Lögberg - 09.01.1936, Blaðsíða 4

Lögberg - 09.01.1936, Blaðsíða 4
.ÖGBERG. FIMTUDAGINN 9. JANÚAE, 1936 GefiC út hvern fimtudag af THE COLUMBIA PRE8S L.1MITED 695 Sargent Avenue Winnipeg, Manitoba. Utanaskrift ritstjðrans: EDIToít LÖGBERG, 695 SARGENT AVE. WINNIPEG, MAX. Verö <3.00 um drið—Borgist fyrirfram The "Lögberg" is printed and published by The Columbia Press, Limited, 695 Sargent Avenue, Winnipeg, Manitoba. PHONE 86 327 Vingjarnleg alvöruorð Þó vikublöðunum íslenzku vestan hafs hafi verið fundið eitt og annað til foráttu, og það vafalaust með nokkrum rétti, þá verður ])ó ekki um það deilt, að í baráttu þeirri hinni flóknu og margþættu, sem hér hefir veriS háS fyrir viðhaldi íslenzks þjóðernis, hafi þau átt hvað veigame.stan þáttinn; að-án þeirra hefði félagssamtök vor á meðal, hverju nafni sem nefnast, orSið drjúgum erfiðari en raun var? á, ef ekki með öllu ókleif. fslendingar vestan hafs standa þar af leiðandi í drjúgri þakkar- .skuld viS blöðin, eða útgefendur þeirra, er haldið hafa þeim úti ár eftir ár, og það þrá- faldlega með ærnu tapi. Það, aem meini leggja á sig málefna vegna, er prófsteinninn á einlægnina og manngildið sjálft. Hollustan viS íslenzkf þjóðerni kennist glöggvar af fórnum en smeðjnlegum fagurgala. Meðan vel lét í ári voru auglý.singar þær, er Lögberg fékk stundum það miklar, að þær jafnvel urðu nokkru þyngri á metunum en áskriftargjöldin; þessu er nú mjög breytt-til hins verra; veldur því kreppan, er slegið hef- ir slíkum óhng á kaupsýslumenn og verzlunar- félög og sorfið ^vo að þeim, að þau hafa orð- ið að spara við sig svo að segja hvern einasta skilding. Þessvegna er það, að óumflýjan- legl er aS blaðiS borgist fyrirfram, auk þess sem gömlu skuldirnar verða að greiðast líka. Lögborg á marga vini 012,- velunnara víðs- vogar um nýbygðir Islendinga hér í álfu; þossum mönnum öllum er blaðið innilega þakklátt. A hinn bóginn verður sagan þó ekki öll sögð nema á hitt sé jafnframt bent, hve ýmsum, og það langt of mörgum, hefir hlaupist yfir aS fullnæg.ja hinum árlegu skyldum sínum í því að annast um greiðslu í fæka tíð. Fyrir nýafstaðin áramót tóku þó nokkrir upp þann ágæta sið að borga fyrir árgang af Lögbergi og senda vinum sínum blaðið í jóla- g.jöf; þess'u má enn halda áfram og snúa upp í nýjársgjöf; ætti þetta að ná jafnt til vina heima á Islandi og hér. Islendingar vestan hafs hafa frá upp- hafi landnáms síns í þessari álfu, keypt mik- ið bóka og blaða að heiman; svo átti það líka að vera; svo þarf það að vera og má til með að vera í framtíðinni. Talsvert gætu Islend- ingar austan hafs létt undir með þjóðræknis- baráttu bræðra sinna hér vestra, ef þeir beittu sér fyrir útbreiðslu vestanblaðanna heima; enda líklegt að gagnkvæmur hagnaður mætti af hljótast. Sá var siður til forna, að menn stigu á stokk og strengdu heit; var þetta einkum og sérílagi gert við mikilvæg tímamót. * Öll ára- mót eru mikilvæg tímamót í lífi einstaklnga og stofnana. Nú ættu reglubundnir kaup- endur Lögbergs, allir sem einn, að stíga á stokk og strengja