Dagur - 02.10.1999, Page 6

LÍF/Ð / LAND/NU
22 - LAUGARDAGUR 2. OKTÓBER 1999
Sem barn ætlaði Tinna sér að verða leikkona. Sá Kardimommubæinn fjögurra ára gömul og tilkynnti móður sinni, Herdísi Þor-
valdsdóttur, leikkonu, íbeinu framhaldiað hún ætlaði að verða „barnaleikkona". Tinna fékk reyndarýmis tækifæri sem barn
til að spreyta sig á fjölunum eins og gjarnan er með leikarabörn, en á unglingsárunum varð hún fráhverf leiklist og hafði uppi
yfirlýsingar á heimilinu um að leiklist væri innantóm tilgerð og sú veröld sem hún speglaði væri gerviheimur. Það var því held-
ur vandræðalegt fyrir hana að viðurkenna það fyrir sjálfri sér og öðrum að það væri þrátt fyrir allt þangað sem hugur
hennar stefndi.
því í „Ungfrúnni góðu og hús-
inu“ að þegar ungfrúin kemur til
Kaupmannahafnar, þá rekur
hana í rogastans þegar hún
heyrir í fyrsta sinn leikið á fleiri
en eitt hljóðfæri í einu. Ef mað-
ur hugsar til þess hvað þroska-
saga okkar Islendinga í listum er
stutt og hvað öll menning var í
raun aftarlega á merinni langt
fram á þessa öld, þá má segja að
það sé kraftaverk hvar við stönd-
um í dag, en enn er langt í land
og afstaða sumra í samfélaginu
er á svipuðum nótum og Böðvar
Guðmundsson lýsir svo listavel í
skáldsögu sinni, Híbýli vind-
anna. Aðalpersónan Ólafur
Fíólín er auðvitað bóndi en
hann var líka listamaður, þó list-
in væri frekar talin honum til
lasts og dunds. Samt sem áður
var ákaflega gott að geta gripið
til hans ef menn vildu dansa og
vantaði undirleikara eða ef eitt-
hvað bilaði sem þurfti að laga
eða smfða. Fyrir slík viðvik var
auðvitað ekkert borgað og hefði
þótt fádæma frekja að fara fram
á slíkt. Það eimir talsvert eftir af
þessum sjónarmiðum."
Við sinnum
menningu okkar illa
Tinna lék eitt aðalhlutverkið í
nýrri kvikmynd Guðnýjar Hall-
dórsdóttur, Ungfrúnni góðu og
húsinu. Hún er ánægð með þær
viðtökur sem myndin hefur
fengið, en er ósátt við rýra um-
ljöllun Qölmiðla. „Við erum að
gera hér örfáar myndir á ári - og
hver kvikmynd er þrekvirki fyrir
okkar litla samfélag. Ein kvik-
mynd er höfundarverk svo
margra, þarna koma saman
flestar listgreinar. Ritlistin, tón-
list, leiklist, myndlist, kvik-
myndataka o.s.frv. en öllu þessu
eru gerð ákaflega lítil skil. Um-
fjöllun í blöðum er nánast á
sömu nótum og um hverja aðra
ameríska bíómynd væri að ræða.
Myndin fær örlítið rý’mi, sögu-
Tinna Gunnlaugsdóttir tók að sér starf forseta
Bandalags íslenskra listamanna á síðasta ári enda
bjóst hún við að hin klassíska lægð á ferli
leikkvenna sem farnar væru að nálgast miðjan ald-
ur vofði yfir. En lægðin lét ekki sjá sig og Tinna hef-
ur sjaldan haft jafn mikið að gera. Hún átti tvær
frumsýningar með viku millibili þar sem hún leikur
burðarhlutverk í kvikmyndinni „Ungfrúinni góðu og
húsinu“ og í leikritinu „Fedra“ í Þjóðleikhúsinu.
Tinna ræðir hér um það hvernig hún hélt því leyndu
fyrir fjölskyldunni að hún legði stund á leiklistar-
nám, óánægju sína með menningarfrétta-
mennsku í landinu, nauðsyn listuppeldis og að
afstaða almennings til listamanna hafi Iftið breyst
í gegnum tíðina...
Lóa
Aldísardóttir
skrifar
- Einhverju sinni
sagði leikkona á
miójum aldri að
hún væri hvorki
nógu mikil skvísa
né skass til að fá
hlutverk. Eiga
konur erfitt með
að fá hlutverk
þegar þær nálgast
miðjan aldur?
