Heimskringla - 28.03.1923, Blaðsíða 4

Heimskringla - 28.03.1923, Blaðsíða 4
4. BLADSÍÐA HEIMSKRINGLA WINNIPEG, 28. MARZ, 1923. HEIMSKRINQLA (StofaaS IX*«> K«ir at * kverjma mtVTlkaileel. EÍKemlur: THE VIKÍNG PRESS, LTD. WWt mg 865 SAIK.KVT AVI-.., WIXNIPHO, Talntml: N-«537 Wr» blaSntaa er **.<*» áixanKnrlii« »«>,*- Irat fyrlr Irim. Allar ¦orcanlr aea4Urt raSaamanal hlaWala*. STEFÁN EINARSSON, ritstjóri. H. ELIASSON, ráðsmaður. ( t»»á«Urlfl tli blaValaci HeimikrliiKlii Ifewa & l'iil.l Kliini; < n. Lessee of THB TIKIMUI rRKSS, !,<*., Bax tlTt, Wlaalaes, Ilaa. (Jtaaaakrlft tll rllatjOrana RDrron hkimskrimqla, ¦•* biti Wlaalaaa;, Maa. The 'Heimskrlngla" is printed and pub- lished by Heimskringla News and Publishing Co., 853-855 Sargent Ave Winnipeg, Manitoba. Teiephone N-6537. WINNIPEG, MANÍTOBA, 28. MARZ, 1923. Það má litlu muna. Það þarf ekki mikið að bera út af því vanalega í stjórnmálum nú á tímum, til þess að eftir því sé tekið og það sé lagt misjafn- lega út. Ekkert ber þetta greinlgar með sér en umiæðurnar, sem spunnist hafa bæði hér í Canada og á Englandi út af fiskiveiðasamn- ingunum, sem Canada gerði nýlega við Bandaríkin. Samningur þessi er um það, að veiði á heilagfiski sé bönnuð frá 16. nóvember til 15. febrúar ár hvert í ein fimm ár, á fiski- miðum beggja landanna. Eftir þann tíma má breyta til og gera hverskonar friðunar- samninga sem þjóðirnar komá sér saman um. Hon. Ernest Lapointe, fiskimálaráðherra sambandsstjórnarinnar, hefir skrifað undir þessa samninga fyrir hönd Canada, en Charles E. Hughes ritari fyrir hönd Banda- ríkjanna. En það sem óvanalegt er við þetta, er það, að maður héðan, en ekki brezk! sendi- herrann í Bandaríkjunum, skrifar undir þessa samninga. Og blöð og einstakir menn b^ggja megin hafsins þykjast þarna sjá stigið fyrsta spor- ið til þess að losa Canada undan brezkum yfirráðum. Það er ef til vill ekki sagt eins berum orðum og þetta, en hugmyndin er sú sama og engin önnur. En þetta er mesa fjarstæða. Það hefir oft verið á það bent, hve nauðsynlegt það væri fyrir Canada, að hafa canadiskan sendi- herra í Washington. Á móti þörjFinni á því er ekki hægt að bera. Canadamaður skilur betur viðskifti þessa Jands við önnur en maður frá Englandi. Að hann gæti leyst sendiberrastörf fyrir Canada betur af hendi en brezku sendiherrarnir, er enginn vafi á. Það var skýrt bent á þetta af Tom King, fréttaritara canadiskra blaða, í sumar, og var sú grein birt í Heimskringlu. En þó að þetta komi nú málinu mikið við, er það ekki efnið, sem um er deilt, heldur hitt, hvort Hon. Ernest Lapointe hafi haft vald til að skrifa undir þessa samninga. Til þessa hefir enginn haft vald til að skrifa undir utanríkissamninga nema brezkur sendi herra. Og það er snaginn, sef blöðin, sem verst láta út af þessu, hengja hattinn sinn á. En hér er um ekkert gerræði frá Canada hálfu að ræða. Bonar Law stjórnin á Eng- landi hefir lýst því yfir í þinginu, að Canada hafi haft leyfi ríkisins til þess að gera þessa samninga við Bandaríkin sjáif, og án þess að sendiherra Breta í Bandaríkjunum væri fenginn til að skrifa undir þá. Bretland hefir með