þess heit, að hafa greitt að fullu andvirði blaðsins fyrir þann 1. febrúar næstkomandi, og þeir sem s^kulda blaðinu eldri áskriftargjöld, hafi þá jafnframt greitt þau eftir föngum og samið um greiðshi'þess, sem eftir kynni að standa. Hveitiverzlunarsamtökin og takmark þeirra Útvarpsermdi flutt af L. G. BrouUlette 6. nóvember, 1935 Margir bænda þeirra, sem mál mitt heyra í kvöld, eru landnámsmenn, er glögt og greini- lega muna eftir þeirri hrifningu, sem þeir fundu til er þeir fyrst brugðu plógi í jörð, á sínum eigin heimilisréttarlandi. Þeir voru að byrja nýtt líf í nýju landi. Gömul von- brigði voru gleymd; yfirstandandi erfiðleik- ar uxu þeim ekki í augum, því þeir horfðu á framtíðina með óbifandi trausti og takmarka- lausri von. Það var ekki óeSlilegt aS þeir frySi því aS hundrað og sextíu ekrur—eða jafnvel tvisvar eða þrisvar sú ekrutala af frjóu sléttulandi—yrði með tímanum sú auðs- uppspretta, sem gæti veitt þeim allar nauð- synjar lífsins og sum af þægindum þess; sér- staklega þegar þeir höfðu na'gilegt fé til þe.ss að rækta landið og kosta til þess eins og vera bar. Þá hafði auðvitað aldrei dreymt um það að landið þeirra gæti gefið af sér mikla upp- skeru, en samt tæplega orðið þeim sjálfum nógu arðsamt til þess að þeir gæti dregið fram lífið; eða að þjóðin í heild sinni gæti grætt meira á ræktun sléttulandanna en fólk- ið sjálft sem starfið og stritið yrði að ynna af hendi á löndunum. Það var gremja og bitur vonbrigði frum- bvlinganna, þegar þeir gerðu sér grein fyrir því hversn lítið þeir fengu í aðra hönd, sem orsakaSi fyrstu bændasamtökin, er svo vold- ug hafa orSiS og eru til þess aS hrynda áfram sönnum lífsskilyrðum í Vestur-Canada. Af rótum þessara fyrstu samtaka eru Iiveif iverzlunar.samtökin runnin, og hin ýmsu samvinnufélög önnur til þess að verzla með aðrar landsafurðir. Eitt aðal atriði var sameiginlegt með öllum þessum félagamyndunum, það var að koma á og halda við sóma.samlegum lífsskil- yrðum fyrir bændur Vesturlandsins. Með félagsmyudunum, uppf'ra'ðslu, löggjöf og samvinnu stefna þeir aS þessu takmarki. A þessum grundvelli voru hveitiverzlun- arfélögin stofnuð. Hinar mikln nýtízku korn- ldöður viS stöðuvötnin; allar hinar simerri kornhlóSiir víSsvegar um landið, .sem hvorar- tveggja til samans eru fullkomnustu korn- höndlunarfæri í heimi, eru bygðar í þessu skyni; þær eru verkfæri til þess að létta leið- ina að því takmarki. Með kornhlöðum sínum komu hveitiverzl- unarsamtökin á umbótum, sem minkuðu kostnaðinn við hveitihöndlun; ekki einungis varS sú lækkun ágóði meðlimum stofnanainia, lieldur öllum kornframleiSendum í Slétfu- fvlkjunum. Með því að hveitiverzlunar samtökin stefndu að auknum gaiðum vörunnar—hveit- isins í Canada—fóru þau fram á lagabreyt- ingar í sambandi við kornsölulögin og fengu ])eim framgengf. Var sú breyting í því inni- falín að bannað var að blanda saman mis- munandi góðu hveiti við hafnarstöðvar vafn- anna; þetta gerðu þeir sem fyrir samtökun- um stóðu, þrátt fyrir það þótt þeir með því móti minkuðu að stórum mun