Heimskringla - 28.11.1945, Blaðsíða 1

Heimskringla - 28.11.1945, Blaðsíða 1
We recommend for Your approval oux // BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. We recommend for your orpproval oux // BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. LX. ÁRGANGUR WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN, 28. NÓV. 1945 NÚMER 9. FRETTAYFIRLIT OG UMSAGNIR Nefndir King-stjórnarinnar Fyrir nokkru hélt einhver ná- u«gi því fram, að nefndir King- stjórnarinnar mundu kosta þjóð- ina nokkur hundruð miljón doll- ara, áður lyki. Mr. Usley kvað þetta helberar °fgar. Blaðið Edmonton Bulletin hef- H" rannsakað þetta og segir um það: "The Wartime Prices and Trade Board (verðlags-eftirlits- nefndin) eyddi frá 3. sept. 1939 til 30. sept. 1945—$349,286,451". Þrjú hundruð og fimtíu miljón dölum eytt af aðeins einni nefnd! ¦Pað væri hægt að reisa nokkur hús fyrir þessa fjárhæð! Það hafa engar tölur enn verið gerðar kunnar um hvað National Selective Service nefndin hefir kostað almenning. Sú nefnd var sógð skipuð sérfræðingum í bæði vísinda- og óvísindalegum grein- urn, eins og menn muna. Ef- laust hefir ekki fjáreyðsla henn- ar gert sér það til skammar, að vera lægri en nefndarinnar, sem á hefir verið minst. Og svo all- 3r hinar nefndirnar. Það munu engar öfgar, að nefndir þessar kosti landið fulla biljón dala. Er þetta satt? Spurning: — Viltu gera svo vel og svara því í blaðinu, hvort að það sé satt, sem eg hefi heyrt um það, að eyðileggja eigi mikið af vörum, sem framleiddar voru í þágu hernaðarins, til þess að sporna við atvinnuleysi? Svar: — Mr. G. H. Lash, að- stoðarmaður forseta War Assets Corporation (félags sem lítur eft- ir birgðum hersins), gerði fyrir löngu grein fyrir þessu máli í blöðum landsins, sem hér segir: "Nú að stríði loknu, fer ekki hjá því, að við höfum miklar hirgðir á hendi, sem erfitt verð- Ur að ráða fram úr hvað gera skuli við, þegar friðarstarfið verður hafið. Til þess að það komi ekki í bága við það, er hætt við að eyðileggja verði vór- Una. Við skulum til dæmis gera ráð fyrir, að margar þúsundir af Sokkum og'peysum verði þá á nieðal herbirgðanna. Á sama tíma og félög, sem þessa fram- ieiðslu reka, eru að reyna að gefa hermönnum vinnu, kæmu þessar birgðir vorar sér illa á niarkaðinum. Það mundi stöðva bennan iðnað og fjöldi manna tapa atvinnu við það. Þar sem þannig stendur á, Væri viturlegra, að rekja þessar vörur upp og láta félögin- gera Pa3r að nýju. Það væri skyn- semlegra heldur en að selja hirgðirnar og þurfa að veita at- vinnulausum framfærslueyrir (dole), sem vinnu töpuðu við það." Það fnun margur af ofan- skráðu geta sér þess til, að það Verði að eyðileggja talsvert af vörubirgðum, til þess að bæta nieð því að einhverju úr at- Vinnuleysinu hér. Fer Ilsley með skáldskap? Út af yfirlýsingu Mr. Ilsley á sambandsþinginu nýlega, um að ráðuneytið í Ottawa gæti gert hvað sem því sýndist fyrir þing- lnu, hafa spunnist miklar um- ræður í blöðum þessa lands. Yfir- iýsingin reis út af því, að þing- j«enn vildu vita eitthvað um Pann sæg laga, sem King-stjórn- in hefir samið, án þess, að spyrja þing nokkuð um það. Ráðuneyt- ið í Ottawa má heita frægt orðið fyrir hvað mikið af lögum það hefir sjálft samið. Stríðið hefir oft rekið á eftir með þetta. En hví að halda því nú leyndu fyrir þingi? Þingmenn eru ekki ein- ungis á þing sendir til að greiða atkvæði með