Dagblaðið Vísir - DV - 08.05.1990, Page 15

ÞRIÐJUDAGUR 8. MAÍ 1990.
15
Höfum lífssýn kvenna að
leiðarljósi í Kópavogi
Þegar Kvennalistinn hafði til-
kynnt framboð sitt til bæjarstjórn-
arkosninganna í Kópavogi komu
fram ýmsar spurningar. Þar á með-
al hvað hefði valdið þessari ákvörð-
un. Kvennahstinn varð upphaflega
til vegna þess að konur voru ekki
sáttar við áhrifaleysi sitt í stjórn-
málum.
Síðan eru liðin rúm 7 ár. Hlutur
kvenna á opinberum vettvangi hef-
ur aukist á þessum árum. Það er
vissulega fagnaðarefni fyrir okkur
Kvennalistakonur enda enginn
vafi á að þar er um bein áhrif
Kvennalistans að ræða. - En hvers
vegna er Kvennalistinn þá að bjóða
fram hér í Kópavogi? Hvers vegna
ekki spyrjum við frekar.
Hvers vegna ekki?
Við spyrjum frekar, hvers vegna
ekki að bjóða fram? í síðustu al-
þingiskosningum bauð Kvennalist-
inn fram í öllum kjördæmum, nú
býður hann fram sér lista í 4 bæjar-
félögum, þar af þremur stærstu
bæjarfélögum landsins, og býður
fram sameiginlegan hsta á nokkr-
um öðrum stöðum.
Þegar Kvennahstakonur hér í
Kópavogi hittust skömmu eftir ára-
mót kom í ljós mikhl áhugi á fram-
boði f bænum og var greinilegt að
angarnir höfðu teygt sig víða því
hópurinn, sem hittist fyrst, stækk-
aði ört. Þaö er augljóst mál að
ýmsar þær ákvarðanir, sem teknar
eru í bæjarstjórnum, hafa mikil
KjaUarinn
Guðbjörg Emilsdóttir
sérkennari
áhrif á líf fólks.
Þó svo að við séum sammála um
að ýmislegt gott hafi verið gert í
Kópavogi á liðnum árum teljum við
að hér eins og annars staðar, sem
ákvarðanir eru teknar, hafi áhrifa-
leysis kvenna gætt, reynsla þeirra
og menning ekki notið sín sem
stefnumótandi afl.
Engin kona í efsta sæti
Þegar þetta er skrifað eru komnir
fram fjórir framboðslistar í Kópa-
vogi auk Kvennalistans. Á engum
þessara lista skipa konur efstasæt-
ið. Hver er ástæðan? Gæti ástæðan
verið sú að þeir fjórir flokkar, sem
standa að umræddum listum, eru
byggöir upp af körlum, að þar er
unnið eftír leikreglum karla og út
frá forsendum karla.
Nú má enginn skilja orð mín svo
að sjónarmið og reynsla karla eigi
ekki rétt á sér, það eiga bara sjónar-
mið og reynsla kvenna líka. Annað
getur ekki talist eðhlegt, bæinn
byggja jú bæði karlar og konur. Á
því kjörtímabih, sem nú er að ljúka,
sitja í bæjarstjórn ellefu bæjarfull-
"trúar, þar af 3 konur.
í nefndum og ráðum á vegum
bæjarins sitja 92 karlar og 39 kon-
ur. Ég efast ekki um að þessar kon-
ur hafa lagt sig fram um að vekja
athygli á sjónarmiðum kvenna, en
auðvitað hafa störf þeirra verið
bundin þeim flokkum sem þær eru
fulltrúar fyrir.
Sérframboð kvenna — frelsi
og ábyrgð
Getur sérframboð Kvennalistans
haft einhver áhrif í Kópavogi? Við
kvennalistakonur álítum bestu
leiðina til að koma á jafnræði í
stjórnun bæjarins að koma með
sérframboð á vegum Kvennalist-
ans. Þar eru virtar leikreglur og
starfshættir kvenna. Með því að
koma kvennahstakonum inn í bæj-
arstjórn komum við kvennalista-
konum inn í nefndir og ráð á vegum
bæjarins og fáum þannig tækifæri
til að láta rödd okkar heyrast.
Kvennalistakonur leggja áherslu
á frelsi og ábyrgð. Konur eiga að
stórum hluta til aðra menningu en
karlar, kvennamenmngu. Þær hafa
að leiðarljósi annað gildismat og
lita því gjarnan á málin frá öðru
sjónarhorni.
Það hlýtur að auka víðsýni og
leiða af sér íjölbreyttari hugmyndir
að lausnum þegar konur og karlar
taka sameiginlega ákvarðanir um
öll þau mál er koma til umfjöllunar
og afgreiðslu hjá bæjaryfirvöldum.
Konur eiga ekki og mega ekki sætta
sig við áhrifaleysi.
