Lögberg - 16.12.1954, Page 1

ANYTIME — ANYWHERE
CALL
TRANSIT ■ SARGENT
SILVERLINE TAXI
5 Telephone Lines
20-4845
(
ANYTIME — ANYWHERE
CALL
TRANSIT - SARGENT
SILVERLINE TAXI
5 Telephone Lines
20-4845
67. ARGANGUR
WINNIPEG, FIMMTUDAGINN 16. DESEMBER 1954
NÚMER 50 og 51
Lögberg árnar íslenzka mannfélaginu góðra og gleðilegra jóla og farsæls nýárs
Þóttur fjárhirðanna
„Og í þeirri byggð voru fjárhirðar úti í haga og gættu um
nóttina hjarðar sinnar“. (Lúk. 2, 8.)
Við sjónum mínum blasir lítil borg. Hún stendur á hrygg
mikils fjalllendis, uppi á þremur bungum allstórrar hæðar og utan
í henni. Hlíðin er öll í stöllum og hlaðnir grjótgarðar til styrktar
þar, sem húsin standa. Þau eru smá, nema kirkjur og klaustur.
Tæplega tíu þúsund manns eiga hér heimili sitt. Augu mín líta
yndisfagra unaðssjón. Skógarbrekkan með olíuviði, fíkjutrjám,
granateplarunnum og Jóhannesartrjám, húsaraðirnar, hvítgráar
að lit, en Austurlandahiminninn slær fagurbláum ramma um þessa
glæstu mynd.
Þetta er borgin Betlehem.
Spámaðurinn sagði forðum um
hana: „Og þú, Betlehem, þótt þú
sért einna minnst af héraðs-
borgunum í Júda, þá skal þó frá
þér koma sá, er vera skal drottn-
ari í lsrael“. Og, er ég lít þessa
fögru hugarsýn, kemur mér frá-
sagan forna í hug um ferðlúna
fólkið frá Nasaret, er til Betle-
hem kom og fékk eigi inni í
gistihúsinu og leitaði sér því
hælis í gripahúsi. Þar fæddi
konan María frumgetinn son
sinn, vafði hann reifum og lagði
í jötu. Barnsfæðing verður ætíð
fagnaðarefni, jafnvel í fjárhúsi,
en mun ekki þreyta og áhyggjur
hafa leitað í huga þessara ungu
foreldra. Síðan beinir frásagan
athygli vorri að fjárhirðum
nokkrum, sem gættu hjarðar
sinnar. Og það var nótt. Frá
völlunum er fagurt heim að líta
til Betlehem.
Virðum fyrir oss, lesandi
minn, þessa frásögn. Lítil borg
í fjarlægu landi, ferðlúnir for-
eldrar við jötustokk, þar sem
nýfætt barn hvílir í, fjárhirðar,
náttmyrkur. Vér sjáum í henni
speglast ástand ísraelsþjóðar-
innar. Undirokuð erlendu her-
valdi bjó hún við margs konar
myrkur. Þessi var viðbúnaður
mannanna á hinni fyrstu jóla-
nóttu. Og svo lesum vér áfram.
„Og engill Drottins stóð hjá
þeim og dýrð Drottins ljómaði
í kringum þá“. Hvílík andstæða.
Hræðsla fátækra fjárhirða og
dýrð Drottins. Allt fylltist him-
neskri dásemd og dýrð. Guðleg
birta leikur um vellina og söng-
ur himneskra hersveita fyllir
loftin. Birta, fegurð, fögnuður
einkennir atburðinn. Þessum
hirðum ljóma fyrstu geislar frá
hinum rísandi degi Drottins.
Var nokkur furða, þótt þessir
menn yrðu hræddir? En nú
hljómar rödd engilsins. „Verið
óhræddir, því sjá, ég boða yður
mikinn fögnuð, sem veitast mun
öllum lýðnum, því að yður er í
dag frelsari fæddur, sem er
Kristur Drottinn í borg Davíðs“.
