Dagblaðið Vísir - DV - 14.10.1992, Page 15

MIÐVIKUDAGUR 14. OKTÓBER 1992.
15
Atlaga stjórnvalda
gegn stöðugleika
Lánasjóður íslencu^ .
WgreiöKir^
Höfundur bendir á að helstu lánakerfum, þar með talið Lánasjóði is-
lenskra námsmanna, hafi verið breytt aftur og aftur.
Ráðherrar okkar hafa hamrað á
því að undanfómu að stöðugleiki í
efnahagslífinu sé sá grunnur sem
hagvöxtur næstu ára skuli byggja
á. Undir það skal tekið. Nú era
margir þættir efnahagslífsins orðn-
ir eins stöðugir og þeir geta orðið.
Verðbólgan er nú dauð eða í öllu
falli í dvala. Vaxtastigið í landinu
er að komast í jafnvægi eftir mjög
háa og sveiflukennda vexti meðan
þjóðin var að aðlagast breyttum
tímum.
En fleiri þættir skipta verulegu
máli í rekstrarumhverfi fyrir-
tækja. Ekki verður komist hjá
verðsveiflum á útflutningsafurð-
um okkar og nauðsynlegt er að fyr-
irtæki geri ráð fyrir slíkum sveifl-
um. Einnig eru sveiflur í sjávarafla
óhjákvæmilegar.
Einn þáttur í rekstrarumhverfi
fyrirtækja, sem er ekki síður mikil-
vægur, eru þau lög og reglur sem
stjómvöld setja. Eðlilegt er að þess-
ir þættir séu sambærilegir við það
sem gerist í samkeppnislöndum
okkar og því verður að gera þá
kröfu til stjómvalda, bæði ríkis-
stjórnar og Alþingis, að lög og regl-
ur séu löguð að nánasta umhverfi
okkar. Ennfremur er eðlilegt að
gera þá kröfu tO ríkisstjórnar, sem
leggur áherslu á stöðugleika, að
stöðugleiki ríki í lögum og reglu-
gerðum. Því miður skortir mikið á
að svo sé.
Heimatilbúnar sveiflur
Eitt aðaleinkenni íslensks þjóðfé-
lags síðustu ára er að flestum opin-
bemm kerfum hefur verið koll-
varpað. Helstu lánakerfum þjóðar-
KjaUariim
Snjólfur Ólafsson
dósent viö Háskóla íslands
innar, þ. e. húsnæðislánakerfinu
og Lánasjóði íslenskra náms-
manna, hefur verið breytt aftur og
aftur. Nýtt bílnúmerakerfi var tek-
ið í notkun. Staðgreiðsla skatta var
tekin upp. Virðisaukaskattur tók
við af söluskatti og svo mætti halda
lengi áfram aö telja.
Mál er aö linni og tímabært að
ríkisstjórn stöðugleika geri þá
kröfu til sjálfrar sín að grípa ekki
til ráðstafana sem raska þeim stöð-
ugleika sem náðst hefur. Samt sem
áður þarf að breyta mörgu og
breyta því hratt.
Virðisaukaskattur
Rætt er um að taka upp tveggja
þrepa virðisaukaskatt og er það af
hinu góða. Því miður er það venja
ráðmanna að demba þess háttar
breytingum yfir fyrirtæki og ein-
staklinga og breyta þarrnig forsend-
um ákvarðana um fjárfestingar á
svipstundu. Slíkar breytingar má
þó gera á annan hátt.
Fyrsta skrefið í veigamiklum
málum og það mikilvægasta er að
móta stefnu. Stefna um virðisauka-
skatt gæti verið þannig: Tekin
verði upp tvö skattþrep, hið hærra
verði 20% og hið lægra 5-10%. Beð-
ið verði með það í ár að ákveða
endanlega hve hátt lægra þrepið
skuli vera. Undanþágum veröi
fækkað verulega. í lægra skatt-
þrepinu verði matvara og menn-
ingarstarfsemi.
