Heimskringla


Heimskringla - 21.06.1939, Qupperneq 3

Heimskringla - 21.06.1939, Qupperneq 3
WINNIPEG, 21. JÚNf 1939 HEIMSKRINGLA 3. SÍÐA stálpuð. Árni stundar aðallega sjómensku og er vélstjóri á Lax- veiðaskipi á sumrin. 3. Helga Sigríður, gift hér- lendum manni af norskum ætt- um, Albert Halversen, þau búa á Cottonwood Beach, þar sem þau hafa verzlun og sumarbú- staði. Þau eiga tvær dætur ung- ar. 4. Pálína Þóra, gift Þorvaldi Iversen frá Djúpavogi í Suður- Múlasýslu. Þau búa á heimili ekkjunnar, en Þorvaldur er um- boðsmaður Standard olíu félags- ins hér, auk þess sem hann hefir með höndum áfengisverzlun rík- isins á þessum slóðum. 5. Clemens, ókvæntur, heima hjá móður sinni. Tvo sonu hafa þau mist.- Auk þess munu 5 af 7 systkin- um hans enn á lífi, öll heima á ættjörðinni: Guðríður, ekkja Gunnars Bjarnasonar á Engi- gerði í Mýrdal; Guðbjörg, kona Guðjóns Jónssonar í Vík, og Sig- ríður, ógift, til heimilis á Gilj- um í sömu sveit. Daníel skipa- smiður í Reykjavík og Guð- brandur, vitaVörður í Dýrhólaey, býr á Loftstaðahjáleigu í Mýr- dal. (■ Með Páli er til moldar geng- inn einn úr hópi hinna betri landnámsmanna, sem í mörgu mátti telja fyrirmynd, ekki ein- ungis sem eiginmaður og faðir heldur einnig sem borgari i mannfélaginu enda átti hann meiri vinsældum að fagna en al- ment gerist, og óvini enga. Hann var vel viti borinn og hið mesta prúðmenni í allri framkomu, jafnt utan húss sem innan, fá- skiftinn og fremur dulur, ráð- vandur mjög til orða og athafna og í hvívetna hinn bezti dreng- ur. Þó að landbúskapur yrði hlut- skifti hans, sem aðal æfistarf mun það hafa verið þörfin og skylduræknin við fjölskylduna, sem því réði, frekar en eðlishvöt. Ef hann hefði sjálfur mátt kjósa hygg eg að hljómlist og bók- fræði hefðu orðið fyrir valinu. Og þrátt fyrir alt annríkið og allar þær áhyggjur, sem sam- fara eru frumbyggja lífi fjöl- skyldu föðurs dvaldi hugur hans jafnan hálfur við það tvent, enda hafði hann til skamms tíma fengist talsvert við hljóðfæraleik og til síðustu stundar var hann sílesandi, hvenær sem tómstund fékst, og fáir munu þeir, er full- orðnir komu að heiman, er fylg- ist með jafn mikilli alúð með hérlendum málum, eins og hann, þótt hann hefði ekki hátt um sig á því sviði, frekar en annarstað- ar. Eigi að síður bar hann ó- blandna úst til ættjarðarinnar, og fylgdist með áhuga með öllu því, er þar var að gerast. Þegar Jónas Jónsson alþingismaður var hér á ferð síðast liðið sum- ar, heimsótti hann Pál á bana- sænginni, eg kom til hans dag- inn eftir, og var hann þá mjög þjáður; barst Jónas í tal í sam- bandi við ættjörðina. Þá, eins og oftar er á fsland var minst, var eins og þjáningasvipurinn liði burt er hann sagði: “Ef fs- land á nú marga aðra eins menn og Jónas, þá er eg ekki hræddur um framtíð þess, því verður eitt- hvað til” og rólegt sigurbros færðist yfir andlitið. f stjórnmálum var hann yfir- leitt frjálslyndur, en gætinn og matti borgaralegar skyldur meir en flokka pólitik. Hið sama gilti einnig á trúmála sviðinu. Hann var einn af stofnendum Iúterska safnaðarins hér, og