Heimskringla - 22.08.1923, Blaðsíða 1

Heimskringla - 22.08.1923, Blaðsíða 1
*0Ý£i- Verolaoa gefb fyrir Couponj »g Senrtia eftir veríllsta tll Royal Cromi Sonp Ltd. «54 Maln St.. Wlnmlpag. UmoÚoÍr Verðlaun gefii fyrir Conpunj ..nrtm eftlr vet-TSMsta tll *¦«>«! í'nnTii Soap Lttt. jialn St., Wlnnlpeg XXXVII. ÁRGANGUR. WINNIPEG, MANITOBA, MIÐVIKUDAGINN 22. ÁGÚST, 1923. NÚMER 49- ¦¥? Ganada. Home Bank of Canada gjaldþrota Þa-r fiirðulegu fréttir bárust út «m landið s, 1. laugardag. að búið væri að loka Home bankanum í Canada regna þass, að hann væri gjaldþrota. Furðulegar eru þær fréttir vegna þess. að 2. júlf 9.' 1. voru reikningar bankans gefnir út almenningi til fróðleiks og undir- skrifaðir af yfirskoðimarmöiiiiuin. Er hreinn ágóði bankans þá talin fyrir starfsárið er þá lauk $232,539. 17. Svo rúinum mánuði seinna er "þetta hljóð komið í strokkin.n. Að- alstöðvar Home bankan.s voru í Toronto. en svo voru útibú hans um alt land. 1 sumum afskektum héruðum var engin banki annar og kemur sér þvi afar illa þar, að þannig er komið. Seðlar bankans eru leystir út ennþá á hvaða banka eem er, og að þeir seua fé áttu inni hjá bankanum eðn skiftti við liann tapi ekki inneign sinni, er alment álitið. Er nú byrjað á að rann- saka bœkur og hag bankans. Verða fyrst goldin vinnulaun banka- þjóna, þá reykningur Ontario-fylk- ilsstjórnarinnar, sem við bankanu skífti og síðast reikningar allra annnara er fé geymdu í bankanum. 15 mæla af erkrunni. Akuryrkjudeild iManitoba stjórn- arinnar gerir ráð fyrir 15 mœlum af 'hveiti af ekrunni til jafnaðar f 'þessii fylki. Af grófari kornteg- undum og kartöflum er uppskeran með bezta móti. Á barkarbát til New Orleaus. Fyrir helgina lögðu tveir ungir menn af stað frá Norwood-bryggj- unni í þessum bæ f barkarbát á- 'leiðis til New^Orleans suður við Mexiko-flóa í Bandarikjunum. Æf- intýrra menn þessir heita Standley Battley og Hanry Sadder. Annar 22 ára en hinn 21, báðir til heimil- ds f Winnipeg. Bátur þeirra er 15 feta langur og með sér hafa þeir tjald og vistir. Allur farangur þeirra er um 150 pund að þyngd. Halda þeir upp Rauðána til Tra- verse-vatnsins, þaðan niður Mmne- sota-ána til Missisippi og niður eftir Missisippi til New-Orleans. Vegalengdin er um 3000 mílur og niimii þeir þurfa 5-7 mánuði til að komast hana. Fyrir einu ári datt piltunum ferðalag þetta í hug og hafa þeir verið að búa sig undir það síðan. Syndir eru þeir sem sel- ir, enda er sagt, að þeir þurfi á því að halda sem í drápskænum þessum — barkar-bátunum ferðast. 30,000 manns frá Englandi. C. P. B. félagið er sagt að flutt tiafi um 30,000 manns frá Bretlands eyjunum nú þegar til þess, að vinna að uppskéru og von sé & þessa dagana 10,000 í viðbót. Af nærri þremur og hálfu þúsundi manna er komu s. 1. miðvikudags- kvöldk fengu víst fáir uppskeru- vinnu, en var f þess stað boðin járnbrautarvinna fyrir $2.50 á dag, og af því á maðurinn að fæða sig — og fjölskyldu sína ef nokktir er. Breytingar innan ráðuneytisins. ÞesisaT breytingar gerði forsætis- ráðherra Canada innan ráðuneytis síns >s. 1. föstudag: Hon. Jas. A. Robb, sem