Reynsla þeirra og sjónarmiö
verða að komast til skila, hvort
heldur sem er í stjórnmálum eða á
öðrum vettvangi. Áhrifm, sem kon-
ur geta haft í kjörklefanum, eru
mikil en duga skammt ef þeim er
ekki fylgt eftir að afloknum kosn-
ingum.
Öll mál eru „kvennamál“
Það má heldur ekki gleymast að
öll mál koma okkur konum við. Það
eru engin afmörkuð „kvennamál“
eða „karlamál". Við kvennalista-
konur erum ekki bara að vinna
fyrir sjálfar okkur, viö vinnum fyr-
ir alla, börn, konur og karla. Það
sem við erum hins vegar ekki sátt-
ar við er forgangsröðun mála eins
og hún er nú og að lífssýn, skoðan-
ir okkar og störf séu ekki virt til
jafns á við lífssýn, skoðanir og störf
karla.
Miklar hræringar eru nú í stjórn-
málum í allri Evrópu og einnig á
íslandi. Trúlegt er að margir standi
hálfráðvilltir og þurfi að hugsa
málin upp á nýtt. Á tímabili leit
út fyrir að í Kópavogi væri ekkert
sérstakt að gerast og að allir væru
sáttir við gömlu flokkana, en svo
kom annað í ljós er konur fóru að
tala saman.
Öll viljum við aðbúnað bæjarbúa
sem bestan og veg og vanda bæjar-
ins sem mestan. Við viljum að vald-
dreifmg, virkara lýðræði og lífssýn
kvenna jafnt og lífssýn karla sé
höfð að leiðarljósi. Það er einmitt
á þeim forsendum sem Kvennahst-
inn starfar. Við eigum ekki atkvæði
fólksins, hver og einn gerir upp hug
sinn, en Kvennalistinn er nú í
fyrsta sinn valkostur í sögu Kópa-
vogs.
Guðbjörg Emilsdóttir
„Þegar þetta er skrifað eru komnir
fram fjórir framboðslistar 1 Kópavogi
auk Kvennalistans. A engum þessara
lista skipa konur efsta sætið. Hver er
ástæðan?“
Eru ættirnar að
eignast ísland?
Það hefur ríkt upplausn og upp-
stokkun í íslensku atvinnu- og fjár-
málalífi á undanförnum árum. Það
jafnvægi, sem ríkti um nokkurt
skeið milli einkarekstrar, ríkis-
rekstrar og samvinnurekstrar hef-
ur stórlega raskast. Samvinnu-
hreyfingin er í upplausn, ríkisaf-
skipti á undanhaldi og fjöldi
smárra sem stórra fyrirtækja í
einkaeign verður gjaldþrota eða
sameinast öðrum.
í þessu ástandi er að koma æ
betur í ljós að gömlu eignaættimar
með ættarlauka í fararbroddi ætla
sér mikinn hlut. Þar munar mest
um hóp efnismanna á hægri væng
sem myndaði Eimreiðarhópinn
svokallaða fyrir tveimur áratug-
um, þar sem fremstir fara borgar-
stjórinn í Reykjavík og formaður
Sjálfstæðisflokksins að ógleymd-
um hugmyndafræöingnum, Hann-
esi Hólmsteini Gissurarsyni. Kjöl-
festan eru fyrirtæki eins og Eim-
skip og Sjává/Almennar, Flugleið-
ir, Skeljungur, SH og fleiri.
Valdiðeinokað
Það mættí ætla á tímum frjáls-
hyggju og frelsishjals að nú væri
upprunninn tími fijálsræðis og
óímepptra athafna á öhum sviðum
en það er nú öðru nær. Hlutafé
safnast á fárra hendur, vald er ein-
okað og öllu skiptir að „réttir“ aðil-
ar séu í lykilhlutverkum. Sam-
steypa banka og fyrirtækja er köll-
uð hagræðing en þýðir í reynd
mikla samþjöppun valds og fjár-
magns.
Tilurð íslandsbanka og baráttan
um völdin á þeim bæ sýnir að áhrif
Kjallarinn
Reynir Ingibjartsson
á framboðslista Nýs vettvangs
í Reykjavik
í bankaráðum ríkisbankanna eru
ekki lengur lykihinn að fjármagn-
inu og fyrirgreiðslunni. Yfirtaka
Stöðvar 2 er annað dæmi þar sem
ná á tökum á þessum sterka fjöl-
miðli í þágu fjármagns og fámenn-
isvalds. Hið lokaöa valdakerfi hjá
Reykjavíkurborg, þar sem velvöld-
um einstaklingum er raðað á lista
af innvígöum úr Eimreiðarhópn-
um, er eitt dæmið enn...
Að Davíö Oddsson stýrir fundum
hjá Eimskip en Friðrik Sophusson
stýrði hliðstæðum fundum hjá Haf-
skip segir allt sem segja þarf um
þaö hvar valdiö og dýrðin er.