styrktarmaður hans og meðlim- ur til æfiloka, en hann lagði meiri áherzlu á, að sýna trú sína í verkunum, en opinberar játn- ingar og útvortis fjálgleik. Það var sama umburðarlynd- ið, sama rólega yfirvegunin, er einkendi alla hans framkomu, og sem átti ef til vill, ekki hvað minstan þátt í því að draga að honum hlýhug samferðamann- anna, ásamt hinni tilgerðalausu gestrisni og hispurslausu alúð er ávalt var að mæta á heimili þeirra hjóna; enda fundu þeir er þangað komu — og þeir voru margir — sér ávalt líða þar vel. Jafnvel í hinni löngu og þungu legu var altaf ánægja að heim- sækja hann. Hugurinn var ávalt ungur, áhuginn fyrir velferðar- málum mannfélagsins einlægt hinn sami og í samræðunum sýndist oftast að hann gleyma þjáningunum, enda bar hann þær með rósemi og stillingu, og til hins síðasta ól hann þá von í brjósti, að sér mundi batna með vorinu. Vorið er nú komið og batinn er fenginn. En við sem stöndum eftir við hina nýorpnu gröf, horfum út í tómleikann er orð- ið hefir við fráfall þessa sam- ferðamanns og fyllum hann ljúfum endurminningum um góðan félaga og kæran vin, sem nú hefir hlotnast sá sjaldgæfi sigur að njóta langrar æfi og deyja ungur. Bjarni Lyngholt SITTHVAÐ ÚR LANGFERÐ Eftir Soffanías Thorkelsson Framh. Nú var haldið til skips og varð eg fyrir dálitlum vonbrigðum þegar eg kom um borð, skipið minna og vistarverurnar þrengri en eg hafði átt að venjast á ferðum mínum milli Evrópu og Ameríku, og nokkuð öðru vísi útbúið en mér hafði verið tjáð þegar eg kyepti farbréfið í Win- nipeg, suður til Panama og norð- ur til New York, en þangað var nú ferðinni heitið. Mér varð það á, í gremjú minni, að kalla það nautgripadall við einn af yfirmönnum skipsins, en honum þótti lítið til nafnsins koma, og sýndi mér verulega fýlu alla ferðina sem stóð yfir í 17 daga. Eg skal vara mig á þeim skratta og gera það aldrei aftur. Skipið hét Newport News og var eign Panama-Pacific félagsins, og er það eina félagið sem heldur uppi reglubundnum ferðum þá leið. Burðarmagn þess var aðeins 5,000 tonn, það hafði pláss fyrir 67 farþega og var maður í hverju rúmi og mun það hafa borið við að tveir Voru í sumum. Þó mér líkaði ekki farkostur- inn að öllu leyti og hefði getað selt farbréfið mitt á bryggjunni, þá gat eg ekki neitað mér um þá löngu sjóferð sem eg var bú- inn að hlakka lengi til.Haldið var til hafs út San Francisco fjörð- inn, undir Golden Gate brúna sem er langsamlega stærsta brú sem til er, og er ekki laust við að San Francisco búar séu dálítið upp með sér af því kostulega mannvirki, og lái eg þeim það ekki, því að hún er einstök að stærð og fegurð. Enda fanst mér, hvar sem eg fór um aðra bæi, að þeir öfunduðu þá af þessu stórvirki sínu. Þegar komið var af stað var tekið til óspiltra málanna að hreinsa skipið og mála, því tími hafði ekki unnist til þess áður en fai’ið var af stað. Skipið má ekki vera nema tvo daga í höfn, mest þrjá, til að fylgja áætlun en það þarf að losa úr því 5 þús. tons af vöru og hlaða það jafn- miklu aftur og er það gott dæmi upp á hraðvirkni þeirra sem kunna vel til verka. Næsti