fjárlögum stjórn- arinnar. Þegar farið var að kvarta und- an þessu, varði Mr. Ilsley sig með stjórnarskránni. En blaðið "Saturday Night" heldur fram að á ráðuneyti, stjórnartilhög- um, leyndarráð eða forsætisráð- herra sé ekki minst í stjórnar- skránni. Frá grundvallarlögun- um hafi ráðuneytið því ekki vald sitt; alt sem um það sé sagt, sé skáldskapur og þar á meðal það sem Ilsley segi um að ráðuneyt- inu sé f alið vald sitt af drotning- unni. Þetta getur hafa stuðst við eitthvað á Englandi 1667, en það gerði það ekki 1767 og var alger skáldskapur um lög lands- ins 1867, er stjórnarskráin var samin. Ráðuneytisstofnun virðist því sprottin af þörf einni, er vel átti við tímana, að því er tilhögun á stjórnarrekstri áhrærði og styðst við það, en lagastaf ekki. En jafnvel þó ráðuneytið væri þannig sprottið upp af náttúr- legum ástæðum, skerðir það ekki vald þess. Stjórnarskrár allar breytast á þann hátt, að það sem einu sinni var mikilvægt ákvæði í þeim, hefir að mestu horfið fyr- ir breytingar tímanna. Að verja sig með gömlum ákvæðum sem þar standa, er því ávalt viðsjár- vert. 1 stjórnarskrá Bandaríkjanna,. segir að fólkið kjósi sinn bezta mann fyrir forseta. En svo spretta upp margir flokkar og það eru þeir sem hafa meira að segja um hver forseti verði en fólkið. En Ilsley hefir það til síns mals, að ráðuneytið er valdmik- ið. Bracken og aðrir þingmenn, sem mintu hann á, að þingið væri alráðandi í Canada, höfðu að vísu rétt fyrir sér í því, en eins og á stendur, starfar þingið ekki nema stuttan tíma árs, en ráðuneytið, sem framkvæmdir stjórnarathafna hefir með hönd- um, verður þessvegna oft að taka á sig þá ábyrgð, að semja lög milli þinga. En að lofa ekki þingmönnum að vita neitt um þau lög, er þó ófyrirgefanlegt, sé ekki um leyndardóm að ræða, sem ekki má fréttast. En jafnvel þó um svo alvarlegt leyndarmál sé að ræða, væri sjálfsagðara, að ráðu- neytið fengi vald frá þinginu til að halda því leyndu, helzt áður en til framkvæmda kemur. Ef Usley heldur að þingið sé ekki alráðandi, er hann að tapa skilningi á nútíðar stjórnar- rekstri í landi, sem á lýðræði trúir eins og Canada. , Bílaverkföllin Verkfall gerðu s. 1. viku um 200,000 í verksmiðjum General Motors-verksmiðjufélagsins í Bandaríkjunum. Um kauphækk- un er beðið, sem nemur 30%. Er búist við á*ð verkfall þetta hafi áhrif á starfsrekstur félagsins út um alt land, eða á tvær miljón manna. General Motors neita að hækka kaup, nema þeir f ái hækk að framleiðslu sína, en það bann- ar Bandaríkjastjórnin. Truman forseti og Wallace telja félögin geta hækkað kaup verkalýðs síns um 20 til 25 %, án þess að vöru- verð sé hækkað, vegna skatt- lækkunar stjórnarinnar. En Gen- eral Motors segja það ekki hægt. Þessa stundina er þarna við hinu versta búist. Samvinnuf élög sköttuð Konunglega nefndin undir stjórn Mr. McDougall dómara sem verið hefir að rannsaka hvort skatta skuli samvinnufélög í Canada, hefir lagt álit sitt fyrir þingið í Ottawa. Er skýrslan 35,000 orð. Yfirleitt er haldið fram að samvinnufélög skuli skatta oj; núverandi tekjuskattslöguni breytt samkvæmt því. Þetta áhrærir allar tegundir samvinnufélaga, vátryggingar- félög og hvaða viðskifti, sem þau hafa með höndum. Mr. B. N. Árnason frá Regina, sem var einn nefndarmanna, lagði í sérstakri skýrslu til, að viss fjárhæð varasjóðs kaupfé- laga væri undanþegin skatti; hann kvað öðrum félögum