Því oftar, sem ég les eða heyri
þessi orð, því nær finnst mér ég
komast rökum þessa lífs. Því
lengur, sem ég ber saman jarð-
neskan þátt þessarar frásögu og
hinn himneska, því betur þykir
mér eiga við að líkja fæðingu
Krists við sólarupprás eftir
langa og dimma nótt. Því nær,
sem ég í barnslegri einlægni
reyni að líta jötuna, því nær
stend ég uppsprettu lífsins.
Þessi þáttaskil mannlegrar sögu,
þessi dýrð Drottins, þessi fæddi
Frelsari minn vekur mér lotn-
ingu í huga og fögnuð í hjarta.
Hann er merkilegur þátturinn
fjárhirðanna, einstakur og um
leið stórkostlegur. Vér heyrum
það frá þeim síðast, að þeir
héldu til jötunnar að tilvísan
engilsins, fundu barnið og urðu
þess vitni, að þeim var frelsari
fæddur. Og þeir fara burt og
skýra mönnum frá atburði þess-
um, svo að allir undiruðust. En
sjálfir vegsömuðu þeir og lofuðu
Guð fyrir allt, er þeir höfðu
heyrt og séð, eins og sagt hafði
verið við þá.
Brátt eru liðin tvö þúsund ár
frá atburðum þessum. 1 minn-
ingu um fæðingu Frelsarans, er
engill Drottins boðaði óttaslegn-
um fjárhirðum, hefur um alda-
raðir verið efnt til hátíðar. Hún
hefur verið nefnd hátíð ljóss og
kærleika. Tilhlökkuii og eftir-
vænting ríkir nú í hugum
manna í stað hræðslunnar áður.
Á allan hátt reyna menn að láta
ljóma dýrð umhverfis sig á jól-
um. Ljós eru tendruð og söngv
ar sungnir. Gjafir gefnar og
gleðióskir tjáðar. Vel sé öllum
þeim, sem gleðja vilja og gefa
í sannri minningu um fæðingu
barnsins í Betlehem forðum.
Vér skyldum þó varast alla
minningu, ef vér eigi munum.
Forðast allan fögnuð, nema efni
séu til.
Ferðlúnir foreldrar, lág hreysi,
fátækir fjárhirðar, undirokuð
þjóð, myrkar nætur í mann-
heimi. Allt þekkist það enn í
dag. Því skyldum vér eigi þeim
þættinum gleyma á jólum kom-
andi.
Hún varð sögurík nóttin helga
í lífi fjárhirðanna. Árroði nýrrar
aldar birtist þeim við beð barns
ins. Frelsari hafði þeim fæðst.
Það var þeirra jólaboðskapur
Það varð þeim uppspretta fagn-
aðar og þakkargjörðar. Þeirra
þáttur er einnig verður til varð
veizlu.
Lesandi minn, var nokkru
sinni dimmt um nótt í þínu lífi?
Hefur birta Drottins ljómað hið
innra með þér? Varðar þig
nokkru það, sem engill Drottins
hafði að segja fjárhirðunum?
Öllum lýðnum skyldi veitast
fögnuðurinn mikli, einnig þér
og mér. Hyggst þú halda jól, án
þess að þekkja tilefni þeirra og
boðskap? Getum vér haldið jólin
heilög án reynslu fjárhirðanna?
Fæðing Krists Drottins vors á
jörðu er mikið fagnaðarefni. Lí '
hans varð oss þó meira virði
Einn hátíðisdagur er og gleði-
legur. Allt líf vort er þó þyngra
á metunum. Enginn velur einn
dag til öndunar sérstaklega
Fjarri er oss að matast aðeins
einu sinni á ári. Miklu mikil-
vægari er samt Kristur oss, en
jafnvel matur og loft. Það er
stundlegt. Hann er eilífur. Jólin
eru oss hátíð, því að þá minn
umst vér fæðingar Frelsarans,
Þá kom ljós heimsins. En ljósið
er oss einskis nýtt, ef birtu þess
bregður að hátíð lokinni. Koma
Drottins á jörðu hér er fagnaðar-
efni, af því að í honum höfum
vér líf og ljós. 1 hans nafni varð
veitum vér hin varanlegu jól.