Annaö skrefið felist í því að út-
færa stefnuna. Hvað telst vera
menningarstarfsemi? Er flutning-
ur popptónlistar menning? Er sæl-
gæti matvara? Er kókómjólk mat-
vara?
Þriðja og síðasta skrefið er að
ákveða hvernig breytingarnar em
gerðar. Venjan er að gera breyting-
ar í einum rykk en það er í mörgum
tilfellum óæskilegt. Það mætti til
að mynda hugsa sér að á vörar,
sem nú era undanþegnar virðis-
aukaskatti en eiga að fara í lægra
skattþrepið, verði lagður 2,5%
skattur árið 1993, 5% skattur 1994
o.s.frv.
Langtímahugsun
er nauðsynleg
Stjómarhættir hér á landi, hjá
stjórnvöldum, fyrirtækjum og ein-
staklingum, hafa í allt of ríkum
mæli einkennst af skammtíma-
sjónarmiðum. Þetta er skiljanlegt
út frá lífsbaráttunni fyrr á árum
þegar grípa þurfti tækifæri til sjós
og lands þegar veður leyfði og mörg
verk voru unnin í tömum.
Nú eru breyttir tímar. Éf þjóðin
á að standast samkeppni við aðrar
þjóðir verður að leggja aukna
áherslu á langtímahugsun. Þess
vegna er stöðugleikinn mikilvæg-
ur. Stöðugleika má þó ekki rugla
saman við stöðnun því sveigjan-
leiki og hröð þróun eru ekki síður
nauðsynleg.
Almennt má segja að íslendingar
þurfa að leggja mun meiri áherslu
á að skipuleggja verk vel og á það
við um breytingar á skattkerfi, við
stofnun fyrirtækja og við mörg
önnur verk.
Snjólfur Ólafsson
„Ennfremur er eðlilegt að gera þá kröfu
tfL ríkisstjórnar, sem leggur áherslu á
stöðugleika, að stöðugleiki ríki 1 lögum
og reglugerðum. Því miður skortir
mikið á að svo sé.“
Heimili og skóli
„Skólinn er þjónustustofnun við börnin okkar og samfélagið," segir
höfundur m.a.
Átt þú, lesandi góður, barn í
grannskóla? Ef svo er getur þú nú
glaðst yfir því að stofnuð hafa verið
samtök sem heita Heimili og skóli.
Heimili og skóli eru landssamtök
foreldra og forráðamanna nem-
enda í grunnskólum. Það var löngu
tímabært að stofna slík samtök því
u.þ.b. 42 þúsund böm frá 26 þúsund
heimilum ganga í skóla í tíu ár af
ævi sinni og ennþá lengur ef farið
er í framhaldsnám.
Samvera
Hvað sameinar okkur foreldr-
ana? Flest berum við hag barna
okkar fyrir brjósti og viljum að
þeim vegni vel í lifinu. Við fáum
þó stöðugt að heyra að við sinnum
bömunum okkar ekki nógu vel, að
við séum á fullu að elta gullkálfinn
og bömin fái lykil um hálsinn eða
poka á hurðarhúninn. Víst þekkj-
ast dæmi um slíkt og við þurfum
sum hver að breyta forgangsröð-
inni hjá okkur sjálfum. Hættum að
friða samviskuna með því að gefa
dót eða dýrar græjur og byrjum í
staðinn að gefa tíma og athygli.
Gleymum því ekki að því miður
verða margir að vinna myrkranna
á milli til að láta enda mætast og
þjónustan við bömin er af skornum
skammti. Hveiju getum við breytt?
Byijum á einfaldri framkvæmd
eins og að slökkva á útvarpinu þeg-
ar viö eram með börnin í bílnum
og tala heldur saman. Ef við tölum
við þau í dag vilja þau tala við okk-
ur á morgun. Reynum að láta alla
íjölskylduna virða kvöldmatartím-
ann og eiga saman a.m.k. eina góða
stund á hveijum dégi. Endurskoð-
um háttatíma, morgunmat og fleira
sem hefur áhrif á daglega líðan
skólabama.
