Alþýðublaðið - 10.09.1963, Blaðsíða 9

IIUIIMHIIIUIIII
■(••■•■■•auiuarii

' ,* ' *
Mfe i
: ^ .1 ■ ÍI m
an ajó þarf tU að brjóta þetta nlð-
ur. Niðurhólfun í stíur á þilfari
íslenzkra fiskiskipa er mjög þétt
orðin, og það er til mikils öryggis
til að hindra að síld geti hreyfzt
til á þilfarinu. Hæðin á síldarstí-
skip voru £ smíðum erlendis. Um
nokkur undanfarin ár hafði Skipa-
skoðun Ríkisins farið þess á leit
við þær erlendu skipasmíðastöðv-
ar sem voru að smiða skip fyrir
íslenzka kaupendur, og sjálfar
unum er hinsvegar orðin mjög voru fænar.um __að framkvæma
stöðugleikaútreikninga, að þær1
gerðu slíka útreikninga og skil-
uðu þeim til athugunar hjá Skipa-
skoðuninni. Á þennan hátt hafði
fengizt töluverð hugmynd um á-
stand margra nýrra skipa, en þó
ekki allra. Auk þess vom út
reikningamir ekki allir alveg
samstæðir. í>að varð því úr, að 5.
desember 1962 gaf Skipaskoðun
Ríkisins út innburðarbréf, þar sem
settar eru fram kröfur um stöð-
ugleikaútreikninga allra nýrra is-
lenzkra fiskiskipa, og nákvæm-
lega er lýst á hvern hátt þessir
útreikningar skulu gerðir, og í
hvaða hleðsluástandi skipin skulu
reiknuð út. Þar sem enn er byggt
mikið af fiskiskipum fyrir ís-
lenzka aðila, þá eru þessar upp-
lýsingar enn að berast frá miklum
fjölda skipasmíðastöðva, og þar
sem útreikningarnir era í sam-
ræmi við þessi settu ákvæði, þá
er miklu auðveldara að bera þetta
saman, og gera sér þannig grein
fyrir hinum einstöku skipum.
Mér þykir rétt að geta þess, að
ísland hefur orðið fyrst allra Norð
urlandanna til að setja fram kröf-
ur um stöðugleikaútreikninga á
fiskiskipum. Af Norðurlöndunum
munu Danir verða næstir, þvi þeir
hafa nú ákveðið að frá 1. októ-
ber næstkomandi verði þess kraf-
izt að öll ný fiskiskip verði reikn-
uð út, og stöðugleikaútreikning-
arnir sendir til athugunar dönsku
skipaskoðunarinnár. Hin Norður-
löndin munu hafa í hyggju að
bíða þar til einhver árangur ligg-
ur fyrir að starfi þeirrar sér-
nefndar innan IMCO, þ. e. a. s.
Siglingamálastofnunar Samein-
uðu þjóðanna, sem hefur til at-
hugunar stöðugleika skipa, þ. á
m. fiskiskipa.
Skipaskoðun Ríkislns hefur
þannig nú fengið í hendur. ákaf-
lega fróðleg grundvallargögn um
stöðugleika. islenzkra fiskiskipa.
Ennþá hefur ekki verið hægt
vegna manneklu að vinna úr þess-
um gögnum og nauðsvnlegt er ef
fullur árangur á að fást. .
í júní í sumar sendi Skinaskoð-
unin frá sér umburðarbréf varð-
andj atriði til aukins örvggis síld-
veiðiskipa, Þar era fram talin 7
atriði er varða styrkleika skip-
anna, og 24 atriði er varða ör-
skipanna að öðru leyti.
TILT ÖGUR TIL
ÚRBÓTA
FYRST skal þá nefna það átriði,
að allt rými imdir bátapaili verði
lokað algjörléga vátnsbétt. Það er
svo nú orðið, að á flestum skip-
um, sem eru með bátapalli, er
þetta rými orðið að miklu leyti
iokað, en þó opið að aftan og fram
an. Það ei- því oft sáralítil aukn-
ing á yfirþýngd, að loka þessu
rúmi algjöflega vatnsþéttu, með
vatnsþéttum stálhurðum með
gúmmíþéttingum, o. s. frv. Frá
öryggissjónarmiði er hinsvegar
sá reginmunur á, að éf þessu
rúmi er haldið lokuðu, með lok-
uðum hurðum á síldveiðum, þá
getur fleytimagn þessa rýmis bein
línis rétt skipið við, ef þilfarið
fvrir framan sjófyllir, í ‘staðinn
fyrir að ella myndi þetta rúm
verða fullt af sjó og þyngja skip-
mikil, og til að minni hreyfing sé
á síldinni og minni hætta á að
missa hana fyrir borð, er oft
strekktur segldúkur yfir allt þil-
farið ofan á síldina. Þótt tvö síld-
arruðningsop séu á hvorri hlið á
skjólborði skipsins, þá er mjög
hætt við að erfitt reynist að losna
við sild af þilfari í skyndi, ef skip-
ið. verður fyrir áfalli, nema þá
sérstaklega vel sé frá opnunar-
búnaði síldarraðningsopanna
gengið, t. d. með talíum, sem
kippa má í frá brú. Önnur hætta
við þessa háu uppstillingu á stí-
um á þilfari er sú, að ef þilfarið
sjófyllir, og skipið er tómt, þá er
geysimikil þyngd sjávar bundin á
þilfari, sem er stórhættuleg
hverju síldveiðiskipi, nema aust-
urop séu öll höfð opin og séð svo
um að sjór geti runnið óhindr-
aður að þeim.