viðkomustaður var Los Angeles. Þar var tafið meðan enn var bætt við nokkru af vör- um í skipið og þar komu síðustu farþegar um borð. Þá var enn lagt til hafs og bein leið tekin til Panama. Sú leið er um 3000 mílur, og mun sumúm hafa verið farið lengja eftir því að sjá land, eftir 8 sólarhringa. En eg undi mér vel, hefði kosið að sjóleiðin hefði verið lengri. En bót var í máli að hún var þar ekki nema hálfnuð. Það eina sem mér þótti að, var að við höfðum altaf kyrr- an sjó og stundum logn og fanst mér þetta, sannast að segja, mjög tilkomulítil sjóferð. En félagslífið á skipinu var svo fjör- ugt og upplífgandi að sá sem lét sér leiðast var meir en lítið fúll, og fyrir minn part hafði eg alt- af góða skemtun. ^Þó eg væri ekki þátttakandi nema í fáu af því sem þar fór fram, þá var eg áhorfandi að flestu. Annars var þetta allra viðkunnanlegasti hópur sem eg var með, flest vel fullorðið.fólk og hafði tekið sér þessa ferð til hressingar og hvíldar. Voru þar á meðal ann- ars nokkrir vel efnaðir karlar, sem höfðu ráð á nokkrum mil- jónum og höfðu með sér hjúkr- unarkonu svo kallaða, líklega til heilsubótar og ef ekki það, þá til skemtunar, og einnig prívat skrifara. Bað eg einn þeirra pilta, sem kvartaði sáran undan ^því að hafa ekkert að gera, að skrifa fyrir mig nokkur verzlun- arbréf, því að náttúrlega bjóst eg við því að maðurinn hefði rit- vél með sér á skipinu, en hann sagðist ekki vera neinn skrifari og ekki hafa neina ritvél, en dró upp marghleypu úr vasa sínum og sýndi mér og sagði það væri verk sitt að vera í tíu feta fjar- lægð á eftir húsbóndanum, hvar sem hann væri og hvert sem hann færi, með hægri hendina í vasanum, á verkfærinu. Fanst mér þetta dálítið einkennilegur einkaritari. Annars var frílífið og fagurlífið svo mikið á þessu skipi, að eg hefi aldrei séð annað eins á mínum ferðum. Sumir fóru iðulega ekki til hvíld- ar fyr en fór að birta á morgn- ana, og sögðu mér, sem altaf svaf á nóttunni, að þeir hefðu haft verulega skemtilega nótt. En ósköp kvörtuðu þeir og þær um höfuðverk, af hverju sem hann hefir komið. En þeir gátu ekki fengið nokkra meðaumkun frá mér. En vínbúðin á skipinu var að verða alveg þur þegar við náðum til Panama. Allur aðbúnaður á skipinu var hinn ákjósanlegasti, farþegum gert alt til þægðar og skemtunar, sem kostur var á: ágætar myndasýningar á kveldin og sundlaug full af sjó á þilfari til að kæla sig og liðka, og var það eitt fyrir sig hin ágætasta hress- ing mín, því veðrið var mjög heitt síðustu sólarhringana, áður en við lentum í Panama og loftið fult af raka, svo að lak af öllu á skipinu, jafnvel stólunum sem þú sazt í á dekkinu. En svo vorum við heppin, að þegar til Panama kom, fengum við dá- litla golu, sem frískaði upp loftið og dreif rakan í burtu. Hitinn var ekki meiri en 90 stig, þó var loftið svo þungt, vegna rak- ans, að mér fanst það verra en þó það væri yfir 100 stig, hér í Winnipeg. Þegar við komum inn í Pan- ama höfnina, blasti við okkur fögur og tilkomumikil sjón: yfir 40 skip af Bandaríkja flotanum lágu þar og voru að bíða eftir nýrri skipun frá