verið hef- ir verzlunarmálaráðgjafi síðan KingiStjórnin tók við völdum, hef- ir verið gerður að innflutnsmála- ráðgjafa. Við hinu fyrra embætti hans tekur Hon. T. A. Low, sem ráðgjafi var aður, en án stjórnar- deildar. Verður hann því að sækja um endurkosningu í kjördæmi sínu Renfrew. Hon E. M. Ma«donjald tek ur við landvarnarráðgjafa embætti. Var hann ráðgjafi án stjóniar- deildaV áður. Han.s kjördæmi er Picton og sækir hann þar um end- urkosningu. Kornnefnd Alberta-fylkis. Bráðabii'KðarnefiKlin. sem kosin var i Alberta til þess, að hafa um- stjörn með kornisölunni er þessi: H. W. Wood frá Calgary, forseti bændafélagsins, formaður: \V. ,1. .lackson frá Bremner, ritari: Step- hen Lunn frá Pincher Creek, Col. ('. W. Robin.son frá Munson; I.evv Hutchinson frá Duliainel; C. C. .len.sen frá Margratb; Hans Lau- sen frá Carsland. Að þrem múnuð- um liðnum verður fastanefndin kosin. Til þessa kornsölufélags er efnt af bændum og stofnsett er það samkvæmt löguin xun sam- vinnufélög í Alberta. Herforingi áSur, nú vinnumaður. Einn f hópi þeirra manna er hing- að hafa nýlega komið frá Englandi til þess að taka sér uppskeruvinnu fyrir lnendur, er Basil Tehestlovsky herforingi úr keisara hernum rúss- neska. Hann var síðast í her Dennikens, er ósigurinn beið fyrir bolshevikum. Flýðl hann l>á, en veiktist af taugaveiki og varð að liggja á sjúkrahúsi, þar til hann var heill heilsu. En þar komst upp hver hann var: hann vissi hvað sín beið og strauk því úr sjúkra- húisinu eina nóttina. Til Póllands var ferðinni heitið. Klæddist hann flökkukarls-flíkum og var að ári Iiðnu komin til Póllands. Oekk hvern spotta af leiðinni. Þeir sem hann hitti og gisti hjá, álitu hann aumingja, sem ekkert vissi. llann komst þannig heilu og höldnu til Póllands. Þaðan hélt hann til Eng- land og var þar vinnumaðiir hjá bónda, þar til að hann lagði af stað með þeim er uppskeru vinnu sækja hingað. Hann mun vinna að upp- skeru í haust. Að þvf búnu ge.rir hann xáð fyrir að fá atvinnu bjá rússneskum hestasala hér, því hann hefir gott vit á hestum. Hann kveður tímana einu sinni hafa ver- ið aðra fyrir sér, en í raun réttri sé það heimska, hve margir veigri sér við vinnu og hann segist ætla að vera verkamaður ]>að sem eftir sé æfinnar. Hann er hámentaður maður og umgekst keisara-skyldu- liðið iðulega á Rússlandi. SkoskM Þrjátíu og átta drengir frá Skot- landi, á aldrinum 18—21 árs komu nýlega til Toronto, til að taka við störfum simii bíðu þeirra hjá Doni- inion bankanum. G. G. byrjar. Saskatchewan Grain Gro*«ra fé- lagið afhenti s. 1. fimtudag stjórn- arnefnd samvinnu kornfélagsins, sci.i þar hefir verið stofnað, s>em f Alberta og væntanlega einnig f Manitoba $10,000 til þess að byrja fyrirtækið nieð. Meighen kemur vestur. Rt. Hon. Artliur Meighen fyrrum forsætts ráðherra Canada kvað ætla að ferðast uiii Vestur-Canada yfir septembermánuð allan eða lengur og halda ræður uni stjórninál. ---------------^xx--------------- Önnur lönd De Valera í varShaidi. Eamonn de Valera, aðalforingi lýðveldissinnanna á frlandi var tekinn af hermönnum Frí-ríkis- stjórnarinnar