Kirkjublaðið - 01.08.1897, Blaðsíða 4

116
Union, stofnað 1831. Þeir eru hin elzta kirkjudeild í Englandi og
hin frægasta, og teljast frá 17. öld móðurkirkja margra hinna ame-
rísku safnaða. Alls eru kirkjudeildir á Englandi hátt á 3. hundr-
að að tölu. Og A'ilji menn vita sögur þeirra, upptök og fyrirkomu-
lag, er ekki einhlytt að lesa kirkjusögur, menn verða að senda
valda menn, frjálslynda og velfæra, helzt unga og stórhuga, og sízt
innri missíónarmenn — senda þá gagngjört til Englands og láta þa
fræðast af sjálfum viðkomendum, gæti sá fróðleikur, sem þar með
fengizt, orðið oss mikill fjársjóður.
Eins og líklegar margir prestar vorir hafa heyrt, eru margir
Englendingar því meðmæltir að aftaka Biskupakirkj una. En slíkt
er hægra að segja en gjöra. Og stafi þaðan þetta tal hjá oss, að
taka kirkjuna frá stjórninni, þá ætti ekki illa við að skvra dálítið
fyrir mönnum, hvílíkt bákn það er, sem kallast Biskupakirkja á
Englandi og hvílika sögu hún geymir í skauti sínu. Til þess mið-
ar nú ekki þessi litla grein, en smábendingar í þá átt má gefa.
Enska kirkjan er hin lang-gjörvilegasta af dætrum hinnar rómversku
móðurkirkju og henui lang-líkust í anda og útliti. Hún er minnst
frábreytt hinu forna formi, og samofinn þjóð og sögu. Nálegaallt
hið bezta, og undir eins lakasta í eðlisfari Breta má óhætt segja
að hafi nærzt og þróazt og löngu fastgróið orðið í þeirra voldugu
Biskupakirkju. Af hinu bezta má telja guðrækni og heilagleik,
lofsvert umburðarlyndi (innan vissra takmarka), tign og ríki og
skörungsskap. En af hinu taginu: ofmetnað og eigingirni, skinhelgi
og þrályndi, apturhald og hroka — allar syndir Skriptlærðra og
Farísea. Biskupakirkjan er ein af kjörgripum Jóns Bola; hún er
hans ímynd, og hefir alveg sama skaplyndi: hún umber allt, þolir
allt — ótrúlegustu öfgar og mótsetningar, en vill líka» eiga allt,
gína yfir öllu og lofa svo öllu að ráða sjer sjálft. Hún er stór-
fjelag höfðingja og auðkyfinga, og forrjettindi hennar, auður og of-
metnaður má vekja undrun allra, sem ókunnir eru stórmennsku og
fastlyndi þessarar ríkisþjóðar. Stjórn hennar er kaþólsk og forn-
eskjuleg, stórfeld og margbrotin, A Englandi sjálfu eru tveir
erkibiskupar, og skipta þeir með sjer landinu; er annað umdæmið
kennt við Kantaraborg, og tekur yfir 24 biskupsríki. Sá erki-
biskup er æðstur þegn Bretadrottningar á eptir konungsættinni og
heitir Primas (Primate) alls Englands. Erkibiskupinn af Jórvík
ræðuryfir 10 biskupsdæmum og er líttilli tröppu lægri; hefir og hinn
15000 pund i árstekjur, en þessi ekki nema 10,000. Jafnt hefir
Lundúnabiskupinn, en hinir 4 og 5 þús. flestir, nema Manar bisk-
upinn, sem ekki fær í laun nema 2000 £ (36 þús. kr.)! Flestir
eiga þeir sæti í lávarðastofunni, og flestir hafa aðstoðar-biskupa