Iforsetanum hvert halda skyldi. Þau höfðu verið kölluð úr Atlantshafinu yfir á Kyrrahafið, til þess að hafa þau til taks, ef nauðsyn krefði. Það sem mætir auganu þar af mannvirkjum, er bærinn Pan- ama, lítill bær og ekki háreistur, en gróðurinn miklu fegurri og þroskameiri en eg hafði nokk- urntíma séð áður. Himingnæf- andi pálmar og allskonar skraut- tré, sem eg kann ekki nöfnum að nefna, þéttskipuð um allan bæinn. Þar er verzlun mikil og fjörug, þegar skip eru á ferðinni, svo hvergi mun vera glaðara fé- lagslíf, nema ef vera kynni í Cristobal og Havana, sem kvað taka öllu fram, og sá eg þess nokkur merki, þó viðstaðan væri stutt. Töfðum við þrjá tíma í Panama og var okkur sýndur bærinn og einnig gamla Pan- ama, sem víkingar brendu fyrir öldum síðan. Standa enn eftir margir veggir, og hafa það verið öflugar byggingar, og lýsa mik- illi menningu frá þeim tímum, og voru það verk Spánverja. f Panama er furðu fátt um kynblendinga; hafa Indíánar haldið sig út af fyrir sig og lifa sínu lífi enn í dag eins og þeir gerðu þegar Columbus kom þar, veiða fisk á eintrjáningum, lifa að öðru leyti mest á aldinum, sneiða að öllu leyti hjá hvíta manninum og má hann búast við, ef hann hnýsist í hag þeirra og heimili, eða fer inn á þau svæðí sem þeim eru afmörkuð til dvalar, að koma þaðan ekki aft- ur. Þeir segja að erindi hvíta mannsins til sín sé sá: að stela konum sínum og dætrum og það vilja greyin ekki láta við gang- ast. Þeir eru víst menn kven- hollir og hafa enn fjölkvæni. Þetta var mér sagt af manni sem er Spánverji að ætt og innfædd- ur Panama-maður. Þeir eru fjölmennastir í Panama. Eftir þriggja tíma töf í höfn- inni var lagt inn í Panama skurð- inn og skipinu lyft 82 fet jrfir sjávarmál, í gegnum þrefaldar lokur. Því geysilega mannvirki ætla eg ekki að lýsa, það hefir verið gert oft og ítarlega af öðrum. En sannarlega fanst mér það vera góð ástæða fyrir Bandaríkjamanninn, að vera dá- lítið upp með sér yfir þessu geysilega mannvirki og þrek- virki þjóðarinnar. Og mesta þrekvirkið af öllu sem allur heimurinn hefir notið svo óend- anlega góðs af, var að útrýma flugunni, orsök pestarinnar, sem drap verkafólikð og íbúana í hrönnum. Á skipinu hafði eg sammælst við herbergisfélaga minn að við leigðum okkur vagn í félagi þegar til Panama kæmi, en þegar til kom varð hann að sinna fjórum kærustum sem hann hafði eignast á ferðinni, svo við gátum ekki samrýmst við að skoða bæinn. Eðlilega kærði hann sig ekki um að hafa mig með. Á meðan við töfðum í höfninni var tíminn notaður af öllum eins og kostur var á, að kynnast bænum, og var eg fremur óhepp- inn, því eg lenti á lélegum kúsk, sem gerði verk sitt til mála- mynda. Því fór eg á mis við margt sem eg hefði átt að sjá og feginn viljað sjá. En hann tók mig þó út fyrir bæinn kipp- korn og sýndi mér aldina skóg- ana, pálmabelti víðlent og ban- ana. Og undursamlegt fanst mér það vera, hvað jörðin og nátt- úran framleiðir og er frjósöm í hitabeltinu. En alstaðar er eitt- hvað að, og eins er það í Pan- ama. Loftslagið er þvingandi mikinn tíma úr árinu og at- vinnuvegirnir og