s. 1. miðvikudag og hneptur í varðhald. De Valera var að halda ræðu í kosninga*ar- áttunni er stendur yfir á írlandi. Komu þá hermenn andstæðinga hans að vffandi og létu skothríð ganga yfir höfðum þeirra, er þarna voru sainan komnir. Skant það mðngum skelk í bringu og tvístr- ust ábeyi-endur de Valera brátt, en sjálfur féll hann í ómeginn. Halda suiiiir fram að hann liafi saaret. Þegar hann sá livað verða vildi gekk hann ofan af ræðupallinum og gaf sig óvinunum á vald. Er ]>ar nieð lokið aðgerðuiii frá hans hálfu fyist iim sinn. því í varðhaldi er sagt að honum verði baldið þar til eftir kosningar. De Valera var áður lu'iinn að Lýsa því yfir, að hann ætlaði ekki hér eftir að sækja mál sitt með hervaldk held- ur einungis á fViðsamlegan hátt. Hefir hann því ekki átt von á þess- ari atför. De Valera M faeddur á írlandi. Faðir lians var siiánsknr. en móðir lian.s írsk. Aðiir en hann gerðist foringi lýðveldlesinna var liann kennari við liáskólann í Dublin. Þegar til þess kmii, að semja við Breta um stjórnarskrá fyrir Irland, var hann einn í hópi þeirra er frá hálfu lýðveldissinna áttu að semja við Breta. En þegar kröfur ír- lands voru ekki heyrðar til fulln- ustu, vildi de Valera enguni sætt- um taka og skildi við sína fyrri félaga Griffith og Collins, er sættu sig við tUboð Breta og urðu stjórn- endur Frí-ríkisins. De Valera kvað írsku þjóðina um ekkert annað hafa beðið, en lýðveldi, og sá er fram á annað færi, brigðist henni. Undir forustu hans héldu svo lýð- Jfrelsiis kröfurnar afram eftir sem áður. De Valera er gáfumaður sagður ag mentaður vel. Pá »em nokkuð hugsa er sagt, að hann geti með óhrekjandi sögulegum rftkum sann- fært um réttmæti lýðveldii^krafa Irlands. En svo vill til sem oftar, að þeir eru f minni hluta. Námaslys. Hryllilegt namaslys varð s. 1. Iaugardag í Kemmerer í Wyoma. Við sprengingu nærri mílu niður I jörðinni, féll námaopið saman og fórust þar inni 97 manns. Opning- ar þær er lofti var veitt um niður í náinuna fyltust upp. En svo get- ur verið að það befði að litlu baldi komið, því margt af líkunum bar það með sér, að mennirnif höfðu orðið fyrir meiðslum af sprcnginig- unni og dáið strax. Áttu jafnvel eiginkonur þeirra, er til námastað- arin.s söfnuðust, .sorgmæddar og kvíðafullar, er fréttin barst út af slysimi. erl'itt með að þekkja líkin. Gagnskifti. Verkamáladeild Soviet stjórnar- innar á Rússislandi hefir farið frani á það við vcrkamáladeild Canada stjórnarinnar, að þær skiftist á sk.vrslum þeim er deildirnar gefa út. Frægur flugmaSur. Sadi Lecointe, franskur flugmað- ur, komst s. 1. miðvikudag 10.S00 fet f flugvél sinni upp trá jörðu. Kr það bærra en nokkur liefir áður komist. McCi'eady hét sá er áðiir hélt þesssum heiðri og átti beima í Bandaríkjunum. K-K-K- eignast skóla. KuiKlux-Klan félag í Bandaríkj- unum, hefir samið við eiigendur Valparai.so-báskólans { Indiana um að taka skólann í sínar hendur. Danir greiöa Rússum féð. 1 Kaupmannahafnar bankanum I Danmörku hafði Rússa-keisarinr sæli geymdar nokkrar miljóniv króna af fé ríkisins. Soviet stjórnin fór fram á, að landinu yrði gr?itt