Dagur - 19.08.1959, Blaðsíða 2

Dagur - 19.08.1959, Blaðsíða 2
DAGUR Miðvikudaginn 19. ágúst 1959 - Akureyringar vilja kaupa togara Framhald af 1. siðu. útgerð, þótt reksturinn sé í formi hlutafélags. Ástæðurnar fyrir og tilgangur- inn með stofnun Útgerðarfélags Akureyringa h.f., var að bæta atvinnuástandið í bænum. Þessu hlutverki hefur félagið gegnt allt frá byrjun. Hjá því hafa á und- anförnum árum unnið að stað- aldri 150--200 manns, og eftir að hraðfrystihús félagsins tók til starfa, hefur starfsfólk að jafnaði verið á 3ja hundrað. Á síðastl. ári greiddi félagið í virmulaun rúmar 20 millj. króna. Á þessu eina fyrirtæki veltur, hvort full atvinna er í bænum eða ekki. Togaraútgerðin á Akureyri hefur ekki fyrst og fremst verið rekin með hagnað eigendanna fyrir augufn, enda hefur reynslan af henni ekki orðið sú. Stærsti hluthafinn, Akureyrarkaupstað- ur, hefur frá upphafi lagt félag- inu til ca. 5 millj. króna, auk hlutaf j árf ramlaga. Útgerðarfélag Akureyringa h.f. á nú 4 togara: Kaldbak, byggðan 1957, Svalbak, byggðan 1949, Harðbak, byggðan 1950, og Slétt- bak, byggðan 1947 (eða Helga- fell), sem keyptur var til Akur- eyrar á árinu 1953. Á síðastliðnu ári, og það sem af er þessu ári, hafa allir Akur- eyrartogararnir lagt upp afla sinn hér til vinnslu, að undan- skildum nokkrum förmum á sl. ári, sem siglt var með á erlendan markað, eða seldir voru til vinnslu á nágrannahöfnum, þeg- ar svo stóð á, að tveir togarar komu samtímis af veiðum. Langmestur hluti af afla tog- aranna hefur farið til vinnslu í hraðfrystihúsi Útgerðarfélagsins, og hefur aflinn rétt nægt til að halda frystihúsinu nokkurn veg- inn gangandi. Hins vegar á félag- ið fullkomna saltfiskverkunar- stöð, sem hefur verið svo til ónotuð síðan hraðfrystihúsið tók til starfa vegna hráefnisskorts. — Ekkert af afla togaranna á þessu ári hefur verið saltað og aðeins lítils háttar hengt upp, enda þótt félagið hafi mikið hjallapláss. Af framangreindum ástæðum má augljóst vera, að félagið skortir meira hráefni, þ. e. fleiri togara til að geta nýtt betur fisk- vinnslustöð sína og veitt fleirum atvinnu við hagnýtingu aflans, auk þess sem hugsa þarf fyrir endurnýjun togaraflota bæjarins. Jafnframt má geta þess, að með tilkomu fleiri togara í bæinn, bafnar aðstaða Krossanesverk- smiðjunnar, scm unnið hcíur úr fiskúrgangi frá hraðfrystihúsinu. Ennfremur yrðu nágrannahafn- irnar (Ólafsfjörður, Hrísey, Dal- vík, Sauðárkrókur og Húsavík) eftir sem áður látnar sitja fyrir með að fá hráefni héðan, þegar svo mikið berst að í einu, að ekki er hægt að veita því móttöku. Bæjarstjórn Akureyrar væntir þess fastlega, að ríkisstjórnin hlutist til um, að a. m. k. einn þeirra 8 togara, sem ákveðið hef- ur verið að kaupa í V.-Þýzka- landi, komi í hlut Akureyrarbæj- ar eða Ú. A. h.f., þannig að næst- stærsta bæjarfélag landsins verði ekki sett hjá „úthlutun" þessara nýju togara. Togarakaup eru mikið áhuga- mál Akureyringa og almenning- ur í bænum fylgist vel með því, hvernig máli þessu reiðir af." GREINA RGERÐ frá Útgerðarfélagi Akureyringa h.f. til bæjarstjórnarinnar. „Akureyri 28. júlí 1958. 