Drottinn gefi öllum þá náð á
þessum jólum, að dýrð hans
ljómi umhverfis þá. Drottinn
gefi oss einnig innri birtu og
fögnuð. Þá verður ljúft að
tendra ljósin sem tákn þess

JAKOB JÓH. SMÁRI:
JÓLAHUGSANIR
Hve djúpan frið hún færir,
hin forna, helga sögn,
og andann alltaf nœrir
með orði sínu og þogn.
Hún dula sögu segir
um sveitir himna-ranns;
í hennar orðum eygir
þú auð og veldi manns.
Ei gulls né gimsteins baugum
var gæddur Mannsins Son;
í blíðum barnsins augum
skein björt hin æðsta von.
Það allt, sem æðst í heimi
og indœlast er til,
fer dult, sem smábarn dreymi
um dægra og ára bil.
1 svína og sauða jötu
var Sannleik boðið rúm; —
hann gengur sína götu
í gegnum birtu og húm.
Hún hófst á kærleiks-kossi,
sú kvalafulla leið; —
hann lífi lauk á krossi,
sem léttir allra neyð.
Þótt sannleiks kynja-kraftur
sé krossfestur um hrið,
hann rís upp ungur aftur,
er ofar rúmi’ og tíð.
Hve háan frið hún færir,
hin foma, helga sögn,
og andann endurnærir
með orði sínu og þögn.
—Jólablað VÍKINGS 1953

Jól hjá afa og ömmu
ljóss, er í sálunni býr. Þá verður
gott að gefa, því að kærleiksgjöf
Guðs í Jesú Kristi knýr oss til
að veita og öðrum með osö.
Innan skamms munu hljómar
kirkjuklukkna berast um víða
veröld. Þær kalla: Komið, komið
Kristi að fagna. Myrkur mun
víkja í bústöðum manna. Drott-
inn gefi, að svo verði einnig hið
innra með oss öllum. Hann varð-
veiti yður ..á glaðri göngu frá
helgri hátíð inn um dyr hins
komandi árs með Frelsarann að
förunaut. 1 orðum engilsins er
fólginn hinn eini, sanni boðskap-
ur kristinnar jólahátíðar: „Yður
er í dag frelsari fæddur, sem er
Kristur Drottinn í borg Davíðs“.
Það er bæn mín, að boðskapur
þessi fylli hjörtu yðar öllum
fögnuði og styrki yður í trú á
Krist, sem einn getur gefið hin
gleðilegu jól, er ég óska yður
öllum.
Bragi Friðriksson
Jólasöngvar
Fátt er það, sem hugann gríp-
ur dýpri tökum en jólasálmarnir
og söngvarnir; dulrænn friður
fyllir hjörtu mannanna við óm-
inn af Heims um ból og í Betle-
hem er barn oss fætt og þá
hljómar í meðvitundinni: Sjá,
alt er orðið nýtt því hið fyrra
er farið.
Jólin eru mesta fagnaðarhátíð-
in, sem kristnir menn hafa
eignast; höldum þau heilög í
hjartanu og látum boðskap
þeirra berast frá sál til sálar!
Ritstörf
dr. Richards Beck
1 „Grand Forks Herald“ birtist
þ. 26. nóvember eftirfarandi um-
sögn um ritstörf Richards Beck:
Ritsmíðar eftir dr. Richard
Beck, prófessor í norrænum
fræðum og forseta erlendu
tungumáladeildarinnar við ríkis-
háskólann í Norður-Dakota
(University of N. Dakota), hafa
undanfarið komið út í þjóðkunn-
um fræðiritum.
Hann var meðhöfundur yfir-
lits um amerísk rit um norræn
efni, sem birtist í „Scandinavian
Studies“, málgagni Félagsins til
eflingar norrænum fræðum (The
Society for the Advancement of
Scandinavian Study). Fyrir
sama rit samdi hann ritdóma
um „Norwegian Literature in
Medieval and Early Modern
Times“ eftir Próf. Theodore
Jorgenson við St. Olaf College
og um „Specimens of Icelandic
Metrical Romances“ eftir Sir
William Craigie við Oxford.