þetta fé, en bankinn neitaði því vegna þess, að Rússland væri okki viðurkent af Danmörku. Nú eftir' að Danir gerðu verzlunansamning.i við Rússa, fór Sovietstjórnin enn frani á, að l'éð yrði greitt og heí'ir bankinn nú tjáð sig fúsan til að verða við því. Hárlyf. S. 1. föstudag voru teknir upp 2448 kassar af báilyfjum í borginni Chicago af bindindis eftirlits inönmun. Háilyl' |>essi voru álit- inn helsti sterk til notkunnar, því það voni 93 procent af aikoholi í þeim. Bretar veita trum lán. Bretland er mælt að ætli að veita írlandi (Frí-ríkinui lán er nenmr (i.OOO.OOO steilings-pundiiiii. Kato heilsutæpur. Baron K'ato, forsíetisráðherra í .Tapan er í þann veginn að segja af sér vegna beilsttlirests. 3?ó hann eé ekki talin hættulega veikur, er full- yrt að liann sé ekki fær uin að gegna forsætisráðherra embættinu lengur. Hann var á Wasliington ráðstefnunni og kom þar ágætlega íram og hefir nú fengið þjóð sfna til að samþykkja samninga þá er þar voru gerðir. 4 Henry Ford segir: t staðinn fyrir gamla kosninga- framforðið ætti að koma nýtt fyr- irkomulag, sem í því væri fólgtð, að menn biður hver í kapp við annan f starfið, sem þeir ætla að leysa af hendi fyrir þjóðina. Komi repu blikar og segi þjóðinni frá því, sem þeir erit reiðiibúnir að gera, og gefi verðbréf, sem skuldbindingar fyrir að verkið verði gert cins og um er samið. Demokratar og hver annar flokkur sem er, ætti einnig að gera þetta. Árangurinn skyldum við sjá. að yrði drjúgum betri. með þessmn hætti af stjórnaristarfinu, en oft vill verða. Ræðuhöldin og flaggsýningarnar í kosningum koroa stjórnar-framkvæiiidiinum lítið við, eftir að ræðumennhnir hafa snúlð >sér frá fólkinu og hafa lokað tiitinn- inum og hætt að veifa fánamun. En þetta fyrirkomulag myndi knýja stjórnmálamennina til að kynna sér þarfir landsins, einmitt það s.ein þeir erti oftast grátlega fáfróðir iini. Kosningar eru til l>ess. að viss störf iséu framkva'ind á á- kveðnum tfma,Hvernig þau störf eigi að vera leyst af hendi, ætti að vera skráðiu' samninigur um og tryggingar-fé lagt við ef út af kynni að bregða. I'á gieiðum við fyrst atkvæði með raunverulegi'i stefnu- -skrá, en ekki nieð einbættis-sjúkutn meðbræðrum. Esperanto. Oft liefir mn það verið talað, að gera eitthvert eitt tunguinál að al- heimsmáli. Hefir mál það er Esp- eranto er kallað þótt líklegasta málið til þess. Fyrir nokkru var pað lagt fyrir alþjóðafélagið, hvort ekki væri heppilegt, að það væri nú þegar gert alheiinsinál og byrj- að væri nieð því að tala það á al- þjóðafundum og rita alla samn- itiga þar á því. Félagið setti nefnd í málið og er úrskurður hennar sá, að enda þótt æskilegt sé að hafa eitt alheimsmál, sé of mörg van- kvæði á því sem stendur að gera Esperanto, eða nokkurt annað mál að alheimsmáli. Eftirlaun. Mrs. Warren G. Harding, ekkju « forsetans nýlátna f Bandaríkun- um, er mælt að þingið muni veita $5000 lífstíðareftirlaun á ári. Giftingar viðbúnaður. Sagt er að verið sé að undirbúa giftingu Paul prins í tSerbíu og Olgu prinsessu. elztu dóttur prins Nicolas á Grikklandi. Með málstað Breta Mikla atbygli