Framtíðarlandið
Það má ætla aö ný þyki einstakt
tækifæri til að taka stóra stökkið
inn í framtiðarland frjálshyggjunn-
ar. Félagshyggjuflokkarnir sundr-
aðir og smáir, verkalýðshreyfingin
stöðnuð, SÍS og kaupfélögin á
hausnum, ríkisstjórnin óvinsæl og
landsbyggðin að breytast í ver-
stöðvar og sumarlönd fyrir þá sem
stunda veiðar, hesta og jeppa. Al-
þingi íslendinga lágreist stofnun
sem hægt er að hafa að háði og
spotti og svo er ríkisverksmiðjan
Áburðarverksmiðjan orðin að
óvinsælasta og hættulegasta fyrir-
tæki landsins.
í skoðanakönnunum í Reykjavík
mælast 14 fulltrúar af 15 hjá Sjálf-
stæðisflokknum. Flestum stendur
á sama um eitthvert raus um
bamaheimili og öldrunarmál, hús-
næði fyrir alla og manneskjulegra
umhverfi. Virðing fyrir hinum
sterku, voldugu, ríku og glæsilegu
fer vaxandi og hinir veikari og
smærrigetasjálfumsérumkennt. i
Glæsilegur sigur í Reykjavík
verður mikil hvatning tíl að halda
áfram og ráða öllu við Austurvöll,
ná undirtökum í bankakerfinu meö
íslandsbanka hinum nýja, bæta
sjónvarpsrekstri við yfirburða-
stöðu í fjölmiðlun, leggja undir sig
smásöluverslunina hringinn í
kringum landið, ráða samgöngum
tíl og frá landinu í loftí og á legi
og síðast en ekki síst - að sameina
öflugustu fyrirtækin í sjávarútvegi
og fiskvinnslu með sameiningu SH,
SIF og sjávarútvegsgeirans hjá SÍS
sem þýðir einokun allra veiða, fisk-
vinnslu og sölu afurða.
Háreistar byggingar, glæstir
salir
Það er að sjálfsögðu við hæfi að
byggja stórt og glæsilega til að hafa
fyrir augum í framtíðarlandinu.
Hvað skoða íslendingar á ferðalög-
um erlendis? Eru það ekki aðallega
glæstar hallir, kirkjur og hof? Yfir-
formaðurinn í ættaveldinu gerist
nú gamall og teiknar ekki lengur
fyrir þau fyrirtæki sem hann leiðir.
En eftir standa byggingar eins og
hús íslenskra aðalverktaka við
Höfðabakka, Hótel Saga og fleiri.
En maður kemur í manns stað.
Sonurinn, húsameistari ríkisins,
heldur merkinu uppi og er flug-
stöðvarbyggingin til vitnis um það.
Engeyjarættin á líka sinn arki-
tekt og i sameiningu mun hótel
Eimskipafélagsins verða tíl á
teikniborðum þeirra eða kannski
ríkisins? Svo má ekki gleyma húsi
hinna ávölu forma sem rís á Öskju-
hlíð? Þar kemur Engeyjarættin við
sögu með fulltingi borgarstjórans í
Reykjavík.
Já, það vantaði mikið ef það vant-
aði hæfileikaríka arkitekta af góð-
um ættum.
Atkvæðisréttur til mála-
mynda
Bæjar- og sveitarstjórnarkosn-
ingar eru framundan. Þar vegur
Reykjavík þyngst. í þessari grein
hefur verið dregin upp mynd sem
mörgum finnst kannski ýkt eða
óraunveruleg. Að baki liggi öfund
og fordómar.
í mínum huga eru hér hins vegar
hlutir að gerast sem munu hafa
mikil áhrif á líf okkar allra og stöðu
þessa lands. Lýðræðið hefur gefið
okkur atkvæðisrétt sem mörgum
finnst léttvægur og breyti engu. Ég
tel mig í hópi þeirra sem aðhyllast
dreifingu valds og fjármagns og að
einstaklingar taki afstöðu til um-
hverfis síns.
Reynt er að láta borgarstjórnar-
kosningarnar í Reykjavík snúast
um einn mann - Davíð Oddsson -
sem þar á ofan er líklega á fórum
úr borgarmálum í landsmálin. í
reynd á að draga sem flesta að kjör-
borðinu til að hjálpa hinum inn-
vígðu tíl að ráða meiru og eignast
meira. Láttu ekki draga þig hugs-
unarlaust að kjörborðinu, kjósandi
góður.
Reynir Ingibjartsson
„Reynt er að láta borgarstjórnarkosn-
ingarnar í Reykjavik snúast um einn
mann - Davíð Oddsson - sem þar á
ofan er líklega á förum úr borgarmál-
um í landsmálin.“