þessu gefið Canada Ieyfi til að gera samninga á eigin spítur við Bandaríkín, eins og Canada hefir lengi æskt eftir. Bretland hefir með öðrum orðum sýnt nú $em fyr í verki, að það ann nýlend- um sínufn fullkomins frelsis, þegar vissa er fyrir, að þeim má það til góðs verða. Canadiskur sendiherra getur eins verið fullrúi konungs eins og brezkur sendiherra. Það stendur alveg' eins á með viðskifta- samningana, sem Canada gerði nýlega við Frakkland. Fjármálaráðherra Fielding og fiskiveiðaráðherra Lapointe gerðu þá og skrifuðu undir þá, en ekki sendiherra Breta á Frakklandi. En auðvitað var leyfi kon-' ungsfulltrúans, brezka sendherrans þar, feng- ið áður. Þó að mikið álitamál sé, að Can- ada hafi verið,hagur að þeim samningum, kemur það ekki þessu máli við. Sambands- stjórn þessa lands er hliðholl Frökkum. Það verður ekki af henni skafið, og sem stendur er ekki neitt hægt við því að gera. Það er engum vafa bundið, að þetta er frelsis'spor fyrir Canada, að hafa fengið þessa viðurkenningu frá brezka ríkinu, að mega, ef sérstaklega stendur á, skrifa undir utanríkissamninga. En að Canada noti sér það aukna frelsi til þess, er umræðurnar um það mál benda á, er fjarri öllum sanni og öllu eðlilegu. Draumur Swedenborgs Eitt sinn brá Swedenborg sér í draumi inn í eilífðina. Gaf þar margt að líta. Vakti sumt mjög eftirtekt hans. Eittaf því var það, hve kvalalítið væri að deyja. Menn voru í hópum saman komnir yfir djúpið mikla, er aðskilur jarðlífið og eilífðina, án þess að þeir hefðu nokkra hugmynd um það. Svo viðbrigðalítið og eðlilegt var að deyja. Einnig hitti hann þar marga, sem voru dauðir. en vissu ekki að þeir væru skildir við þetta líf, fyr en hann vakti athygli þeirra á því. Svo sælt og værukært var að eiga heima í ríki hinna dauðu. Hvað á Swedenborg við með þessum draum? Andlega heiminn, sem mennirnir lifa í. Þetta er dagdraumur. Það er hægt að benda á mörg dæmi þess, eyra", og í "bankabók" minni líka. Samt gekk eg í kirkju eins og aðrir — og iðraðist þar vísunnar. II. "Guð sé oss næstur!" segja þeir nú víst, sem "söngeyrun" eiga, "ætlar þó ekki hann Stephan G., sem eigi þekkir C frá D í söng- fræðinni, að fara að dæma um söng! Flestar kápur fara honum eins!" "Vel segir þú minn frómi!" verður þá mitt viðkvæði — en eg kem ekki "til dómsins", heldur til að malda í móinn fyrir mig og míná líka, sem erum "á söngvum stirfnir og heldur viðskota illir", og sýna fram á, hverjum brögðum við verðum að beita við sjálfa okkur, til þess að verða ekki féflettir með freistandi söng. III. Galdur minn er þetta: Þó lærdómurinn sé enginn, eyrun fölsk og æversnandi, hefi eg álpast inn á ofurlítið lag á sjálfum mér, sem er einfalt eins og eg er. Eg hefi ímyndað mér, að þessir tónar myndu vera að túlka mér eitthvað, sem ég hefði áður orðið var, að það hvílir værukærð og svefnhöfgi yfir reynt eður hugsað, í steinhljóði ins fyrirfar- hinu andlega lífi nú. Þó talað sé um vakn- ingar í tilefni af stríðinu mikla, koma þær ekki nema h'tillega í ljós. Þetta er kyrstöðu- tímabil. Mók eftir brjálsemina, sem gagn- tók hugina á árunum 1914—1918. Dr. Frank Crane, segir meðal