befir það vakið, að eitt af aðallilöðuni katólskra manna í Belgíu hefir eindregið mótmælt aðförum Frakka og Belga í Ruhrbéraðimt. Krefst blaðið þess að Belgfa gangi í lið með Kng- landi um að hefja nýja stefnu í mál- inu. Þjóðverji haettir lífi sínu til ao" bjarga frönskum mönnum. I>essi tyrirsötfn keinur talsvert í bága við það, sem alnient er gert sér í hug uin .samlindi Frakka og Þjóðverja. Kn eigi að síður er hún sönn. Það er satt, að andi hefnigirn- innar er mjög ríknr milli þessara þjöða. Það er satt. að nálega alt sem þær hafast að, ber vott um ó- huginn sem þær bera hvor til ann- arar. En saga þessi er þó fögur og eftirtektarverð undantekning frá þeirri reglu. Frakkar bafa tekið land af I'jóð- verjuin austanmegin Rínárinnar. Þeir ætluðu »ér það sem nokkurs konar vígi. En á ánni var engin brú, þar sem hentugast var yfir að komast og króka minst. Frakkar lögðu því brú yfir ána úr flatbotna bátum. En meðan á þeirri brúar- lagningu stóð, vildi svo til, að tveir franskir menn, er að henni unnu, lerutu í ána. Hvortigur var syndur, en áin straumhörð þar og báðum var því dauðinn vís. En austan- megin á árbakkanum stóð gistihús og var eigandinn þýzkur. Þegar hann sér menn þeesa í hættu stadda, bregst hann við, og fer úr treyju sinni og syndir v'it að mönn- uinum. i Og þó kraftaverki gengi næst, gat hann bjargað þeim báð- um frá druknun og komið til lands. En óskaplegri áreynslu þurfti að beita til |>ess. jafnvel þó Þjóðverj- inn væri vel syndur. Að tveim dögum liðnum kemur Mfirhershöfðlngi Frakka að hitta Max Fladt, svo hét Þjóðveriinn, að máli. Þakkar hann honum björg- un mannanna með mörgum fögr- mn orðuin. og hann biður Þjóð- ver.iann að óska sér launa, og þau munu verða veitt honutn, |>ví Frakkar sétt honmn mjög þakklát- ir. Nú var úr vöndu að ráða. Frægð og fé beið þarna Þjóðverjans. Kn hann kærði sig uni bvorugt sér til handa. f Ruhr héruðunum leggja Frakkar dauðahegningu við því, ef Þjóðverji veldur af ásettu ráði skemdum á eignum. Sjö manna eru í fangelsi fyrir þessav sakir hjá Frökkum og bíða dauða síns. Fladt svaraði herforingjanum franska, að þar sein að frökkum og yfir- niönnuin þeirra væri björgun þess- ara mannslífa svo mikils virði. þá æskti hann einskis freiuur en að lífum þeirra manna, sem nú biðu dauðahegningar væri bjargað. Qg svo göfugmannlega tók binn franski herforingi ósk þessari, að hann sai^i liana varða aieira, cn nokkra aðra ósk. er hann hefði get- að upphm:<að og kvaðst skildi ljá henni alt það íylfl sem hann gæii. lin úrslitin er ekki kunnugt. En þetta atriði er fagurt dæmi af þv(, hvornlg t!6 t*on Woöir, sena ;vo a«> segja berast á banaspjótum, geta alt i einu orðið vitrai og mannúð- legar í garð hverrar annarar. þeg- ar kærleikurinn kemst til valtla i bi:'cstum þeirra. Frá Færeyjum. I blaði sjálfstæðisflokksins í iFíereyjum, sem heitir Tingakross- ur, birtist nýlega mynd af venju- legri póstávíisun. Peningaupphæð- in var, eins og venja er, rituð með bókstöfum á postávísunina. En það var gert á færeysku. Þetta hefir hneikslað svo mjög danskan póstmann þar í eyjunum, að hann hefir strykað undir með feitu og ritað fyrir neðan: "Skal skrives paa Dansk", þ. e. "á að rita á dön.skit." Kins og vonlegt er eru .sjálfstæði.smennirnir í Færeyjum æfareiðir yfir þessari kúgun. Ritar .lóhannes kóngsbóndi Patursson í Kirkjubæ. flokksforingi sjálfstæð- ismanna, harðorða mótmælagrein gegn þessu. Frá íslandi. 