ATHUGUN Á STÖÐUG-
LEIKA ÍSLENZKRA
SÍLDVEIÐISKIPA
ÞRÁTT fyrir takmarkað starfslið
hefur Skipaskoðun Ríkisins leið-
beint mörgum þeim útgerðarmönn
um, sem til hennar hafa leitað og
veitt ráð eftir beztu getu um úr-
bætur vegna stöðugleika. Það er
tiltölulega einfalt mál að bæta
við ballest (botnþunga) í skip,
vegna þyngdar nótar og kraft-
blakkar, en það verður þó aldrei
nemá lausleg áætlun, nema með
því móti að reikna stöðugleika
skipsins út í einstökum hleðslu-
tilfellum. Þá er verkefnið hins-
vegar orðið mikið starf. — Þó hef-
ur að sjálfsögðu verið bætt ball-
est við í marga báta samkvæmt
lausiegri áætlun, og þetta hefur
auðvitað komið að einhverju
gagnl.
Sú aðferð, sem fær var og á-
kveðið var að fara til áð reyna
að skapa sér hugmynd um ástand
stöðugleika íslenzkra síldveiði-
skipa almennt, var sú áð notfæra
sér það hversu mörg ný íslenzk
hafnar.
Myndin er tekin í reynsluferð þessa skips, sem er í eigu bandaríska flotans. Skipið er 110 tonn að
stærð, 34,5 metrar á lengd og 9,3 metrar breidd. Þegar botnuggarnir era niðri (eins og hér á mynd-
inni) þá er sjálft skipið tæpa tvo metra yfir vatnsyfirborðinu, knúið tveim 3100 hestafla trúbínumót-
orum. Þegar báturinn sigldi á grunnu vatni eru uggarnir dregnir upp eða lagðir að botninum og
þá er báturinn knúinn 600 hestafla diesel vél. Hámarkshraði er ekki gefinn upp.
ið
gegnir einnig með hvaibakinn, að
hann verði einnig vatnsþétt lok-
aður, og þess vel gætt, að allar
vatnsþéttar hurðir séu hafðar lok-
aðar, nema rétt á meðan gengið er
um þær.
Framan við kraftblakkargálg-
ann verði á bátapallinum staðsett
hringlaga, vatnsþétt, lág stállúka
með loki á hjörum, þéttað með
gúmmípakningum, og spennu-
búnaðj að neðan til lokunar. Til
gangur þessarar lúku er að gera
auðveldara að nota kraftblökkina
til að fjarlægja nótina af bátapall-
inum og setja hana niður á aðal-
þilfar inni í vatnsþétt lokaða rúm-
inu undir, þegar skipið er á
siglingu. — Síðan má loka lúk-
unni vatnsþétt aftur. Á sama
hátt má nota kraftblökkina til að
taka nótina aftur upp á bátapall.
þegar hún skal notuð. — Með
þessu móti færist þvngd nótar-
innar verulega niður, þótt að
siálfsögðu sé enn betra að setja
hana niður i lest á sigiingu. Þetta
atriði er enn ekki komið á neitt
skip í notkun. Hinsvegar hefur
þessari hugmvnd verið miög vel
tekið af síldveiðiskipstjórum, og
ér sennilegt að hún komist í fram-
kvæmd á öllum þeim skipum,
sem nú era í smíðum, og betta atr
iði er hægt að framkvæma með
breytingu á iangflestum stærri
sfldveiðiskipanna, sem nú era í
notkun.