jafn- þarft, að fá slíka skattundan- þágu. Það stendur yfir ársfundur samvinnufélaga í Canada í þess- ari viku í WJnnipeg. Hófst hann á mánudag og var afskrift af skýrslunni komin í hendur fund- armanna. Enn er ekki byrjað að ræða hana, en þegar þar að kemur, er búist við fjörugum fundi. i Talningu atkvæða í Winnipeg lokið Tveir íslendingar kosnir 1 bæjarkosningunum, sem fóru fram 23. nóv., náðu tveir Islend- ingar kosningu, V. B. Anderson í bæjarráð, en séra Philip M. Pétursson í skólaráð. Mr. Paul Bardal, sem við fyrstu talningu náði í jafnmörg atkvæði að heita mátti og James Black, hlaut færri atkvæði en hann við aðra talningu. Annar íslendingur er í skólaráð sótti, Roy Shefley, náði heldur ekki kosningu. 1 hverri deild fyrir sig, fóru kosn- ingarnar þannig: 1 bæjarráð: Fyrstu kjördeild Þar náðu kosningu C. E. Gra- ham (við fyrstu talningu og sótti þó í fyrsta sinni); Hilda Hesson og C. E. Simonite, bæði endur- kosin. (í þessari deild voru fyr- ir J. C. Glassco, J. G. Harvey, H. C. Morrison). í annari kjördeild: V. B. Anderson, Jack St. John og James Black, allir endur- kosnir (fyrir voru í þessari deild E. Hallonquist, James Simpkin, H. B. Scott). 1 þriðju kjördeild: M. J. Forkin, J. Blumberg, J. Stepnuk, allir endurkosnir (fyrir eru í þessari deild E. A. Brotman, J. Penner, Wm. Scraba). 1 skólaráð: 1. deild: Kosnir: A. H. Fisher; Mrs. D. A. P. McKay; W. S. McEwen. (Fyrir voru: G. P. McLeod, C. Haig). 2. deild: Kosnir: Adam Beck, séra Phil- ip M. Pétursson, H. A. Chapell. (Fyrir voru: A. N. Robertson, P. C. Jessiman). 3. deild: Kosnir: J. Zuken, M. Aver- bach, A. Zaharaschuk. (Fyrir voru: O. Orlikow, P. Taraska). Kosningar voru heldur daufar og kenna því margir um, að Þau hjón eignuðust þrjár dæt- ur, er heita Ingibjörg, Jóhanna og Lára. Þær Ingibjörg og Lára eru giftar hérlendum mönnum og búa í Prince Rupert, og þar ekki var kosið um borgarstjóra, einnig er móður þsirra ennþá Cjosendur hölluðust mjög Jóhanna er ógift og á neima j Vancouver. Þrjú systkini Thor- þektra og að endurkosningu reyndra manna. Fjörutíu af hundraði greiddu atkvæði. Lýsir það litlum áhuga. 8 prentaraverkf öll í Bandaríkjunum Prentarar 8 blaða í fjórum borgum í Bandaríkjunum hafa gert verkfall. Þrjú blaðanna eru í Seattle; hafa þau nú ekki komið út í urt bú eftir 15 ára búskap. Var Kristján bóndi atorkumaður hinn mesti, eins og hann átti kyn til. Hann var frá Elliða í Stað- arsveit. — Eftir að Steinunn í Hraunhöfn hafði mist mann sinn, varð hún fyrir hverju stór- tjóni af öðru, flutti af jörðinni eftir 1 ár og brá búi nokkru síð- ar fyrir fult og alt. Hún hafði frá leifs eru enp á lífi: Jóhann, bóndi nálægt Hallson í Norður Dakota; Ingibjörg Bjarnason, ekkja, nú því hún var 4 ára alist upp hjá til heimilis í Winnipeg og Guð- föðursystur sinni Steinunni Jóns rún, ekkja séra Jóhanns P. Sól- J dóttur og manni hennar Guð- mundson, sem einnig á heima í naundi Guðmundssyni að Búðum, Winnipeg. var því uppeldissystir Sveins Við sem þektum Thorleif hér Guðmundssonar kaupmanns þar. áður en þau hjón fluttu vestur^Þegar hér var komið sögu var að strönd þökkum honum fyrir j Sveinn fluttur frá Búðum, tek- samvinnuna, meðan leiðir lágu inn við verzlunarstjórn á Borð- viku. Um 250 prentarar (com-'saman, og trygðina við þau mál'eyri. Ogþess vegna flutti Stein- positors) lögðu þar niður vinnu. sem við sameiginlega unnum., unn þangað. Þeir