Vísir - 05.06.1968, Blaðsíða 9

Vísir - 05.06.1968, Blaðsíða 9
VlSIR . Miðvikudagur 5. júní 1968. 9 MENN STÓÐU Á KAFI í SJÓ VIÐ AUSTUR-ENVÉLINGEKKSAMT T eggi maður leið sína niður að höfninni á Akranesi um það leyti sem fiskibátarnir koma að landi, veitir maður því athygli að bflarnir sem aka upp farmin- um staðnæmast fyrir framan lftinn skúr, sem stendur þar nokkuð ofan við hafnarbakkann. Þarna er afli bátanna veginn áður en hann er lagður inn til vinnslu hjá fiskverkunarstööv- unum. Þarna getur að líta háan, roskinn mann hélaðan um hár og hógværan á svip. Er þar Sigurður Vigfússon, sem nú um 14 ára skeið hefur haft það starf á hendi að fylgjast meö aflabrögðum þeirra, sem sækja til fiskimiða frá Akranesi. Því auk þess að vera vigtarmaöur er hann einnig trúnaðarmaður Fiskifélags Islands þar á staðn- um. Mín meðfædda forvitni ræður þar um aö ég smokra mér inn í skúrinn til Siguröar og inni eftir, hvort ekki sé hann fáanlegur til að rabba við mig smástund. Hann tekur þessu ekki Ölíklega, en segir þó að lítið tóm muni gefast meðan bátarnir séu að afferma. — Ég sætti mig við þessi málalok, því ég þykist vita til hvers muni draga og nú sit ég hér í notalegri stofu á heimili Sig- urðar og konu hans Jóninu Eggertsdóttur og læt mér líða vel. — T>u ert Akurnesingur, Sig- *^ urður? — Já, fæddur og uppalinn og hef verið hér allan minn aldur, sem nú er jafnhár og ár aldarinnar eru mörg. Foreldr- ar mlnir, Vigfús Magnússon og Gróa Sigurðardóttir voru bæði af borgfirzkum bændaættum, en byrjuðu þó sitt samlff hér á Akranesi. Faðir minn stundaði sjó og reri flestar vertíöir frá Akranesi nema þá síðustu, þá réðist hann á „kútter" frá Reykjavík, er Svanur hét, á honum var yfir 20 manna áhöfn og margir hásetanna héðan. Þeir voru að byrja túr. Þetta var á vertíðinni 1912, komu sem snöggvast hér á höfnina, en héldu svo út og suöur fyrir land. Skömmu eftir að þeir voru farnir gerði ofsa landsynn- ingsveður og hörkubyl. Þegar suöur á Eyrarbakkabugt kom, lenti Svanur I árekstri við franska skonnortu, með þeim afleiðingum að nokkur hluti skipshafnarinnar drukknaði. þar á meðal faðir minn. TVu stóö móðir mín uppi með okkur þrjá drengi, þann elzta 14 ára. Hann fór i Hjarðar- holt til séra Ólafs, en við tveir þeir yngri ólumst upp heima. Móðir mín var dugleg, og viö fórum snemma að vinna bræð- urnir, annað gilti ekki þá. Flest sumur fram að 16 ára aldri var ég £ sveit, svo í skóla og vinnu eftir því sem til féll og við varö komið yfir veturinn. Oddur Sveinsson hafði stofnsett hér unglingaskóla, og þar naut ég kennslu tvo vetur eftir ferm- ingu. Réöist síðan til Haraldar Böðvarssonar, sem þá hafði verzlun og útgerð í Sandgerði, og vann hjá honum við verzlun og ýmis afgreiðslustörf í þrjú ár. — Fórst bú aldrei til sjðs? — Jú, ég stundaði sjó sumar og vetur I fjögur ár og var þá alltaf með sama skipstjóra, Ár- manni Halldórssyni, héöan frá Akranesi. Frá 1923—1927 var ég verzlunarmaður hjá Guðjóni fööur Elíasar, sem nú hefur verzlunina Staðarfell hér á Skaganum. Svo byrjaði ég að verzla sjálfur og hélt því óslitið til 1953. — TTvernig var að verzla á þeim árum? — Þaö mátti heita gott, en svo keypti ég ásamt öörum línuveiðarann Andey 1931. Það gekk sæmilega til aö byrja með. Þá fengum við annan norskan, sem Olga' hét, en við skiptum um nafn og kölluöum „Goluna". En nú fór að síga á ógæfuhlið og 1936 rann allt út f sandinn og útgeröin gafst upp. Var þá ekkert eftir nema tapið þegar