annars nýlega: Bonar Law stjórnin á Englandi og Harding- stjórnin í Bandaríkjunum, sem kosnar voru andi. Við og við fanst mér það koma fram. Svona barnalegur galdur við sönglistina er auðvitað bara kukl, borin á borð við lista- skilning þeirra, sem eru "innblasnir", en er þó eina björgin, þeim sem eru eins þykk- heyrðir og eg. Þessu takinu á sjálfum mér náði eg þó ekki við "sólskinsdaginn" ítalska' sem Eggert söng fyrst, en fanst það þó borg- röddin var "hugljúf og hrein". Aftur á móti þótti mér eg komast í samræmi við annað ítalskt lag, sem Eggert söng — þjójtandi gleðilag. Eg var álinn upp í nánd við ís- I lenzkan foss. Þegar eg var unglingur lá eg þar stundum við hann, á titrandi berginu, I unz mér fanst eg orðinn einn strengurinn í fallinu, sem henti sér þeisandi, hlæjandi, hlakkandi, í hoppandi skeytingarleysi gegn- ' um gljúfrin. IV. ' Bráðum kom svo Eggeit með Islending- ana — Iselndinga í húð og hár, þannig, að bæði orð og ómar voru verk Islendinga. Þar j bjóst eg við að þekkja mig betur. Til dæm- is: eg "Hef' verið við Valag,',sá" Sveinbjarn- ar og Hafsteins, og átt leið yfir hi.ia, sem hún er heitin eftir, j:^ ætíð Iægi hún þá niðri í J lítil-læti sínu. En, séð hefi eg systur hen.n- ar í svaðilförum — einkum eina, Grjótá. Hjá henni hafði eg heyrt flauminn í fylgi- . röddunum, Gróttusönginn í grjótkastinu und- ír straum-strengnum, og furðað mig á því sem hljómarnir fullyrtu ekki um: "Að brjóstrekinn klár hafði betur".. Þó vissi eg að Eggert myndi ekki fara með það lag. því augnamiði, að þær hefðust ekkert að, un, hátt upp í dalinn minn, 'að hlusta á, hve sýna, hve andleg kyrstaða er nú landlæg hjá þjóðunum." Fleirum farast líkt orð í ræðu og riti. Kyrstöðutilhneigingin, sem nú er ríkjandi í hugum manna, er víðtækari en margur ætlar. Og hún lamar framfaravið- leitnina í þjóðfélagsmálum öllum, bæði stórum og smáum. Menn taka ef til vill ekki eftir henni sjálfir, fremur en þeir, er Swed- enborg hitti í eilífðinni. En hún er til eigi að síður. Ef undramaðurinn Swedenborg væri nú á meðal hinna lifandi á þessari jörð og gæti sagt drauma sína, er hætt við að þeir gætu enn orðið um sofandi menn, sem halda að þeir vaki, og dauða, sem halda að þeir lifi. Þarfur félagsskapur. "Félag Vestur-Islendinga", sem stofnað hefir verið í Reykjavík nýlega, og grein birtist um í síðasta blaði Heimskringlu, eftir ungfrú Hólmfríði Árnadóttur, er óneitanlega þarfur félagsskapur. Hann er einn hlekkurinn í keðju þeirri, sem þjóðræknismenn, bæði hér og heima á Islandi, eru að bræða saman til þess að halda sambandinu óslitnu sem lengst á milli Vestur og Austur-Islendinga. Það fer eflaust í vöxt, að Vestur-íslend- ingar heimsæki ættjörðina. En þar sem að nánasta skyldfólk þeirra er oft alt hér vestra og langt ér síðan að margir þeirra fóru að heiman, er skemtilegra fyrir þá að vita til þess, að félagsskapur skuli vera tii heima, sem góðfúslega býður þeim að snúa sér til sín eftir Ieiðbeiningum; félagsskapur, sem menn eru í, er hér hafa dvalið og skilja til hlítar, hvað og hvernig þeir geta greitt götu Vestur-Islendinga, og gert þeim heimsókn- ina að mörgu