Kirkjublaðið - 01.08.1897, Blaðsíða 5

117
(Assistent-bishops, Suffragans) og þar hjá fjölda af öSrum prelátum:
dómherrum (Deans), stiptpróföstum (Rural deans), erkidjáknum
og kórsbræðrum viS dómkirkjurnar. Fjárheimta prelátanna er í
höndum umboSsmanna (Commissioners), og Klerkaþing (Convocation)
heldur hver erkibiskupinn fyrirsig, og Kantaraborgar-erkibiskupsdæmið
hefur aS auki leikmannaþing meS tveimur málstofum (sem presta-
þingin líka hafa), og er kosiS til þess meS tvöföldum kosningum
hvert sinn, sem til Parlamentisins er kosiö. Launalög þessarar
kirkju eru og næsta fornfáleg, því fjöldi presta, einkurn víkarar
og þingaprestar preláta og höfSing'ja (Curates). lifa viS sult og
seyru, en aSrir fá laun eins og biskupar. Prestar kirkjunnar á
Englandi sjálfu eru um 23000, en prestaköll ekki nema 14 þúsund.
Prófastar (og stiptpróf.) eru yfir 800. A írlandi eru 13 biskups-
dæmi og 2 erkibiskupar, en 7 á Skotlandi. I nýlendunum yfir 80
biskupar. — Rapólska kirkjan er og allrík á Englandi. Hún
fjekk fasta skipun ekki fyr en 1850, og telst lúta einum erkibisk-
upi (af Westminster)og 14 lySbiskupum. A Skotlandi eru 2 kaþólskir
erkibiskupar og 5 biskupsdæmi, en á Irlandi, sem enn er aS mestu
kaþólskt land, eru 5 erkibiskupar og 24 biskupar. . TaliS er að 2
milljónir Englendinga sjálfra sje þeirrar trúar. Heimtar sú kirkja
ógrynni fjár og embætta, enda hefur hún miklu fleiri málum aS
skipta og stofnanir undir höndum en nokkur hinna nyrri
kirkna.
En hvaS viðvíkur kirkjunum í Ameríku, sem allar má kalla
frikirkjur, þá hafa þær flestar safnaðarstjórn eptir fornenskri (kal-
vínskri) fyrirmynd, en voru þó lengi strangar og hjeraðsríkar inn
á við. Hafa tilhaganir þeirra ýmislega breyzt eptir landsháttum
og þörfum, sem ekki er unt að lýsa í fárn orðum. En mikill rnis-
skilningur er þaS, ef menn ætla að í Ameriku hafi veriS meira
trúar- og hugsunarfrelsi í fríkirkjum en á Englandi. Trúar- og
hugsunarfrelsi eru ekki frikirkju-hugsjónir nema í vissum og sjer-
stökum skilningi. Nálega allar kirkjudeildir, sem í sögunni liafa
myrrdazt, skildu við frelsi það, að þola ekki að láta nðra troða upp
á sig annari trú og tilhögun í kirkjum, en þeir vildu sjálfir. Og
þetta var rjett. En hitt varð reyndin, að þeir, sem náSu þess-
um rjettindum, synjuðuöðrum sönrtt rjettinda, ef þeirra valdi lutu.
Independentar einir voru þar sanngjarnastir, því hver söfnuður.hjá
þeim hefur nálega ótakmarkað frelsi — í oiði kveSuu þó, með því
þeir eins og aðrir hafa bundiö sig sjálfir, og binda enn, með forn-
helgum kreddum og afmældu umburSarlyndi). Metorð klerka eða
ríki er og einkenni nálega allra Ameríku kirkjudeilda. Og sami
bragrtr varð á synodusstjórn inrrflytjendanna; einkum hafa hinar