KjaUaiim
Unnur Halldórsdóttir
formaður SAMFOKS og
„Heimila og skóla"
Flytjum umræðuna
Við skulum þjappa okkur saman
í breiðfylkingu foreldra og láta þá
sem ráða í skólamálum hlusta á
raddir okkar. Við skulum flytja
umræðuna frá eldhúsborðunum og
úr saumaklúbbunum inn í skólana,
skólanefndimar, sveitarstjómim-
ar og blessaö ráðuneytið og hjálpa
þeim sem þar starfa að gera skól-
ann okkar betri fyrir börnin. Leit-
um skýringa á þvi hvers vegna
hlutimir eru eins og þeir era, t.d.
stundaskrá, námsskrá og kennslu-
aðferðir.
Auðvitað er það mikilvægast að
við foreldramir sýnum áhuga á
skólagöngu bamsins okkar. Hvað
er það að gera í skólanum? Hvernig
getum við stutt það í náminu?
Við skulum líka opna augun fyrir
því að aðstæður skólans ráðast af
ákvörðunum sem teknar era í
stjómkerfinu. Það má ekki gleyma
því hveijir það eru sem ákveða
framlög til skólanna. Ef þremur
bekkjum er steypt saman í tvo
stóra bekki minnka möguleikar
barnsins okkar að fá aðgang aö
kennaranum. Sú ákvörðun var tek-
in á Alþingi og rædd í menntamála-
ráðuneyti og í fræðsluráði og þess
vegna þurfum við landssamtök. Ef
við viljum hafa áhrif á skipulag
skólamála þurfum við vettvang til
aö ræða málin: Viö þurfum fuUtrúa
sem hafa þekkingu og hæfileika til
að taka þátt í umræðum og setja
fram kröfur foreldra. Við eigum að
gæta hagsmuna bama okkar og
reyna að hafa áhrif á það hvaða
forgangsröð gildir í verkefnavali. Á
að setja peninga í niðurgreiðslur á
kindakjöti eða byggja upp öfluga
námsbókaútgáfu? Á að byggja bíla-
geymsluhús eða skólastofur?
Þjónustustofnun
Málið snýst ekki alfarið um að fá
meiri peninga heldur hvernig þeir
peningar sem settir eru í þetta
skólakerfí koma börnunum að
gagni. Skólinn er þjónustustofnun
við bömin okkar og samfélagið.
Samkvæmt lögum á hann í sam-
vinnu við heimilin „að búa nem-
endur undir líf og starf í lýðræðis-
þjóðfélagi sem er í sífelldri þróun“.
Landssamtök foreldra grann-
skólanemenda, Heimili og skóli,
eiga að láta til sín taka á sviði skóla-
mála. En uppeldi og fræðsla era svo
samofin að uppeldismálin hljóta
einnig að vera uppi á borðinu. Við
eigum að gera kröfur til okkar
sjálfra í þeim efnum og stefna að
almennu gæðaátaki í uppeldi. Hvað
græðum við og bömin okkar á því?
Bömin okkar verða hamingjusam-
ari og öraggari ef við ræktum þau.
Það er auðveldara að gera gæða-
kröfur til skólans og samfélagsins
ef við tökum okkar ábyrgð. Börnin
okkar era framtíðarstjórnmála-
mennimir og aðstæður okkar í ell-
inni skapast af því hvaða lífssýn
og uppeldi þau hafa fengið.
Allt foreldrastarf er forvarnar-
starf. Leggjum inn í foreldrabank-
ann og tökum út með vöxtum og
verðbótum þegar börnin okkar
vaxa úr grasi.
Unnur Halldórsdóttir
„Við fáum þó stöðugt að heyra að við
sinnum börnunum okkar ekki nógu
vel, að við séum á fullu að elta gullkálf-
inn og börnin fái lykil um hálsinn og
poka á hurðarhúninn.“