verzlunin vafin böndum efnamannanna, sem láta ekki neitt fram hjá sér fara, sem virði þess er að krækja í. Villi- dýr eru þar og eiturormar með- fram öllum ám og síkjum sem valda manntjóni, sérstaklega á börnum. Öll vegalengdin gegn um skurðinn er 48 mílur og tók okk- ur átta tíma. Þá voru næstu viðkomustaðir Cristobal og Col- on, sem er við útsiglinguna úr skurðinum í Atlantshafið. Þar lá skipið yfir nótt og skoðuðum við þá bæi vel. Þeir eru fagrir injög og bygðir með nýtízku lagi, umferð geysimikil og enn brúka þeir hestavegna til mann- flutninga og fanst mér það ný- næmi. Nú var Gyðingur ferða- fólagi mirin, röskur vkarl og skynugur, svo eg hafði góð not af ferðinni um bæina. Þeir standa, má segja, hlið við hlið og varla gleymist þeim er sér, fegurð þeirra og smekkvísi. Þeir eru verk Bandaríkjamannsins að mjög miklu leyti. Þá var lagt af stað til Vest- Indía eyjanna og viðkomustað- urinn var Havana á Cuba. Fanst mér eg kunna undur vel við mig í þá þrjá sólarhringa er við vor- um á Cariba hafinu, því nú var kominn gola og öldugangur svo CnMifecf&L VINDLINGA PAPPÍR ENGIN BÚIN TIL BETRI TVOFALT SJÁLFGERT BÓKARHEFTI skipið ruggaði ofurlítið. Fanst mér það líkara því sem eg átti að venjast á Atlantshafinu. En ekki var það nú svo, að allir far- þegar fögnuðu rugginu. Þeim steig það til höfuðs eins og syk- urreyrs rommið frá Panama. Höfnin í Havana er eitt af furðuverkum náttúrunnar, inn- siglingin eins og ofurlitlar dyr að geysistórum sal. Stendur hinn frægi og rambygði kastali Morro á fremsta tanganum þeg- ar komið er að höfninni. Því furðuverki fyrri aldar manna reyni eg ekki að lýsa, en útlit hans er eins og stórkostlegt hamraberg. Borgin Havana er að öllu leyti hin fegursta og til- komumesta sem eg hefi nokk- urntíma séð. Þar er stjórnar- setur og þinghús, sem eg hygg að taki öllu fram að fegurð, inn- an sem utan. Hefi eg hvergi, þar sem eg hefi komið, fundist eg kunna eins vel við mig eins og í þessari borg. Eg var sér- staklega heppinn með leiðsögu- mann og hafði nægan tíma til að skoða mig um. Bandaríkjamenn byggja stórt svæði í bænum, sem þeir nota til vetrardvalar og get eg ekki hugsað mér að hægt sé að koma upp dásamlegri mannabygð. Einnig skoðaði eg fátækra hverfið — og fátæklegt er þar en þó fagurt, fyrir hinn dásamlega suðræna gróður. — Annars eru Vest-Indía eyjarnar óhemju frjósamar og auðugar frá náttúrunnar hendi og hafa verið mikið eftirsóknar efni stórþjóðanna að ná umráðum á þeim. Og mega Cubamenn þakka það Bandaríkja þjóðinni að þeir njóta sjálfstæðis í dag, þótt einstakir menn frá Banda- ríkjunum hafi skamtað sér laun og gerst nokkuð ágengir til fjár- söfnunar í fríðindum landsins. Og nú er hagur þjóðarinnar á Cuba orðinn svo bágur, að gjald- eyrir hennar er hvergi gjald- gengur utan eyjarinnar. Frá Havana fór eg nauðugur; mig langaði svo mikið til að vera þar lengur, að eg var rétt kom- inn að því að strjúka af skipinu og var það í fyrsta sinn að eg hefi fundið til löngunar að ger- ast strokumaður. En eg flutti með mér fjölda fagurra endur- minningu frá þeim bæ, sem eg held að seint