Eins og ég gat um áðan, þá era
nú fyrir hendi hjá Skipaskoðun
Ríkisins útreikningar yfir stöðug-
leika fjölda islenzkra fiskiskipa. í
þessum útreikningum varð að
sjálfsögðu að styðjast við áætl-
aða þyngd í lest og á þilfari miðað
við rúmmál, einnig áætlaða þyngd
nótar á bátapalli o. s. frv. Til þess
að geta nú endurskoðað einstök
atriði útreiiéninganna, er nauð-
synlegt að fá sem nákvæmastar
upplýsingar um ýms atriði sem
allra flestra skipanna, eftir að
þau háfa verið i notkun, og líka
enn meira niður. Sama málitölur yfir eldri skipin til að geta
borið þau saman. Þann 4. júlí sl.
sendi ég því öllum skipstjóram
síldveiðiskipanna umburðarbréf
með spumingalista til útfyllingar
fyrir hvert einstakt síldarskip,
með tilmælum um að endursenda
svörin. Þyngd síldarnótarinnar er
mikilvægur liður í þessum spum-
ingalista. en farið er fram á að
keyra síldarnótina á bílvog, ef
hún þarf að fara f viðgerð, eða í
síðasta lagi að síldveiðum lokn-
um. Svör eru þegar farin að ber-
ast, og það er von mín, að skip-
stjórar bregðist vel við þessari
málaleitan minni, þannig að sem
öraggastar raunveralegar stað-
reyndir fáist til að byggja á í sam
bandi við þessi öryggismál.
Samkvæmt kröfum Skipaskoð-
unar Ríkisins um stöðugleikaút-
reikninga, er stöðugleiki skipanna
reiknaður út fyrir eftirtalin
tilfelli:
1) Tómt skip, tilbúið til veiða.
2) Skipið fullhlaðið síld í lest og
á þilfari.
3) Skipið aðeins með fulla lest af
síld.
4) Tómt skip með allt þilfarið
fullt af sjó.
Á ALÞJÖÐAFUNDI í stöðug-
leikanefnd IMCO, þ. e. a. s.
Siglingamálastofnunarinnar,
sem haldinn var nú £ maí í
vor, skýrði ég frá stöðngleika-
útreikningum á islenzkum
síldveiðiskipum og sýndi þá út-
re'kningaboga miðað við sfldar
hieðsluna. Nefndarmenn trúðu
því tæpast að skip gæti sigit
um sjó í því ástandi, sem út-
reikningarnir sýndu, með sjó
allt að 50 cm. yfir þilfari mið-
skipa, og um eða yfir helming
farmsins á þilfari. Þegar ég
sýndi myndir af íslenzkum síld
veiðisklpum á leið til hafnar,
héldu þeir að um sökkvandi
skip væri að ræða. í þessu
hleðsluástandi er án efa örygg-
ið orðið sáralítið, og mun
minna en margir telja, þó þann
ig hafi íslenzk síldveiðiskip
siglt til hafnar um árabil, þá
er þessi hleðsla að sjálfsögðu
Iangt fram yfir það, §em skyn-
samlegt getur talizt frá öryggis
sjónarmiði.
Þó er það annað hleðsluástand,
sem útreikningarnir sanna, að get- jjjjij
ur verið jafnvel ennþá hættulegra
síldveiðiskipunum heldur en
drekkhlaðið skip, og þessu ástandi
tel ég að hafi hvergi nærri verið
áægur gaumur gefinn, fyrr en þá
helzt nú undanfarið, þegar skip
eru tekin að farast í því ástandi.
Hér á ég við svo til tómt skip,
með síldamót á bátapalli, upp
stillinguna á þilfari og lensportin
meira eða minna lokuð. — í út-
reikningunum á þessu ástandi
hefur sámkvæmt umburðarbréfi
Skipaskoðunar Ríkisins um stöð-
ugleika verið reiknað með að
skjólborðshæð sé 1.3 metrar, en
ef ágirndarborðin eru talin með
þá er hæðin enn rneiri. Ef sjór
skyndiléga fyllir þilfarið, þá get-
ur jafnvel á tiltölulega litlu skipí
á annað hundrað tonn af sjó hvílt
á þilfarinu, og með tómri lest, þá
hafa útreikningarnir sýnt, að fyr-
ir getur komið það ástand að varla
nokkurt þeirra skipa, sem nú eru
í smíðum géta þolað þetta, án
þess að hvolfa, j'afnvel þótt veður
sé elcki sérlega slæmt.
Nú verður reyndar að gæta að
því, að útreikningarnir gera ráð
fyrir sjófylltu þiifari á skipinu: í
sléttum sjó, og sjórinn í þilfar-
inu er þannig reiknaður sem föst
þyngd. í reyndinni er þetta að
sjálfsögðu þanmg, að strax þegar
skipið fer að hallast, losnar það
við töluverðan hluta þess sjávar,
sem á þilfarinu er, og ’léttist þá
um leið, og getur rétt Sig við aft-
ALÞÝÐUBLAÐIÐ — 10. sept. 1963 9