1 hausthefti „The American
Historical Review“ (málgagni
Ameríska Sögufélagsins) átti
Dr. Beck ritdóm um „The Age
of the Sturlungs" (Sturlunga-
öld) eftir Próf. Einar Ól. Sveins-
son við Háskóla Islands. Sex rit-
fregnir eftir dr. Beck um Norð-
urlandabækur birtust einnig í
hausthefti „Books Abroad“, al-
þjóðlegu bókmenntariti, sem
University of Oklahoma stendur
að.
Stjáni litli sat á dúnmjúka,
rósótta og fallega gólfteppinu og
hafði um sig hrúgu af jólagjöf-
um. Allt í einu setti hann upp
ólundarsvip, var niðurlútur og
fór að kjökra.
Hvað er þetta, sagði mamma
hans, ertu að kjökra? Heldurðu
að þú megir skæla á sjálfa jóla-
nóttina? Hvað gengur eiginlega
að þér?
Hann Bjössi fékk fallegra,
sagði Stjáni ólundarlega.
Ég er nú alveg hissa! sagði
mamma hans. Ertu ekki ánægð-
ur með allar fallegu jólagjafirn-
ar þínar? Líttu nú bara á!
Skoðaðu það sem þú hefur
fengið! Á ég að segja þér sögu
af jólunum hjá afa og ömmu,
hvernig þau héldu jól og hvaða
jólagjafir börnin þeirra fengu?
Sjáni færði sig til mömmu
sinnar og það gerðu hin börnin
líka. Þau vildu gjarnan hlusta
á söguna. Sagan var á þessa leið:
Afi og amma áttu heima í
sveit, lengst inni í afdal. Húsið
þeirra var lágur og lítill torf-
bær. Veggirnir voru úr torfi og
grjóti og torfgólf var einnig í
baðstofunni. Þakið var líka úr
torfi og því haldið uppi af röft-
um, og milli raftanna sást alls
staðar í torfið. Þar voru engin
falleg húsgögn eins og hér hjá
okkur, ekki píanó, engir stólar,
ekki útvarp né sími, engin mál-
verk á veggjunum, engir fallegir
ljósahjálmar, ekki einu sinni
falleg borð, heldur aðeins eitt
lítið og ómálað timburborð við
gaflinn í öðrum enda baðstof-
unnar, á milli rúma afa og
ömmu.
1 baðstofunni voru engin raf-
magnsljós, heldur aðeins litlir
olíulampar, og i eldhúsinu, sem
allt var úr torfi, var engin elda-
vél, heldur aðeins hlóðir, sem
gerðar voru úr steinum, á þá
voru pottarnir settir, þegar mat-
urinn var eldaður, og eldiviður-
inn var svörður eða sauðatað. Og
afi og amma áttu ekki nein veru-
lega falleg föt og skórnir þeirra
voru ekki skínandi fægðir eins
og okkar. Þeir voru heimagerðir
úr sauðaskinnum.
Nokkrar vikur fyrir jólin not-
aði amma alla stundir, sem hún
var ekki við hin venjulegu
heimilisstörf, til þess að kemba
ull, spinna og prjóna. Og þegar
afi kom inn frá gegningum, var
búinn að sinna skepnunum, þá
fór hann einnig að prjóna. Og
hvað haldið þið nú, að þau hafi
verið að prjóna? Þau voru að
prjóna litla sokka, litla vettlinga
og litla íleppa í skóna. llepparnir
og vettlingarnir voru oftast með
fallegum, rauðum og bláum
röndum, og stundum prjónuðu
þau líka litla hálstrefla. Og svo
bjó amma til fallega krakkaskó
úr sauðskinni og bryddi þá með
hvítu eltiskinni.
Og hvað átti svo að gera við
alla þessa. sokka, vettlinga,
íleppa og skó? Þetta var geymt
til jólanna. Þetta voru jólagjaf-
irnar, sem börnin fengu, en svo
fengu þau líka ofurlítið fleira.