kröfðust kauphækkunar er Okkar íslenzku ogfrjálstrúar fé-J Er Thor Jensen hafði lokið nam $2.95 á dag. BlÖðin buðu lagsmál hefðu verið fátækari t verklegu verzlunarnámi við þeim hækkun er naiTi $1.65. Nú- hefði hann ekki lifað og starfað Brydesverlzunina á Borðeyri og verandi kaup þeirra er $10.35 á hér. Dagsverkinu er lokið og framlengt Islandsveru sína að lengur \ náminu loknu um eitt ár, fór H. P. dag. 1 hinum borgunum, sem eru St. Petersburg, Fla., Reading, Pa. og Portsmouth O., er lengra síðan verkföllin byrjuðu. Er krafan um kauphækkun þar frá $1.40 til $1.62 á dag. Blöð þeirra borga koma nú út á sama hátt og Winnipeg-blöðin. 1 Se- nú bægir þér ekki straumur frá strönd. hann utan. Hugðist hann að leita sér f rekara verzlunarnáms. Hann var þá févana með öllu. Hann varð að hætta við mentaáform sín, sakir féleysis, en bauðst þá atvinna hér á landi og kom aftur að heita má um hæl. Þá var FrúMargrétÞorbjörg Jensen,lÞorbJörg með moður sinni a FRÚ MARGRÉT ÞOR- BJÖRG JENSEN — Minningarorð — attle hefir ekki frézt um að slík kona Thor Jensen, verður jarð- -^kranesi. Og tveim árum seinna blöð komi út. [ sungin fra Dómkirkjunni í dag. j hafði Thor Jensen, þá 22 ára, --------------------- iHún andaðist að heimili þeirra fengið forstöðu verzlunarinnar í THORLEIFUR JÓNASSON hjóna, Lágaifelli, sunniudaginn i Borgarnesi, er norskur kaupmað- ______ 114. okt. eftir nokkurra mánaða ur- Lan§e. stofnaði. Þar settust vanheilsu. Hafði hún fótavist þau að nýgift Þorbjörg og maður fram til hins síðasta. Ef lýsa ætti Thorleifi Jónas- syni í fáum orðum, væri það naumast hægt betur en með þessu erindi úr kvæði Stephans G. Stephanssonar um Ólaf Guð- mundsson: "Þó sjálfum þér bægði oft straumur frá strönd, sízt stóð á að hjartað þitt gegndi, að rétta þeim bróðurþels bjarg- andi hönd, sem barst á, og lífshætta þrengdi. Að styðja þau framfara og fé- lagsbönd sem fámennið íslenzka tengdi." Thorleifur Jónasson var fædd- hennar sumarið 1886. Var heim- ili þeirra þá hið eina í Nesinu. Hin unga húsmóðir í Borgar- Frú Þorbjörg Jensen var f ædd [ að Hraunhöfn á Snæfellsnesi 6.j sept. 1867. Hún var því 78 áranesi hafði verið þar skamma er hún andaðist. Hún var tólf ( stund er það kom greinilega í ára, er fundum þeirra bar sam-' ljós, að hún hafði til að bera frá- an, Thor Jensen og hennar, norð- bæran dugnað, fyrirhyggju og ur á Borðeyri. í 66 ár áttu þau'reglusemi, samfara óvenjulegri samleið í lífinu, bundust heit-, ljúfmensku við heimilisfólk sem orði þegar hún var 15 ára og gesti. Nú mætti ætla að hún, hann 19. En 7 mánuði vantaði I svo ung að árum, hefði átt fult í til þess, að þau gætu haldið 60 fangi með að sinna þeim heimil- ára hjúskaparafmælisitt. llöngu^ isstörfum, er hvíldu fyrst og samlífi þeirra var ástriki, sem fremst á hennar herðum. En frá aldrei fölnaði, gagnkvæmt trún- öndverðu fylgdist hún með öll- ur í Skagaf jarðarsýslu árið 1869. aðartraust, er veitti þeim styrk í um þáttum í starfi eiginmanns- Foreldrar hans voru Jónas Jó- öllum erfiðleikum lífsins. Feg-| ins, bæði í verzlunarstjórn hans hannesson og Ingibjörg Jóhann- urri og farsælli sambúð en þeirra og búskap. En búskapur hans á esdóttir. Fluttist hann með er ekki hægt að hugsa sér. tveimur jörðum óx svo hröðum þeim og þremur systkinum sín um til Canada árið 1883. Það er hlutskifti margra skrefum, að hann varð á fám ár- kvenna, og þeim að skapi, aðium