leyti ánægjulegri en ella. I stjórn þessa félags eru menn héðan að vestan, sem allir svo að segja þekkja hér. Formaður þess er Guðmundur Sigurjónsson ^límukappi; ritari ungfrú Hólmfríður Árna- dóttir og gjaldkeri Guðrún Jónasson. Auk þess eru margir aðrir nafnkunnir menn í fé- laginu, sem dvalið hafa hér vestra. Eru þar á meðal: Séra Bjarni Þórarinsson, séra Frið- rik Friðriksson, séra Jakob Kristinsson, frú Stefanía Guðmundsdóttir, A. J. Johnson, Steingrímur Arason kennari, Baldur Sveins- son ritstjóri Vísis o. fl. Nú þegar eru félags- menn um 50. Allir þjóðræknissinnaðir Islendingar — og það vonum vér að Vestur-Islendingar séu yfirleitt — munu bera hlýjan hug til þessa j nýja félags og árna því heilla, og gjalda þeim, sem til þess hafa efnt, þakkir. "Öð ruvisi syngur ! V. hann nú þetta en við gerðum heima!" hvíslaði einhver jafnaldri minn að mér. Eggert var að syngja: "Ríð- um, ríðum, rekum yfir sandinn", ferðavís- ur Gríms Thomsens, við lag eftir Sigvalda Kaldalóns. Já, einu sinni var það kvæði ferðasálmur okkar piltanna, en — við belj- uðum það þá með "gamla Iaginu". Nú varð eg altekinn af rödd Eggerts: framkepninni í henni að hraða nú ferðinni — ískyggileikn- um, að sól var að setjast bak við Arnarfell, og nótt í nánd-----geignum, af að verða ef til vill fyrir álfareiðinni og villast, og verða þar til, einn og uppi á öræfum, fjarri krist- inna manna bygð — alvöru neyðar-kaups- ins, að vilja gefa "vænsta hestinn sinn", til að hafa náð næsta áfangastað við hana -—¦ og hita bænarinnar til drottins, að hjálpá hesti sínum til að bera sig með heilu og höldnu, svo Ianga og skuggalega leið. Það var satt: Eggert söng þetta "öðruvísi en vw . | I eitt skiftið kvæði eftir Einar VI. söng Eggert Hjörleifsson. 'Systkinin", Þar studdi Kveld órar. ? i. Af mér fáum fjöðrum Fletta Eggert skal — Syngi hann yfir öðrum! Ef það kostar dal. Svona hafði eg kveðið, áður en Eggert Stefánsson kom til Markerville og söng þar yfir fullri kirkju af ánægðu fólki, fyrsta.j verk, þeim, sem sjálfur þekkir, ef han þessa mánaðar. ur sín e^\ t\\ síns bezta_ þó nefj eg ajdrej •. .,,fr "1't, -að ^elta strákur °8 v'nna ! haft meiri unun af að heyra það lag en hjá rödd hans á annan streng, og væri erfitt að gera sér grein fyrir svo sljófri heyrn, að flesta, sem við voru hefði ekki snortrð við- kvæmnin í rödd hans, til dæmis hvernig hann fór með hendinguna: "Drengurinn litli sem — dó", svo alment sem sú tilfinning er þó til. VII. Einnig söng Eggert "Sverri konung". lag Sveinbjarnar við kvæði Gríms Thomsens. Þá varð hann — og oftar — að "aðstoða" sjálf- an sig við hljóðfærið. Skiljanlegt væri, að þeirri tvískifting á sjálfum sér, finnist það verða næmleik raddar sinnar nokkurt of- Ljóða-landi, sem mér hefir fund- ist fagurkvæðastur við minn skorna-skamts skilning, ef til vill af því, að einhverntíma í æsku lás eg Sverris-sögu, og fanst eg kynnast manni, sem átti í örð- ugustu vök að verjast, að vísu fyrir sinni eigin tign, á yfirborð- inu, en í raun og veru fyrir uppi- stæði norræns þjóðernis, og féll að lokum óhelgur í valdabanni þeirrar trúar, sem hann sjálfur hélt, og ef