Vísir - 23.11.1968, Blaðsíða 8

Vísir - 23.11.1968, Blaðsíða 8
8 VlSIR . Laugardagur 23. nóvember 1968? VISIR —Lístir-Bækur-Menningarmál- Otgef andi: Reykjaprent tii. Framkvænidastjóri Sveinn R. Eyjölfsson Ritstjór): Jónas Kristjánsson Aðstoðarritstjóri: Axel Thorsteinson Fréttastjórl: Jón Birgir Pétursson Ritstjórnarfulltrui: Valdimar H. Jóhannesson Auglysingar: ^ðalstræti 8. Slmar 15610 11660 og 15099 Afgreiðsla: Aðalstrœti 8. Slml 11660 Ritstjórn: LiugavegJ 178. Simi 11660 (5 linur) Áskriitargjald kr. 125.00 á mánuði innanlands I lausasölu kr. 10.00 eintakið Prentsmiðja Visis — Edda hi. Óábyrg stjórnarandstaða Stjórnarandstæðingar héldu uppteknum hætti í út- varpsumræðunum. Þeir börðu höfðinu við steininn eins og fyrri daginn. Þeir reyndu að gera sem minnst úr áhrifum aflabrests og verðfalls á afkomu þjóðar- búsins, en lögðu að sama skapi meiri áherzlu á, að stjómarstefnan hefði verið röng og til þess mætti að mestu leyti rekja þá efnahagserfiðleika, sem þjóðin á nú við að etja. Þetta er að verða gömul plata, en þó má vera að ein- hverjir vilji enn hlusta á hana. Rökin fyrir því, að miklu minni afli og stórlækkað aflaverð hefði ekki þurft að valda teljandi erfiðleikum erú þau, að útflutn- ingstekjurnar nú séu ekki lægri en meðaltal síðustu 10 ára eða t.d. árið 1962. Jafnframt er varazt að nefna hvað tilkostnaður allur hefur vaxið á þessum tíma. Er þetta heiðarlegur málflutningur? Getur sú stjórnar- andstaða kallazt ábyrg, sem leyfir sér að bera svona „rökfærslu" á borð fyrir þjóðina? Er það ábyrg stjórnarandstaða, sem aldrei fæst til að leggja fram raunhæfa tillögu um lausn á nokkrum vanda, en lætur það jafnframt alltaf vera sitt fyrsta verk, að snúast með offorsi gegn hverri ráðstöfun ríkisstjórnarinnar og æsa almenning til andstöðu og jafnvel óhæfuverka? Stjórnarandstæðingar eru margir þaulreyndir stjórn málamenn, einkum forystumennirnir. Þeir hafa sjálf- ir þurft að glíma við margan vanda þegar þeir hafa farið með völd, þótt erfiðleikarnir hafi aldrei verið eins gífurlegir og nú. Þessir menn vita mætavel, hvað um er að tefla, og því eru þeir að fara með vísvitandi blekkingar, þegar þeir eru að reyna að telja þjóðinni trú um, að hægt hef ði verið að af stýra þessum áf öllum að mestu, ef fylgt hefði verið annarri stjórnarstefnu. Það vill svo til, að sumir þessara manna hafa sjálfir verið í ríkisstjórn og fylgt annarri stefnu. Síðast á ár- unum 1956-1958. Þá var mesta góðæri, sem til þess tíma hafði komið í sögu þjóðarinnar. En hvernig end- aði ráðsmennskan? Það verður ekki rif jað upp hér að þessu sinni, enda eflaust minnisstætt öllum, sem þá voru komnir til vits og ára. Ráðstafanir, sem skerða lífskjör almennings eru alltaf óvinsælar, hversu naUðsynlegar sem þær eru. Og þegar forystumenn tveggja stjórnmálaflokka, sem haf a upp undir helming þingmanna, taka höndum sam an um að magna tort'ryggni og andúð gegn hverri ráð- stöfun stjórnvaldanna, hlýtur það að valda glundroða og jafnvel stundum koma alveg í veg fyrir að sá ár- angur náist, sem til var ætlazt. Þennan leik hefur stjórnarandstaðan á íslandi leik- ið nú samfellt í tíu ár, og þannig hefur hún í raun stöðugt verið að vifina gegn hagsmunum og efnahags- legu öryggi þjóðarinnar. Stefán Edelstein skrifar tónlistargagnrýni. HRIFNING Cinfóníuhljómsveit íslands hélt 5. tónleika sfna 61. fimmtu dagskv&ld. Voru þetta óvenju- legir tónleikar f marga staöi. Til að byrja með efnisskráin: „Duttlungar" fyrir píanð og hljómsveit eftir Þorkel Sigur- björnsson, með höfurid f ein- leikshlutverki, pfanókonsert í G- dúr eftir Ravel, einíeikari Hall- dór Haraldsson, og eftir hlé, 6. sinfónía (Pathetique) eftir Tsjaikovský. Áður en ég kem að efninu, get ég ekki látið hjá líða að minn