Breiðablik - 01.07.1908, Side 9

BREIÐABLIK
25
veit, aS hjá því verður ekki komist. Eg veit,
að það rýrir ekki gildi hins góða. En eg veit
líka, að kæmi einhver maður til mín, þessa
heims eða annars, og færði mér sönnur á það, að
að eg hefði gert hann að verri manni, þá gæti eg
ekkert annað gert en hulið andlit mitt og sagt:
Guð, vertu mér syndugum líknsamur !. . . .Gráttu
ekki, elskan mín, gráttu, ekki!.... Hugsaðu
ekki um mig sem ódreng, hvorki við sann-
leikann né annað. En hug*saðu um mig
sem veikan vin þinn á vegamótum, breyskan og
ráðþrota í myrkrinu. Eg veit svo oft ekki, hvert
eg á að halda. Og eg stend kyr og horfi út í
myrkrið. En þeim, sem standa hjá mér, vil eg
vera eins góður og eg get. “
Eftir samtalið þóttist prestskonan
skilja aö kærleiksþráin og sannleiksástin
hlyti að geta átt samleið og- þá leið yrði
hún að finna.
Að sameina þetta tvent: að verða eng-
um manni að meini og vera þó ávalt
sannieikanum trúr—svíkjast aldrei undan
merkjum hans—er það eigi ofætlan?
Ollum ofvaxið ? Samanber dæmi frelsar-
ans og dæmi allra sannleiks-votta. Sann-
leikurinn verður ávalt einhverjum að
fótakefli. Og samt er það syndin stærsta
að svíkja hann.
Aldrei hefir það áður verið sýnt í ís-
lenzkum bókmentum, hve glæpsamlegt
atferli það er,að ofsækja menn fyrir trúar-
skoðanir, svifta menn embætti fyrir að
hafa talað eins og samvizka þeirra hefir
boðið þeim að tala. En út yfir tekur þó,
þegar lélegir menn—mathákar, vínsvelg-
ir, hræsnarar—gjöra slíkt í nafni rétt-
trúnaðar, reka hnífinn í aðra í drottins
nafni. Eða þegar það verður auðsætt, að
sjálfir þjónar drottins gjöra slíkt til að ná
sér niðri og koma fram hefndum'
Er yfirdrepsskapurinn í því sambandi
eigi sú átakanlegasta harmsaga, sem
leikin er hér í mannheimum?

GÖMUL OG NÝ GUÐFRÆÐI.
I
/”* ÖMUL guðfræði er í engu tilliti rétt-
v"‘" hærri eða verðmætari en gömul
læknisfræði. Eða hvað mundu nienn
segja um þann mann, er kasta vildi fyrir
borð allri nýrri læknisfræði og héldi því
fram, að einungis læknisfræði fyrri alda
væri nýtandi? Menn mundu hiklaust
segja, að hann talaði óráð.
Líkt er farið þeim mönnum, sem tkki
mega heyra nefnda nýja guðfræði án þess
að hrollur fari um þá alla og vilja ekki
við öðru lítaen guðfræði fyrri alda manna.
Þeir vita ekki, hvað þeir eru að gjöra.
Þeir gleyma því, að allar fræðigreinar
verða að fylgjast með tímanum, ef þær
eiga að vera nýtandi,—þeir gleyma því,
að eins og mannsandinn er á sífeldu
framfaraskeiði, svo verða og vísindin að
vera það. Annars daga þau uppi eins
og einhver nátt-tröll. Tímans börn vilja
ekki við þeim líta.
Guðfræðin verður að fylgjast með tím-
anum, annars verður hún á eftir tíman-
um, því að tíminn stendur aldrei í stað.
Tímans börn lifa og hrærast í hugsunar-
hætti nálægs tíma, en ekki löngu liðinna
alda. Þau hætta að skilja þá guðfræði,
sem hugsar og ályktar út frá eldri tíma
hugsunarhætti, og við því, sem þáu ekki
lengur skilja, snúa þau fyrr eða síðar
bakinu, hvort heldur ræða er um guð-
fræði eða önnur fræði, eða þau þá líta á
það sem einhverjar fornmenjar, vitnis-
burð um þroskaleysi og þröngsýni eldri
tíma.
II
Stefna nýju guðfræðinganna.
Ranglátari og ósannari dóm er ekki
hægt að kveða upp um þá en þann, að
þeir vilji ,,særa kristna trú í hjartastað“.
Guðfræðingar hinnar nýju stefnu vilja
um fram alt vinna að því, að tímans börn
geti tileinkað sér fagnaðarboðskap Jesú