til vill gat óttast, að kanske hefði mátt til að loka fyr- ir sál sinni hliðumi himnaríkis líka, Dodd's nýrnapillur eru bezta þó enn ætti hann þá vim, sem nýmameíjaira. Lækna og gigt. gætu veitt líki hans kristilegan ; bakverk) hjartabilun, þvagteppu. umbúnað, í trássi við æðsta og önnur veikindi) sem 8tafa fra kirkjuvald. "Andvaka var alt mitt nýrunum. _ Dodd's Kidney PUU líf! " Undir orðum Gríms og lagi kosta 50c askjan ega 6 oskjur ^ Sveinbjarnar, finst mér eg enn -m %2 50 og fast hjÁ ollum ,yfso,. ganga með í þúsund ára líkfylgd i,_ „Sa frá The Dodd>s Medicin-. þjóðskörungs, merkja latínu-söngl ^. ud f Toronto. Ont munkanna, og heyra Iíkhnnging I "kirkjuklukknanna. ' 1 mMm^mm~^mmmmmmmm___.______r?r?r?r~ VIII. skyldi þessi skalli hafa heyrt Þar nem eg nú staðar — en "skarnmavísuna" mína, sem eg Eggert gerði það ekki. Eg hefi byrJaðl Petta blaður með, og sýnt, hversu ósöngvinn eg er! en hann vera að sneiða að mér? hann ekki, hversu listilega honum Vo™n™ ekkl ~ °8 hefðl a^rei léti að syngja. Hann söng mikið skillð nana hjálparlaust. Svo fór meira. Til dæmis: "Þó þú lang- hann að lýsa ánægju sinni með förull legðir", lag eftir Sigvalda kvöldið yfirleitt. Tók til tvo Kaldalóns.----------------"Atti eg hljoma, sem hann sagði að Egg- ekki á von! Þessu þurfti Steph- ert - næði, og skaraði mörgum an að koma að, af því að vís- færurn söngmanni fram úr í, og urnar eru eftir hann sjálfan," nefndl ba a "láli songfræðmga. hugsar nú einhver, sem þetta les, og virtist vita. Eg lagði þar ekki nema eðlilegt. Þó orð ¦'• og er e kki 'ISSI VI ð h vern var um væri það rangt gizkað á raunar- að ei8a: mann- sem eg gat ekki lausa von. Eg get ekkert sagt svarað einu orði til þúsund" í, um það lag enn, óg einmitt af bessu mah — eins og VídaHn því að vísurnar eru eftir sjálfan endurtok, um aðra tvo ójafna, en mig — ekki einu sinni heimsku, l oðru efni- Þó veit eg ekki, eins og um hin lögin. Vísurnar hvort þessi er svo "magnaður"" mínar eru mér unaður, meðan eg að sönglistin sé honum sú "opin- er að setja þær saman, þar á eft- berun", að hann geti skriðið til ir eru þær mér fremurtil fáleika, að minsta kosti í mörg ár. Get vatns með Fofnir — "riðið vaf- urlogann" með Sigurði - lifað ur þó verið, að ef eg lendi á fognuí Ragnhildar, er hún kva'ð: þeim aftur, eftir langan tíma, ,^or ber e« Per . — °8 orlaSa' orðnar nærri gleymsku-gamlar, harm Uðrunar í Emstæð er eg að þá finni eg þó enn einhvern orðin —þeyst Sprengisand me5 yl úr glæðunum, sem einu sinni slendingum og sungið Svem 'brösuðu þær saman. Eg segi k°nung W moldar fundið sífe t þetta í því skyni, að menn vill- ll1 Pes\ Vlð hvað nann er stapd- ist síður á því, að þetta stafi frá ur- an Pess að hafa heyrtnokkru vanþökk eða vandfýsi. Það er sinm getið um Niflunga og Rín. einskær afkáraskapur, sem ein- lslendinga og Sprengisand. hverntíma kann að venjast af mér, en eg get ekki að gert. . ^"- # . Þvert á móti, er eg á minn hátt A leiðinni ™™ um noltma þeim þakklátur. sem verið hafa korn.vfir ,mi8 skaldsaga sem eg", cð leita lags við baslið mitt — hafði ^einhyerntima les.