ast á þann ósið allmárgra tón- leikagesta að mæta östundvís- lega á tðnleikana. Það er ekki nema lágmarkskurteisi við hljómsveitina, stjórnanda henn- ar og stuhdvísa tónleikagesti að mæta annaö hvort á réttufn tfma eða bíða fyrir utan salar- dyrnar þangað til fyrsta verk- inu er lokið. .Fyrst á efnisskránni var hið nýja verk Þorkels. Það er alltaf stórviðburður, þegar verk eftir íslenzkt tónskáld er frumflutt hér heima. Þorkel er óþarfi að kynna sem tónskáld, hann hefur samið mörg tónverk stærri og smærri. Þaö er oft erfitt að vera spámaður í sínu eigin landi, enda er það svo, að beiönir um tónsmíðar hafa borizt Þorkatli erlendis frá frekar en héðan. Nægir hér að minnast á strok- kvartett og ballett, sem tón- skáldið hefur samið samkvæmt beiðni frá sænskum aöilum. ;. Það lá spenningur í loftinu, áður en verkið hófst, og áber- andi var hve gestir lögðu vel viö hlustirnar. Ég vona að þeir hafi haft ánægju af erfiðinu. Því að þetta verk er aö mfnum dómi ekki aðeins gott, heldur framúr skarandi tónsmíð, sem ætti heima í hvaða tónleikasal stór- borganna sem er, hvað gæði snertir. Tónsmíðin er laus við allan óþarfa, aila „effekta", alla sýndarmennsku, heiðarleg út 1 æsar, tilbreytingarík hæfilega Iöng, skýrt mótuð í uppbygg- ingu, tilbrigði um tónefnið og tilbrigði f samleik. Stjórnand- inn, Sverre Bruland, haföi þá ágætu hugmynd að tvítaka verk ið. Við þessa endurtekningu jókst skilningurinn að sama skapi og ánægjan um leið. Þaö er sjálfsögð og prýðileg hug- mynd að endurtaka slík verk (ef þau eru ekki þvf lengri). Eyru tónleikagesta eru langt frá því nægilega skóluð til að taka við samtímatónlist, svo að nokkru gagni komi. Er þaö raunar eðlilegt, þar sem slík verk heyrast því miöur sjaldan á áskriftartónleikum Sinfóníunn ar. Hliómsveitin stóð sig með mikilli prýði og lék af öryggi, hvort sem þaö var undir föst- um taktslætti (margslungnum og flóknum) stjórnandans, eöa í „taktleysum." Til hamingju Þorkell! Næst heyrðum við pfanókon- sert Ravels í G-dúr. Þetta er glæsilegt verk, brilliant í orðs- ins fyllstu merkingu, og ákaf- lega vandmeðfarið í flutningi, bæði fyrir einleikarann og ekki síður fyrir hljómsveitina. Halldór Haraldsson var hér alveg heima hjá sér. Því miður hafa fslenzkir einleikarar allt of fá tækifæri til að koma fram með hljömsveitinni (og einir sér) Það er í raun og veru ófyrirgef- anlegt, því að hver ný fram- koma (debut) er eins og fyrsta framkoma, þegar líða e.t.v. fleiri ár miMi tónleika. Allt hang ir á einum þræði, taugarnar eru yfirspenntar. Halldór virtist afslappaður og öruggur. Enda spilaði hann þetta níðþunga verk á virtuosan hátt, sem virðist hans sanna „element." Kom þetta bezt fram' í 3. þætti. Hann náði og góðum tökum og lék með fallegum mettuðum tón í hinum ljóðræna 2. kafla. Til hamingju Halldór! Burtséð frá smáóhappi í upp hafi, gerði hljómsveitin sfnu erf iffi hlutverki góð skil. Þó vant- aði stundum á, að hún næði þeim blæbrigðum og þeim franska „charme", sem einkenn ir þetta verk, sem sagt léttleika glæsibragsins. í hæga kaflanum var hreinleikinn ekki alltaf með bezta móti hjá tréblásurunum. Sfðast á efnisskránni var 6. sinfónfa Tsjaikovskýs, sú Patet- iska. Margir hafa eflaust hallað M-> 10. sföa. Orgeltónlist TTaukur Guðlaugsson orgelleik ari, hélt tónleika í Krists- kirkju sl. miðvikudagskvöld. Á efnisskránni voru Toccata og fúga Doriska eftir Bach, 10 sálmaforleikir eftir sama höf- und ög að lokum Choral í E-dúr eftir César Frank. Haukur hefur haldið marga tónleika hér f höfuöborginni og víðar, og er áreiðanlega ekki orðum aukið að halda því fram, að hann hefur náö miklu valdi á hljóðfæri sínu. Það er ekki tæknilega hliðin, sem hér er átt við, hún er aðeins sjálfsagöur hlutur hjá