16. júlí. Hingað eru nú kontin 10—12 síldveiðaskip og fjölga þau óðum. Ber vel í veiði, þvf að -síldin kom óvenju snemma og virðist gangan mikil. Hefir síld vaðið hér uppi rétt fyrir framan við bryggjusporð- ana. Alls munu nú komnar á land um 6000 tunnur. Hæstur er "Magni", sem veitt hefir 1200 tunn- ur. — Nokkuð af hinni veiddu síld or þegar farið af stað áleiðie t« útlanda á Botníu og Sirius. Hafíss heir nýskeð orðið vart á Skagafirði. Rak spöng upp að Kálfshamarsvík og varð * til þes* að tefja Sirius um fjórar klukku- stundir. Sem betur fór komst skip- ið þó um síðir heilu og höldnu út úr ísnum, og er nú komið til Ak- ureyrar. »'*r l / 4 — ..-I......-~i—m* '•>'¦* Mikil laxveiSi hefir verið í ölfusé undanfarna daga. Stærsti lax, 9em þar hefir veiðst í sumar, vóg 33 pund. Hann veiddist fyrir Hellia- landi. ,,, Hörmulegt slys varð við Elliða- vatn f gær, er þar druknaði þriggja ára gamall drengur, yngsta bam hjónanna frií önnu og Brynjúlft* Björnssonar tannlæknin, «em nú er á heimleið frá Danmörku. Hann var ásamt bróður sínum 12 ára görnlum, á leið frá sumarbústað foreldra sinna þar efra til næsta bæjar, að sækja mjólk, og lá leið þeirra yfir brú A Hólmsá, sem fell- ur f Elliðavatn. En girt hafði ver- ið fyrir brúna, til l>ess að varna vögnum yfir hana. því að hún var nýbiluð og var eldri bróðirinn að losa svo um, að hann kæinist í gegnum girðinguna, en á meðan datt lvtli drengurinn gegn uin gat á brúnni; en ain er þar djúp og nokkuð breið. Móðir drengsinw kom til hjálpar örstuttu síðar, og- hættl lífi sínu til að bjarga barninu en aðstaðan svo örðug, að það varð áranguislaust, og var henni bjarg- að á báti, en lík drengsins náðist litlu sfðar. Hann hét Sv^errir og var einkar fagurt bam og efnilegt. Blaðamenn, erlendir. hafa verið hér undanfarið, til þess að kynnast íslenzkum högum. Með síðustu ferð Sin'ius konm fjórir, tveir fj-á Amerfku, nfl. MlflS Maurine RoW> frá ('hristian Science Pulilisbing Co. f Boston og Miss Knowlton frá blaðinu New York Herald. Fóru þær báðar áfram með Sirius. Með sama skipi voru tveir sænskir blað- ritarar, frú Garm-Fex frá Stock liolms Dagblad of frk. E. Björklund frá Dagens Nybeter í Stokkhólmi. Dvöldn þæa- hér eina viku og ferð- uðust austur f Fljótshlíð og upp í Borgarfjörð. Með skemtiskipinu s-eni hingað kom frá New York, var blaðaeigandinn og ritsjórinn, Mr. Washburn. Er hann útgefandi 11 blaða í Boston og nágrenni. Og þessa daigana dvelur h&r danskur blaðamaður frá "Nation- altidende" Knud Holmboe. Hefir hann dvalið í írlandi undanfarnar \nkur og ratað þar í ýms ævintýri. Hjefir hann jafnvel í hyggju að halda hér fyrirlestur um Irland og skýra frá ástandinu þar og verður þangað eflaust margan fróðleik að sækja.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.