ð Em- tek það þeim og mér tilmetnað- mitt, ska!dsaga — af því að ar. En efinn minn spyr ætíð: sannleikurmn hafði ekki truað Ei ekki þessu smáræði mínu gert nemum nema skáldi fyrir að þarna of hátt undir höfði? Og segJa hana rétt; — þá fer hugur minn "útaf laginu". Ung hjón settust að, í nýbýli á hrjósturlandi íss og auðna» IX. eignalaus að öllu nema þrekinu^ Með Eggert var Pétur G. Magn- viljanum, vonunum. Árin Iiðu. ús frá Glenboro. Hann hafði áð- Bletturinn, sem þau ruddu í ó- ur verið hér staddur "Islendinga- frjóva mörkina óx að vísu, en dag" fyrir nokkrum árum síðan, arðurinn af honum ekki. Erfiðið með Gunnari Matthíassyni. Þeir þyngdist. Högum þeirra hnignaði. skemtu okkur þá með söng sín- Loks flutti manntötur konu sína um. Pétur hefir meira en meðal- tií grafar í s^eit, líkt og "Úti- g]öf, af sál og barka söngmanna. legumaðurinn" hans Einars Jóns- Bygðar-búar hér mundu þetta sonar. enn, og fóru að hvískra um, að ' Hann endar á orðunum: Þann- þeir vildu, að Pétur léti einn söng ig bygðust auðnir Fannlands! til sín heyra, frá öndvegi >dag- '' Eg veit, hver sogustaðurinn skrárstjóra, sem hann skipaði, er, þó aldrei hafi eg þangað kom- \ður en upp væri staðið. Loks íð. Eg hefi lesið orð útlends lét hann tilleiðast. Upp á þessu manns, sem hefir litið yfir fann fólkið sjálft. Hvað myndi "breiða bygð", sem þar er nú, þá verða, ef fyrir einhverju af og með líkri tilfinningu eins og því ætti það að liggja, að mæta Gunnar, þegar hann horfði til Eggert aftur? X. hlíðannnar. Svo datt mér í hug söngmað- ur, sem leggur iönd undir fót, í ekki til", og lítið gaman, að vera nefndur níðskældinn, en kveinka sér við- að kveða "skammarvísu". Eg vissi vel, þegar eg kvað þetta, hvað klukkan slær í mínu "söng- Eggert. Kanske af því, að það var í þriðja sinnið, sem eg hefi heyrt með það farið, og ætíð af snild. En þessi syngjandi "Sverrir konungur" er einn af þeim ísíendingum frá Enn bætti Eggert við, til að | þeim erindum, að gæða dreifð- fleytifylla útlátin, broti úr ítölsk- um samlöndum sínum á svifhærri um söngleik, sem ekki hafði á söngiist, en þá flesta hafði áður dagskrá staðið. Að endingu sungu I um dreymt, og að auki að kenna eða stóðu allir útgöngusálm kon- cðrum þjóðum það, að Island ungs vors. sé líka gætt söng og rödd, sem þær. Honum verður alt til erf- XI. iðis, tíroi og tíðarfar, lítill far- kóstur, örðug aðstaða, óviðbúið folk og ónæm eyru. Hann er al- staðar einstæðingur, nema hjá gesta-greiðvikni landa sinna, því henni hafa þeir enn ekki gleymt í ókunnugu landi, og hún gerir hvað hún kann. Frá slíkum manni hillir að vísu, undir ræktuð lönd í ríki tíðar og tíma, "bleika akra og slegin tún" — en, þegar þar Eg var staddur í dyralþröng- inni, þar sem einhverjir dokuðu' og ræddu það sem gerst hafði. "Þetta^er gjöf en ekki gjald," sagði einhver, "einn dalur fyrir annan eins söng! Trú mér til, því eg hefi reynt það, værum við stödd í stórborg, yrðum við að láta út 4 til 5 dollara fyrir annan eins söng — ef til vill lakari". Eg yar orðinn meira en ánægður kemur: Þannig bygðust auðnir með mín kaup við Eggert. Enis'enzkra lista!

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.