fjárríkasti bóndi á landinu Faðir hans nam land skamt takmarka starf sitt og hug sinn j að því er framtalsskýrslur fyrir sunnan Gimli er hann allan við líf og starf eiginmanna j hermdu. nefndi Grænumörk, bjuggu for- sinna. Frú Þorbjörg Jensen var Eftir 8 ár fóru þau frá Borg- eldrar hans þar fjölda mörg ár, éin þeirra. Þeir, sem hafa ekki' arnesi, elskuð og virt af héraðs- mjög myndarlegu búi. Þar ólst tækifæri til að svipast um innan búum, er hófðu notið gestrisni Thorleifur upp við hin vana- ,heimilisvébanda þessara kvenna, þeirra, velvildar og vináttu. Stóð legu landnámsbarna kjör. Vinna eiga erfitt með að gera sér grein hagur þeirra þá með blóma. seint og snemma og mjög lítið af fyrir, hvert er starfssvið þeirra neinu öðru. Barnaskólar voru í lífinu, umfram hina daglegu ekki þar í bygðinni, enda þó umsjón með heimilum ogskyldu- svo hefði verið, var of mikið ann- liði. ríki til að nota þá, og var því j Eg hefi orðið fyrir því láni að lítið um skólanám. Þó mátti fá alveg sérstakt tækifæri til með sanni segja að Thorleifur þess að kynnast Thor Jensen og væri allvel mentaður. Hann konu hans á síðustu árum. Þeim talaði lýtalaust bæði íslenzku og mun meiri, sem kynni mín hafa ensku. Hann las mikið og hafði orðið af æfi þeirra og skapgerð góð not af því sem hann las. —' allri, þeim mun meiri hefir þátt- Hann hafði skarpan skilning og ur frú Þorbjargar orðið, í mínum róttæka rökfærslu. Hann var augum, í öllum athöfnum og fyr- skrafhreifinn og félagslyndur og irtækjum Thor Jensen, alt frá naut sín vel í gleðskap. Hann því hann reisti hér bú, fyrir ná- tók töluverðan þátt í sveitamál- lega 60 árum. um Gimli sveitar og safnaðar- málum unitara á Gimli og síðar í Winnipeg. Löng röð atburða og tilviljana varð þess valdandi, að hin unga I nóvember 1912 giftist hannjbóndadóttir frá Hraunhöfn flutt- Sigríði Ölafson, var hann þá fyr-! ist til Borgeyrar með móður ir nokkru fluttur frá Gimli til sinni þau ár, sem Thor Jensen Winnipeg og hér í Winnipeg var þar verzlunarmaður. bjuggu þau þar til þau fluttu vestur að strönd árið 1916. Þegar tveggja frú Þorbjörg var ára, misti hún föður Var heimili þeirra fyrst nokk-'sinn, Kristján Sigurðsson bónda ur ár á Smith Island en þaðan' í Hraunhöfn. Hann druknaði í fluttu þau til Prince Rupert, og Búðaós vorið 1870 frá sex börn- þar andaðist hann 9. október í um, öllum í ómegð. Ekkjan haust. [ Steinunn Jónsdóttir átti þá snot- Síðan steðja erfiðleikar að. Thor Jensen stofnaði verzlun á Akranesi. Hann á þar í vök að verjast. Hann þarf að vera á ferðalögum fjarri heimili sínu mánuðum saman bæði sumar og vetur. Húsmóðirin verður því oft að taka ákvarðanir um verzl- unarrkesturinn og önnur veiga- mikil atriði. Henni fer alt jafn vel úr hendi. Örugg og hagsýn í hvívetna. Eftir 5 ára þrotlausa baráttu við hin erfiðustu verzl- unarskilyrði, reksturs fjárskort erfiðar samgöngur og mér er ó- hætt að segja óbilgjarna um- boðsmenn, kemst hinn stórhuga og harðduglegi maður hennar í f járþröng. Hann á erfitt með að sætta sig við, að barátta hans var unnin fyrir gíg. En konan hans lætur sér lítt bregða, þó að svo sýnist í bili, sem öll sund séu lokuð. Hún treystir því, að alt muni lagast, aftur muni birta til. Traust hennar á hæfileikum og dugnaði manns hennar gat aldrei bilað augnablik. Hún telur mann Framh. á 4. bls. ann

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.