sinn eiginn á- góða þar eystra. Þeir voru upphafsmenn að hinum sjálf- vinnandi prufumadi (sampler), sem nú er lög- boSinn við allar hveitistöSvar við stórvötn- in. Þeir hafa enn fremur komið því til leiðar að lækka mismuninn á verðinu á því hveiti, sem selt er áður en það er flutt til járnbraut- ar og hinu, sem á stöðvunum er selt. Þessi stofnun, sem starfar í ágóðalausri samvinnu hefir kornhlöður sem léttir undir með öllum við.skiftavinum sínum, án tillits til þess hvort þeir eru meðlimir hveitisamlag- anna eða ekki. Og félögin hafa æfinlega skoðað það skyldu sína að vinna fyrir vel- ferð allra bænda Vestur-Canada í heild sinni, en ekki fyrir neinn sérstakan hluta landsins. Aðaltilgangur hveitisamlaganna er greinilega skýrður í hinum fáu línum, sem hér fylgja og teknar eru úr stefnuskrá hinna canadisku hveitisamlaga: '' Félagið á að vera akuryrkju stofnun til gagnskiftis aðstoðar; að fullkomna búnaðar- aðferðir og söluskilyrði og minka kostnað við kornsölu; að lækka prangaraskap og brask, óþarfa eyðslu og bruðl og alt óþarft umstrang í kornverzlun; að auka eftirspurn vörunnar, byggja upp nýja verzlunarmöguleika og auka no^kun kornvörunnar; að selja kornið beint og krókalaust og sem reglulegast og sjá um að það komist þeim í hendur sem þess neyta með sem minstum kostnaði og léttustum álög- um og að sjá um að framleiðendurnir og al- þýða njóti sem mests hagnaðar af vörunni." Gagnskiftishjálp er hyrnin*arsteinn sam- vinnufélaganna og er miklu víðtækari en kornverzlunin eða hveitisamlögin. Þess má einnig geta að hveitisamlögin hafa æfinlega látið sig miklu skifta uppgötv- anir vísindamanna vorra, sem akuryrkju beia fyrir brjóstinu og reyna að minka kostnað framleiðslunnar og eggja til notkunar þess hveitis er staðist getur veikindi þau, sem eyðileggja hinar mótstöðu minni tegundir. Þau hafa einnig hjálpað bændum til þess að ná í hreint útsæði sem bezt bentar hverju héraðinu fyrir sig. Þau hafa unnið í félagi við hagfróða búvísindamenn, bændur, seim aðeins nota hreint og skrásett útsæði og sér- fræðinga stjórnanna, bæði fylkja og sam- bands, til þess að halda við gæðum hins cana- diska hveitis. Samkva>mt tillögum hveitisamlaganna hafa verið framkvæmdar rannsóknir sem afarmikla þýðingu hafa fyrir Vestur-Canada, í háskólum hér vestra og í Ottawa; þær rann- sóknir hafa gert hæfir menn og færir, undir umsjón þjóðrannsóknar nefndarinnar. Þrátt fyrir það þótt hið grófara korn sé aðeins lítill hluti þess sem kornhlöður hveiti- samlaganna höndla sökum þess að meiri hluti grófa kornsins er hafSur sem fóSur handa skepnum bænda og tæpur fjórÖi hluti þess er fluttur til korn- hlaÖanna. — Já, þrátt fyrir það hef- ir miklu verið afkastað af hálfu hveitisamlaganna i því skyni að gera framleiðslu þessa grófara korns meira arðberandi — fá hærra verÖ fyrir það bæÖi hér í Canada og er- lendis. I'að er áríðandi aS framleiSslu- kostnaSurinn geti orSiS bændum sem léttastur og aS hann sé minkaSur allstaSar og alt af þar sem og þegar því verSur við komiS; því aSeins þó er það gott, aS