Rétt fyrir jólin gerði amma
eins vel hreint í baðstofunni og
hún frekast gat, og hið síðasta,
sem hún gerði á aðfangadaginn
var að þvo börnunum um höf-
uðið. — Stundum voru krakk-
arnir hálf óþæg og vildu ekki
láta þvo sér um höfuðið. Þá
sagði amma þeim, að það kæmu
fallegar gullnálar í hárið þeirra,
þegar búið væri að þvo það, og
þá vildu börnin láta þvo sér um
höfuðið til þess að þau fengju
gullnálar í hárið. Þessar gull-
nálar, sem amma talaði um, voru
auðvitað sum hárin, sem glóðu
eihs og gull á ljóshærðu gló-
kollunum, þegar hárið var orðið
vel hreint.
Svo kom afi inn frá gegning-
um. — Hann hafði fataskipti og
jvoði sér, og nú var öll fjöl-
skyldan búin að þvo sér og
klæðast beztu fötum sínum. Öll
fjölskyldan settist svo á rúmin
og afi tók fram stóra bók og las
í henni um Jesúbarnið, sem
fæddist á jólunum og var lagt í
jötu í fjárhúsi, af því að móðir
aess gat ekki fengið aðra gist-
ingu. — Hann las einnig um
vitringana, er þeir sáu stóru
fallegu stjörnuna, er vísaði
aeim á fæðingarstað jólabarns-
ins. Og þar var líka sagt frá
fjárhirðunum, sem heyrðu engla
söng, og englarnir sögðu þeim
hvar jólabarnið væri. v
Þegar afi var búinn að lesa, þá
sungu þau, afi og amma, jóla-
sálm, og börnin reyndu að
syngja líka. Þannig varð að
fagna jólunum, áður en hugsað
var um mat og jólagjafir, en svo
kom líka fögnuðurinn. Nú voru
teknar fram allar jólagjafirnar,
sokkarnir, skórnir, vettlingarnir
og ílepparnir. Og svo fengu þau
sitt kertið hvert, en kertastjak-
arnir voru ekki annað en lítil
fjöl. 1 annan enda fjalarinnar
vor borað gat fyrir kertið, hinn
endinn var tálgaður mjór og
honum svo stungið inn í vegg-
inn'hjá rúmum barnanna. Börn-
in fengu ýmsar sætar kökur,
lummur, pönnukökur, kleinur,
laufabrauð, jólabrauð og fleira.
Svo fengu þau hangikjöt, nokk-
uð af bringukolli, magáli, sneið
af súrsuðum lundabagga og
fleira þess háttar, einnig flat-
brauð og pottbrauð og smjör-
sneið. Allt þetta fengu þau
venjulega í ofurlítinn kassa, sem
hvert þeirra átti út af fyrir sig.
Þetta gátu þau átt til margra
daga og var það ekki lítill feng-
ur, því að þau voru ekki ævin-
lega vel södd.
Með sætabrauðinu fengu þau
súkkulaði. Og hvernig haldið
þið svo að hafi legið á börnunum
hjá afa og ömmu, þegar þau voru
búin að fá þessar jólagjafir, sem
allar voru þó heima unnar,
súkkulaðið, kökurnar, allan mat-
inn og kertin, og búið var að
kveikja á þeim og koma þeim
fyrir hjá rúmum barnanna. Þá
fannst börnunum torfbaðstofan
vera orðin dýrðleg höll, þar var
bjart og hlýtt, þeim fannst þau
vera rík, og þau ljómuðu af
fögnuði og gleði. Og ánægja
barnanna gerði afa og ömmu
líka hamingjusöm.
Hvernig haldið þið nú að þess-
um börnum hefði geðjast að því
að vera hér í þessari stofu, sem
er björt og skrautleg, og að fá
allar gjafirnar, sem þið eruð
búin að fá? Þeim hefði fundizt
þau vera komin í aðra veröld,
haldið líklega að þau væru kom-
in til himna.