upp var staðið. Verzluninni hélt ég þó áfram en varö nú að vera í leiguhúsnæði, sem ég þó mátti láta af hendi 1953 vegna þess að eigendurnir tóku það til eigin afnota. Þá var ég beðinn að taka að mér vigtina, svo ég hugði þá ekki frekar til verzlun- arreksturs. — Tjú hefur sem sagt alizt upp með þróun Akraness úr smáfiskiþorpi í blómlegan bæ? — Já, það var hvorki mann- margt eöa reisulegar byggingar, aðrar en þær sem heimilið þá helgar sér. — Héðan hefur ávallt verið mikil útgerö? — Já, á meðan bátarnir voru smærri, frá 20—30 tonn eða um það leyti sem ég byrjaði starf mitt hér við vigtina, voru héöan 25 bátar, af þeim flota átti Haraldur Böðvarsson & Co 12. Nú ganga héðan 15 bát- ar frá 60-350 tonn að stærð, átta þessara skipa tilheyra fyr- irtækinu Haraldur Böðvarsson & Co. Þar að auki gengur nú héðan einn togari. — TJvenær telur þú að hafi verið mestur uppgangs- tími á Akranesi. — Árin frá 1940 og fram til • VIÐTALS DAGSINSI „... en sé þö hattinn hans fljóta rétt við borðið, sting þá hendinni niður í sjóinn og allt upp að öxl og næ þá f jakkalafið." er v/ð Sigurð Vigfússon vigtmann, sem hefur séa Akranes vaxa i 4000 manna bæ þegar ég fyrst man þennan bæ. Lending var oft brimasöm og erfitt að koma að. Þó man ég ekki aö slys hafi orðið hér bein- línis vegna landtöku, en meöan bátum var lagt hér á Lamb- húsasund, rak þá marga upp í hleinarnar, þar sem þeir lösk- uðust meira og minna? — Nú er Akranes orðinn bær með yfir 4000 íbúa, ekki eru þetta allt uppfæddir Akurnes- ingar? — Nei, hingað hefur flutzt margt fólk, sérstaklega af Vest- fjörðum og Ströndum. Fyrst komu menn til sjóróðra og svo ílengdust þeir og þá komu fjöl- skyldurnar. — Hvernig hafið þið svo van- izt þessum Vestfirðingum? — Yfirleitt er þetta harð- duglegt fólk. Margir hafá komið hingað með léttan mal, en vax- ið til bjargálna og bættrar að- stööu. Á Akranesi hefur alltaf fram á síðasta ár veriö mikil og góð atvinna, má segja að hver hafi getað ráðið sínum vinnudegi þess vegna, aö verk- efni hefur ekki skort. Þessi miklu verkefni sem fólki hefur boöizt eru ef til vill orsök þess, hve örðugt virðist að halda uppi félagsstarfsemi hér í bænum. Fólkið gefur sér fáar frístundir 1960 má ýkjulaust kalla upp- gangs- og athafnatfmabil í þess- um bæ. Fólkinu fjölgaði ört, fyr- irtæki risu upp og efldust. Þá stóðu í fararbroddi menn eins og Haraldur Böövarsson, Sig- uröur Hallbjarnarson og eig- endur Heimaskaga og Fiskivers. Fyrirtæki þessara manna stóðu föstum fótum f bænum. Sum þessara fyrirtækja eru nú ekki lengur til, önnur hafa dregiö saman seglin og berjast við erf- iðar aöstæður. Langstærsta fyrirtækið hefur veriö og er ennþá Haraldur Böðvarsson & Co. Þá hafa einnig eflzt hér til stórra athafna fyrirtæki eins og Þorgeir & Ellert sem nú hafa á annaö hundrað manns I vinnu, og Þórður Óskarsson, geysi- duglegur maður, sem nú hefur nýlega komiö hingað með stærsta fiskibátinn og á annan fyrir. Það að Sementsverksmiðj- an var reist hér hefur verið mikill hagur fyrir kaupstaðinn. — Ertu þá ekki bjartsýnn á framtfðina? — Mér sýnist að horfur á vaxandi eða endurheimtri vel- megun útgerðar hér frá Akra- nesi séu ekki nægilega góðar, valda því minnkandi aflabrögð og nú síðast verðfall afurða. Þó er það álit mitt að víða muni örðugra upplit til framtíðarinnar en hér. — f'etur þú ekki sagt mér einhverjar smásögur frá volki sjóferða eða uppvaxt- aráranna, svona seni rúsínur f pylsuendann? — Ég hef nú sjaldan f svaðil- förum lent, sem f frásögur er færandi, enginn sem eitthvað fæst við sjó, kemst hjá því aö sjá brotna flr báru. — Eitt árið mitt til sjós, var ég á 10 tonna bát, sem annaðist fiskflutninga milli Akraness og Reykjavíkur. Einu sinni, þegar við vorum að koma að sunnan með fulla lest af salti, kolapoka og grfðar- mikið eikarkjaltré á dekki, gerir á okkur norðan öskurok og gadd um það bil sem við erum komn- ir út fyrir eyjarnar. Kemur þá allt f einu leki að bátnum. 