það verSi gert án þess aS dregiS sé úr sómasamlegu lífsviSurværi á nokkurn hátt; — meSal bændastéttarinnar t. d. má ekki gera þaS á þann hátt aS börn séu látin vinna störf fullorSinna og kröf tum þeirra þannig of boSiS ; tð;; aS þau séu látin stjórna vélum vio vinnu þegar þau ættu aS vera a skóla. Ekki heldur má þaS eiga sér staíN að starfslúnar konur eSa mæS- ur verSí aS vinna úti á ökrum í hjá- verkum frá öllum innanhússstörf- um. Oss hefir oft veriS sagt aS "bóndi væri bústólpi." Þeir, sem þau orS láta sér um munn f ara ættu aS gæta þess aS ofbjóSa ekki þeim stólpa, þótt sterkur sé. Svo mörgum og erfiSum kjörum er mögulegt aS hlaSa á hvert bak, aS þaS svigni, hversu breitt og þrautseigt sem það kann aS vera: og bóndinn hefir vaknað til þeirrar skynsamlegu hug- sjónar aS neita aS bera byrSar allra annara stétta jafnframt sinni eígin. TCn frmleiðslan er einungis einn hlutinn af starfi bóndans og ef verð. ið, sem hann fær fyrir framleiðslu sina er lægra en framleiðslukostn- | aðurinn þá er sala vörunnar þaS sem allra mestu varSar. Þess vegna er þaS eðlilegt og sjálfsagt að hveitisamlögin hafi lagt aðal áherzluna á að sæmilegt verð fengist fyrir helztu vöruna. sem út er flutt, hveitiS. AS auka gæði hveitisins, aS halda viS hinu gó?5a áliti þess bæði heima fyrir og er- lendis; aS lækka kostnað við höndl- un þess, alt þetta heyrir til umbót- um i búnaSi. En alveg eins og þaS er hagur canadisku þjóSinni að vér, getum flutt til útlanda og selt sem mest af hveiti voru og komiS því sem hag- kvæmast á heimsmarkaðinn, alveg eins er það þjóðinni hagur aS þeir, sem framleiSa þennan nýja auS hljóti nægileg verkalaun iSju sinnar, til þess aS þeir sjálfir geti lifaS sómasamlegu lífi og starf þeirra geti boriS sig f járhagslega. Framh. NÝ— þægileg bók í vasa SJÁLFVIRK Mackenzie King j\Iaðurinn og afrehsverh hans. Eftir John Leivis. (Sig. Júl. Jóhannesson þýddi) (Framh.) Þegar vér lesum frcttir um for- sætisráSherrann, veitum vér því at hygli aS hann tekur öll viðfangsefni sömu tökum—tÖkum námsmannsins. ÁSur en hann útskrifaðist úr há- skóla setur hann sér þaS aS hugsa og skilja hin almennu félagsmál. Hann Jætur sér ekki nægja þá upp- lýsing og kenslu, sem bækur og kennarar véita, heldur leitar hann tafarlaust aS loknu prófi á þá staði scm kenna mnnfélagsmálin í lifandi myndum. Hann fer til "IIull House" í Chicago og til Passmore Edvvards stofmmarinnar í Lundúna borg á Englandi. Báðar voru þess- ar stofnanir heimsfrægar, góðgerða og mannvina fyrirtæki. Auk þessa víkkaði King sjóndeildarhring sinn með því að ferðast og kynnast per- sónulega öðrum þjóðum í þeirra heimahögum. Hann tekur stöðu í þjónustu canadisku stjórnarinnar og er henni þannig varið—eins og síðar kemur í ljós—aS viS hana vex honum þekk. ing og skilningur á hinum flóknu og margþættu viSskiftum mismunandi stétta þjóSfélagsins. Þegar hann hefir girt sig öllum þessum megingjörSum reynslunnar — EITT BLAÐ 1 EINU — pægilegri og betri bók i vasann. Hundrað blöð fyrir fimm cent. Zig--Zag cigarettu-blöð eru búin til