„Já, það er nokkuð til í því.
Við erum svo íhaldssöm á hug-
myndir. Þjóðfélagið breytist, en
einhvern veginn er eins og hún
lifi ennþá þessi mýta að kona sé
ekki áhugaverð nema meðan
hún er ung, - og helst óspjölluð.
Líf kvenna á miðjum aldri virð-
ist ekki heilla skáldin í sama
mæli, - nema þá helst ef þær
eru sköss, eða að tærast upp af
ófullnægju og afbrýðisemi. Þetta
er ennþá svolítið eins og í ævin-
týrunum í gamla daga, sem lauk
yfirleitt með því að prinsessan
gifti sig „og þau lifðu hamingju-
söm til æviloka". Eg er kannsld
að taka djúpt í árinni en þessi
sýn á líf kvenna er ótrúlega
lífseig. Þetta kemur oft illa út
fyrir leikkonur vegna þess að
þær fá sín stærstu hlutverk þeg-
ar þær eru í raun og veru of
ungar til að takast á við þau.
Þegar þær síðan hafa þroska til
að takast á við krefjandi hlutverk
eru þær orðnar of gamlar.“
- Agnete Ekmanner, sem lék
með þér í „Ungfrúnni góðu og
húsinu", sagði í viðtali um dag-
inn að þess vegna væri hrýnt að
konur skrifuðu leikrit og handrit.
Ertu sammála því?
„Já, en konur skortir oft sjálfs-
traust, - og reyndar tíma líka.
Konur forgangsraða ekki hlut-
unum á sama hátt og karlar. Það
er mun algengara að konur vinni
margfalda vinnu en karlar og
enn sem komið er eru heimilis-
störfin að mestu á herðum
kvenna og þar eru alltaf verkefni
sem bíða. Það þarf ákveðna
hörku til að setjast niður við
skriftir, meðan þú veist að það
þyrfti helst að setja í þvottavél-
ina núna, eða setja upp kartöfl-
Aukin afþreving
= andleg fáfækt
Tinna tók við starfi forseta
Bandalags íslenskra listamanna
af Hjálmari H. Ragnarssyni á
síðasta ári. Mikilvægasta verk-
efni BIL er að stuðla að sem víð-
feðmustu listauppeldi í landinu,
segir Tinna. Hún segir nýgerða
aðalnámskrá grunnskólanna því
hafa verið vonbrigði en vægi list-
greina var ekki aukið í því
plaggi. „Tímaljöldinn fyrir listir
er sá sami á viku en stundafjöld-
inn á viku hefur aukist þannig
að það er hlutfallslega minni
tími sem fer í listir, en til dæmis
þegar ég var barn.“ Tinna bendir
þó á að ýmis verkefni séu og
hafi verið í gangi, s.s. kynning á
tónlist fyrir grunnskólanemum,
verkefni sem miðar að því að fá
listamenn tímabundið inn í
skólana til að vinna skapandi
starf með nemendum. „Þetta er
viðleitni og vísir að einhverju
sem gæti orðið mildu stærra og
víðtækara ef vel er á haldið. Eg
vildi sjá að allir grunnskólanem-
endur hefðu tækifæri til að
kynnast og \inna með allar Iist-
greinarnar á sinni skólagöngu,
t.d. í þemavikum. Mér finnst
það vera mannréttindi að fá að
njóta listuppeldis. Gott listupp-
eldi auðgar hugmyndaheim
barna og næmi fyrir því óþekkta,
næmi fyrir sköpun og hæfileik-
ann til að skapa.“
- Ertu hrædd um að með auk-
inni afþreyingu þá muni
listnjótendum fækka í framtíð-
inni?
„Já, aukinni afþreyingu fylgir
til lengri tíma litið andleg fá-
tækt. Allt sem segir þér að þú
þurfir ekki að hugsa, bara að
njóta, fæðir af sér sljóleika, ef
ekki er neitt mótvægi neins stað-
ar,“ segir Tinna og telur einnig
að söguleg vitund okkar sé að
verða stöðugt einsleitari, þekk-
ingin á hvaðan við komum og
hvað gerðist áður en við, sem
einstaklingar, komum til sög-
unnar. „Allt fram undir 1920
þekktist ekki á íslandi að leikið
væri á fleiri en eitt hljóðfæri í
einu. Þannig segir til dæmis frá