Hauki og þjónar þeim æöra tilgangi að forma og endurskapa hin stóru meistara- verk orgeltónlistarinnar. Hauk- ur spilar með miklu stílöryggi á hljóðfæri sitt og á jafnt heima hjá Bach og Frank. Toccatan og fúgan Doriska var leikin af þrótti og reisn, og sálmaforieik- ir Bachs, hver og einn perla að gæðum sem tónsmíð, voru faH- ega „registreraðir" í anda hvers sálms hvað innihald snertir. Að lokum ðmuðu hinir róman tísku hljómar Césars Franks í' Kristskirkju og minntu hiust- endur á, að orgelið, drottning hljóðfæranna, er ekki eingðngu' ætlað til að spila verk gömlu meistaranna eins og Frank og Reger. Forvitnilegt hefði verið að. heyra Hauk leika einhver önd- vegisverk nötímaorgelbók- mennta, t. d. eftir Messiaen, en hann mundi vaf alaust gera slík- um verkum góð skil. Vonandi gerir hann þaö næst. Þetta var eftirminnilegt kvöld, þrátt fyrir harða setu á bekkjum Kristskirkju. Fjátttakendur í „Hastingsmót- *^ ið" 1968—69 hafa nú . jrið valdir. Er engum af keppendun um frá þvf í f; i'ra boöið, en mikil óánægja var r'kjandi hjá forráðamör.num mótsins vegna svokallaðra stórmeistarajafn- tefla, sem settu svip á keppnina í fyrra. Tólf keppendur tefla aö þessu sinni í efsta flokki m.a. Gligoric Júgóslavíu, Smjelkal Tékkóslóvakíu, HUbner Vestur- Þýzkalandi og tveir sovézkir skákmenn. Bent Larsen stóð í ströngu á Óiympíumótinu í Lugano. Auk þess að vera fyrirliði dönsku sveitarinnar tefldi hann á 1. boröi. Larsen treysti augsýni- lega ekki öðrum meðlimum sveitarinnar fyrir 1. borðinu, heldur tefldj sjálfur hverja ein- ustu umferð. í undankeppninni gekk Larsen vel, hlaut 6y2 vinn- ing af 7 mögulegum og átti mest an þátt i að koma liði sínu upp í úrslitakeppnina. í úrslitunum var róðurinn þyngri og Larsen, sem án efa hefur verið skák- þreyttur eftir geysimikla tafl- mennsku undanfarná mánuði, náðj ekki 50% vinningum. Hlaut Larsen 6 vinninga af 13 mögu- legum og tapaði m.a. fyrir Hort, Spassky, Gligoric og Najdorf. Þá .fékk Ungverjinn Portisch gott tækifæri til hefnda, en hann tapaði sem kunnugt er gegn Larsen í 10 skáka einvígi fyrir nokkru. Portisch mætti Larsen í 11. umferð og hér sjáum við hann gera upp reikningana viö danska stórmeistarann. Hvítt: Portisch Svart: Larsen Sikileyjarvörn. 1. Rf3 c5 2. c4 g6 3. d4 cxd 4. Rxd Bg7 5. e4 Rc6 6. Be3 Rf6 7. Rc3 Rg4 8. DxR RxR 9. Ddl Þes: stööu þekkir Larsen vel. Á Piatigorsky skákmótinu 1966 fékk hann sömu stöðu gegn Petroshan. Þá hafðl Larsen hvítt og vann 'tir glæsilega drottningarfórn. Hér hefur hann svart og það reynist erfiöara hlutskinti. 9.... Re6 Þennan l.eik Iék Petroshan einnig í fyrrnefndri skák Til .^ i,< ¦ v TiwmrwmiCiiiiiemmnvmfn ¦ffimeiwTOr^ffff^'yOTT-imM greina kemur 9.. e5 10. Rb5 0—0 11. Dd2 Dh4 12. Bd3 d5!? 13. Bg5 Dg4 14. f3 Dd7 15. RxR dxc! sbr. skák Bisguier: Stein Tel Aviv 1964. 10. Hcl d6 11. Bd3 Bd7 12. 0—0 a5? Veikir reitina b6 og b5 hættulega mikiö. 13. f4 Bc6 14. Bbl Rc5 15. De2 0-0? - Larsen virðist yfirsjást hótun hvíts. 15 ... Ra4 var nauösynleg ur leikur. 16 e5! Ra4 17. RxR BxR 18. b3 Bc6 19 Hcdl Dc7 20 exd exd 21. f5! Öll spjót standa á svörtum og vörnin verður sí- fellt erfiðari. 21 . Hfe8 2J,. Df2 a4 23. Bb6 Dd7 24. Bd4 axb 25. axb BxB 26.' HxB He5 27. Bd3 De7 28. Hf4 g5? Betra virðist 28. .. He8. T.d. 29. f6 Df8 og hvítur á enn erfitt verk fyrir höndum. Eða 29. fxg fxg 30. Hf7 Dd8 31. Df4 H5e7 C2. Df6 HxH 33. DxHt Kh8. 29. f6! De6 30. Bf5 De8 31. Hg4 h6 32. Df4 HxB. Svartur \neyðist til að láta af hendi skiptamun til að forðast mát. Ef 32. . . Db8 33. HxgíhxH 34. Dxgt Kf8 35. Dg7t Ke8 36. Dg8 mát. 33. DxH De3t 34. Khl He8 35. Hg3 Dd2 3.6. h4 He2 37. Dh3 Dd4 38. hxg h5 39. g6! Gefið. Jóhann Sigurjónsson.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.