úr bezta efni. Neitið öllum eftirlikingum. fer hann fyrst aS gefa sig viS stjórnmálum. Hann hefir aS vísu frá barnæsku hugsaS uni stjórnmál og gert sér grein fyrir þeim, sérstaklega vegna þess áhuga er þaS vakti hjá honum að lesa og læra sögu afa síns, Wil- liam Lyon Mackenzies. Fanst hon- um snemma mikið til hans koma, ekki siður en mörgum öðrum ungum mönnum. Auk þess hafSi hann lesiS stjórnvísindi og tileinkað sér þau betur en flestum auðnast þann. ig að gera sér sjálfstæða hugmynd um það hverju vert væri að halda og hverju hollast að kasta. Xú var að því komiS að hann þyrfti að sýna hvernig hann reynd- ist þegar á hólminn kæmi. Hann varð nú að berjast fyrir þingsæti sínu á einum þeirra staða, sem helg- aðir höfSu verið eindregnu íhaldi. F.n hann gekk af hólmi sigri hrós- andi. I Tann sat á sambandsþingi í þrjú ár og var ráðherra í tvö ár; var það þá aðallega hlutverk hans að skýra og skilgreina ýmiskonar löggjöf, er snerti hans eígin deild sem verka-' málaráðherra. í kosningum 1911 beið hann ósig. ur þegar baurier stjórnin féll fyrir samcinuðum öflum auðvaldsins, er beittu sér á móti viðskiftasamning- um og 1917 féll hann aftur. Fn hann hætti ekki þeim störfum og stefnum, sem hann hafði byrjaS. I lann varSi tíma sínum til þess aS I rannsaka og reyna aS skilja sem I bezt alþjóðamál verkamanna og deiluefni þau, er stöðugt risu upp milli verkamanna og vinnuveitenda. E11 þótt hann kæmi víða við og færi svo ai5 segja út um alla veröld, Iét hann aldrei canadisku málin hverfa úr huga sér; þar var hann ] önnum kafinn á ýmsan hátt. Frá i 1911 til 1914 var hann formaður siðbótafélagsins í Ontario, ritstjóri mánaðarblaðs frjálslyndra manna og forstöðumaður upplýsingaskrif- stofunnar sem frjálslyndi flokkur- inn hélt í Ottawa. Árið 1919 var hann kjörinn leið- togi frjálslynda flokksins og hóf hann starf sitt i þeirri stöðu með hugarfari og reglusemi námsmanns. ins, eins og hann æf inlega haf ði gert í öllu öðru. Hann fann til þess að í nýju stöðunni yrði hann margt að læra bæði í f jármálum og ýmsu öðru er opinberar framkvæmdir snerti. Og hann gerðist námsmað- ur á ný og lagði fram alla krafta til þess að læra vel og læra rétt. Eg var honum mjög handgenginn fyrsta árið s*em hann var leiStogi flokks- ins og eg minnist þess hversu ein- lægur og hreinskilinn hann var þeg- ar hann var að tala um hversu áfátt sér væri í ýmsum efnum og hversu mikil þörf sér væri á aukinni þekk- ingu og skarpari skilningi. Iíann tók föstum tökum á hverju vcrakcfni eftir annað og braust í gegnum það með svo mikilli kost- gæfni að enginn getur trúaS nema þeir fáu, sem um vissu. Og árang- urinn varS sá aS hann cávann sér brátt fullkomiS traust bæSi prívat- lega og opinberlega. Hann náSi sterkara haldi á flokksbræSrum sín- um meS degi hverjum og sömuleið- is þjóSinni í heild sinni. Skýringin var einföld. Hann hafði tekiS starf sitt tökum ab/örunnar, einlægninnar og áhugans; hann hafSi enn sem fyr gengiS aS verki með hugarfari námsmannsins. Hann hefir aldrei litiS svo á að námi sínu sé lokiS. Alt