fyrnist. Nú var lagt upp í síðasta á- fangann, þriggja daga ferð um Atlantshafið, til New York. Eg var altekinn af tilhlökkun að koma til hinnar margfrægu og stórkostlegu höfuðborgar Banda- ríkjamanna og töldum við nú dagana á fingrum okkar, eg og samferðafólkið, nær við lentum þar. Eg var að spyrja sjálfar. mig á þeirri leið, hvað það væri nú eiginlega sem eg hlakkaði svo mikið til að sjá í New York, var það manngrúinn ótölulegi, eða voru það háu byggingarnar, sem hvergi eiga sinn líka í víðri ver- öld ? Nei, ekki var það nú eigin- lega neitt af þessu, heldur var það íslenzka sýningin og ís- lenzka fólkið sem eg kynni að mæta af gamla landinu. Land- inn er altaf samur við sig, sinn- ið þó ýfist með köflum. Framh. KAUPIÐ HEIMSKRINGLU BORGIÐ HEIMSKRINGLU GULLAFMÆLISBÖRN ÍSLENDINGADAGSINS Sem að undanförnu, útbýtir íslendingadags nefndin, gullaf- mælisborðum til þeirra, sem dvalið hafa hér í landi fimtíu ár og meir. Er æskilegt að sem flestir menn og konur, er fæðst hafa á gamla landinu, sendi inn nöfn sín, svo skýrsla þeirra verði skráð í Gullafmælisbókina, til þess að nöfn þeirra, dvalarstaðir, ættfærsla og önnur gögn er gefin verða, geymist en gleymist ekki þó kynslóðir komi og fari. . En þess vil eg umfram alt biðja þá, sem gefa inn nöfn sín, að rita þau á íslenzku, eins og þið gerðuð áður en þið fluttuð til þessa lands. Segja hvers dætur og synir þið eruð, en bæta við milli sviga því nafni, sem þið berið nú. Eg er knúður til að taka þetta sérstaklega fram, sökum þess að s. 1. ár fékk eg bréf frá bæði konum og körlum sem mér var ómögulegt að átta mig á hverrar þjóðar nöfn þeirra væru, en ísl. voru þau ekki. Eg varð því að bæta á mig auka störfum með því að skrifa þessu fólki aftur til þess að fá upplýs- ingar um hvort það hefði verið skýrt þessum skrípanöfnum heima á íslandi. Annað er það einnig, sem mig langar til að biðja fólk að at- huga, og það er að rita greinilega heimilsfang sitt á bréf sín til mín. Árið sem leið fékk eg mörg bréf endursend, sökum þess að utanáskriftin, sem mér var rituð var svo ónákvæm. Hér á eftir fara spurningar þær, sem óskað er eftir að svar- að sé af I>eim, sem verða gull- afmælisbörn. Allir, sem áður hafa fengið gullafmælis-barna-borða, eiga frían aðgang að skemtunum fs- lendingadagsins. Fult nafn...................... Fædd, hvenær og hvar........... Árið........................... Hvar síðast á íslandi.......... Kom til þessa lands árið....... Til hvaða staðar............... Settist fyrst að....j.......... Árið .......................... Fluttist síðar til............. Árið .......................... Og síðar til................... Árið .......................... Atvinna ....................... Gift...........Ógift........... Ekkju-....................... Nafn eiginmanns eða eiginkonu Aðrar upplýsingar Skrifið skýrt og gefið greini- legar upplýsingar. Sendið svo skýrslu ykkar til undirritaðs að 940 Ingersoll St., Winnipeg, eða til undirritaðs að “Heims- kringlu”, 853 Sargent Ave. Davíð Bjömsson

x

Heimskringla

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.