1 honum var aðeins handdæla með leðurhosu, en áður en langt leið varð hún óvirk vegna saltsins sem í hana kom. Var það því okkar þrautaráð að ausa með fötu sjónum upp af svinghjólinu. Öllu sem á dekki var ruddum við fyrir borð. Þrátt fyrir það þótt heita mætti að við værum alltaf á kafi í sjó, gekk vélin. Þetta var 10 ha. Dan. Eftir 3y2 tíma komum við á Akranes, var þá ekki annað eftir af farm- inum en ofurlítil salthrúga í lestinni. T annað skipti lágum við i Reykjavíkurhöfn og höfðum dálitla „jullu" fyrir léttbát. Um kvðldið þegar myrkt var orðið komu tveir menn fram á bryggj- una, biður annar þeirra okkur að skjóta sér um borð í skip, sem lá utarlega á ytri höfninni. Ekki voru menn nú almennt fúsir fararlnnar og vfsaði hver frá sér. Það varð svo úr að ég gaf kost á þessu, þvf maðurinn kvaðst mundi borga vel fyrir greiðann. Vel sá ég að eitthvað mundu þeir félagar hafa verið í gleðinni áður en þeir gengu til skips, en fékkst þó ekki um. Veður var mjög gott. Farþegi minn stígur út f „julluna" og við leggjum af stað. Hann situr aftur á en ég ræ. Allt f einu sé ég að hann tekur bakfall og steypist f sjðinn. Verður mér nú ekki um sel en sé þó hattinn hans fljóta rétt við borðið, sting þá hendinni niður f sjóinn og allt upp að öxl og næ þá f jakkalafið. Ekki veit ég hvað þvf olli að ég gat dröslað hon- um upp í „julluna", tel ég mig sjaldan hafa komizt f mannraun meiri, þvf maðurinn var bæði hár og digur. Við skipshlið fannst mér liggja nærri að illa færi en svo var þ6 ekki, og þá var að bíða launanna .Eftir að hafa leitað í öllum vðsum, gat hann reytt saman 13 krónur og það urðu verkaláun mín. Én þar sem hann stendur þarna á dekkinu kollvotur og ekki beint kempulegur, verður honum að orði: „Hvað ætli kærastan mfn segi þegar hún sér mig svona verkaðan". Við þvf gat ég vitanlega engin svör gefið. — Jæja, Sigurður, og svo að- eins eitt aðlokum:Hvernigfinnst þér starfið sem þfl nú gegnir? — Ég kann þvf vel. Það er lffrænt og skemmtilegt, þvf marga hittir maöur að máli. Þ. M. „Hveraig finnst yður fiskimjölskexið og pyls- urnar!r*~ Viö hittum nokkra Reykvík- inga inni f Le.ugardalshöll þar sem þeir voru að bragöa á pyls- um og kexi, blönduöu fiskimjöli og spurðum þá hvernig þessi mat ur bragðaöist. Kristinn Valtýsson. „Mér finnst þessar pylsur bara alveg eins góðar og venjulegar pylsur, en ég er nú ekki farinn aö smakka á kexinu." -----—----------- Sigríður Einarsdóttir: „Þær eríi hreint ekki sem verstar þessar pylsur og líklega er þetta bara nokkuö sniðugt. Kexið er lfka á- gætt." Þóra Jakobsdóttir: „Mér finnst kexið reglulega bragðgott, og jafn ast á við bezta venjulegt kex. Pylsurnar finnst mér lfka mjög góðar." Selma Marteinsdóttir: „Mér finnst kexið sérlega gott, en pylstirnar ekki eins góðar, en þó ekki bragð vondar." Björn Úmar Jónsson: „Þetta er bý.sna bragðgott, en ég verð að s§gja að mér finnst nú kexið betra en pylsurnar."

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.