líf hans hefir verið stöðug skóla- ganga. Hann er hinn mikli náms- maður allra þeirra mála, sem snerta þjóð hans og land út af fyrir sig, og í sambandi og afstöðu við aðrar þjóSir og önnur Iönd. — Hann er alt af aS læra. (Framh.) Richard Beck Dr. Richard Beck, prófessor viS háskóláhn í North Dakota í Banda- ríkjunum, cr orSinn mikilvirkur fræSimaSur og mikilsmetinn út- vörSur íslenzkra bókmenta vestur þar, Hann hefir, eins og kunnugt er, ritaS allmargar greinar í íslenzk blöð og timarit, og bcra þær greinar vott um mikla þekkingu og hlýleik í garð íslenzkra fræða. Hitt mun íslendingum hérna megin hafsins síður kunnugt, að próf. Beck hefir nýlega ritað all- mikið, sem birst hef ir vestra, og hef- ir hann sent Samtíðinni eftirfarandi rit: 50 ára niinningarrit hins cvangel- isk-lúterska kirkjufclags Islendinga í Vesturhcimi 1885—1935. Er þetta rit stórfróðlegt og veitir mikla íræBslu um andlegt líf vestra; það er prýtt mörgum myndum. tslertzk fornrit og enskar bók- mentir. Þetta er sérprentun úr Tíma- riti íslendinga í Ameríku 1934 (16 bls.), og sýnir höf. þar fram á áhrif íslcnzkra fornrita á enskar bókmentir. Arthur M. Reeves. Hér er aS ræða um ritgerS um Reeves þann, er hingaS kom meS próf. Willard Fiske 1879, og er þetta stutt æfi- ágrip hans og frásögn um ritstörf Reeves. (Sérprentun úr Almanaki Ó. S. Th. 1935). Jón Þorláksson, Jcelandic transla- tor of Popc and Milton. RitgerS þessi er samin á ensku, og hún er sérprentun úr mjög þektu tímariti: The journal of English and Ger- manic Philology. 1 raun réttri er hér um tvær ritgerSir að ræða. Kom sú fyrri út í tímritinu 1933 og f jall. aði um æfiatriSi séra Jóns Þorláks- sonar, skálds á Bægisá, en sú siSari kom í janúar 1935, og er hún um skáldskap séra Jóns. Enn fremur hefir dr. R. Beck rit- að í tímaritið, The Quarterly Journal of Univcrsily of North Dakota, um Ólaf konung Haraldsson (Ólaf hclga), Alþingishátiðina 1930 o. fl., alt á ensku. / Sézt af þessu stutta yfirliti, að hér er að ræða um afkastamikinn fræoimann, sem ber mikla rækt til .þjóðar sinnar og menningar. Slíka menn er oss gott að eiga við menta- stofnanir stórþjóSanna, og sjálfir hafa þeir ]>aSan aS ýmsu leyti ,Lílc^,í,rri yfirsýn um íslenzka menn- ingu en þeir, sem alla æfi starfa hér heima.—.S". Sk. —Samtíðin. GULLPORÐI Bandaríkjamenn hafa undanfarna mánuði verið að flytja gullforðann, sem hingað til hefir aðallega verið geymdur í New York og San Fran- cisco lengra inn í landið, og eru það stríðsráðstafanir, ef óvinaher bæri að ströndum. GulIforSinn frá New York er fluttur 1000, km. frá At- lantshafsströndinni, eSa til Fort Knox í Kentucky. San Francisco gulliS er flutt ennþá lengra, eða til Denver í Colorado, 1500 km. frá Kyrrahafsströnd. í báðum tilfell- um er gullið flutt af hersveitum í brynvörðum skriðdrekum, sem geta ferðast 70 km. á klukkustund. f hinum nýju heimkynnum verSur þaS geymt í rambyggilegum neSan- jarðarhvelfingum undir gæzlu þús- und manna hersveitar á hvorum stað.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.