2. júní sl. gerði bæjarstjórn Akureyrar svohljóðandi sam- þykkt: „Bæjarráð leggur til að stjórn Útgerðarfélags Akureyringa h.f. verði falið að gera athugun á því, hvort ekki sé unnt að hrinda í framkvæmd fyrri samþykkt bæj- arstjórnar um kaup á nýjum tog- urum. Leggi stjórn Útgerðarfé- lags Akureyringa h.f. siðán nið- urstöður athugana sinna, m. a. um stærð og gerð togara, sem bezt þættu henta hér, fyrir bæj- arsrjóm." í tilefni af ofangreindri sam- þykkt hélt stjórn Útgerðarfélags Akureyringa h.f. fund hinn 8. júní og ræddi málið fram og aft- ur. Var þar meðal annars rætt nokkuð um stærð togara, sem heppileg þætti, og kom strax í ljós, að sú skoðun var mjög ríkj- andi að gjalda varhuga við því að festa kaup á togara af þeirri stærð, sem flestir virðast nú nrjög sækjast eftir, þ. e. 900—1000 rúmlestir. Virtist stjórnin fremur hallast að því, að heppilegra mundi vera að kaupa diesel-skip af svipaðri stærð og er á togur- um félagsins, allt að 700 smá- lestir. Stærðarmunurinn frá 700 til 1000 lestir kemur því aðeins að gagni, þegar veitt er í ís, að um mokafla sé að ræða, þar sem veiðitímiJ er takmárkaðúr'. • Sé verðmismunur skipanna nokkurn veginn í hlutfalli við stærð þeirra, mætti ætla að minni skipin yrðu ca. 30% ódýrari, eða kringum 6—7 milljónum króna. Er það upphæð, sem varhugavert er að gjalda fyrir stærðaraukn- ingu, sem mjög vafasamt er að komi að notum nema örsjaldan. Á fundinum var formanni fé- lagsstjórnar, ásamt öðrum hvor- um framkvæmdastjóra eða báð- um, ef ástæður leyfðu, falið að fara til Reykjavíkur til athugana á togarakaupum og viðræðna við ríkisstjómina um það mál. Jafn- framt óskaði stjórnin þess, að hæjarstjóri færi til Reykjavíkur með áðurgreindri sendinefnd til að vinna að togarakaupum. Skömmu eftir að þessi sam- þykkt var gerð, fréttist að þrír ráðherrar úr ríkisstjórninni væru væntanlegir til Akureyrar. Var þá frestað Reykjavíkurför, en hins vegar ákveðið að reyna að ná ráðherrunum á fund hér á Akureyri um togaramálið. Tókst það og fóru fram viðræður við ráðherrana Emil Jónsson, Friðjón Skarphéðinsson og Guðmund í. Guðmundsson, hinn 13. júní. — Skýrðu ráðherrarnir frá því, að fyrirhugað væri að kaupa til landsins 4 togara á árinu 1960 og aðra 4 á árinu 1961. Væri banka- stjóri seðlabankans, Vilhjálmur Þór, erlendis þeirra erinda að afla lánsfjár til kaupanna, og fyrr en hann væri kominn heim og vitað væri um árangur af ferð hans, væri ekki unnt að taka neinar ákvarðanir af hálfu ríkis- stjórnarinnar um úthlutun á tog- ara til Akureyrar. 2. júlí fóru formaður Utgerð- arfélags Akureyringa h.f., fram- kvæmdastjórar þess og bæjar- stjóri til Reykjavíkur til frekari athugunar á togarakaupamálun- um. Áttu þeir viðræður við Emil Jónsson, forsætis- og sjávarút- vegsmálaráðherra, sem skýrði frá því, að þegar væri búið að úthluta 4 fyrstu togurunum og jafnvel að veita vilyrði fyrir þeim fimmta. Tilgreindi hann þá 4 aðila, sem hefðu fengið loforð, og væru það Guðmundur Jör- undsson, Síldar- og fiskimjöls- verksmiðjan h.f., Akranesi, ísfell h.f., Flateyri, og ísbjörninn h.f., Reykjavík. Um úthlutun til Ak- ureyrar væri ekki að ræða að svo stöddu, enda mundi núverandi ríkisstjórn ekki úthluta fleiri leyfum. Ráðherrann skýrði enn- fremur frá því, að þrjú frumskil- yrði þyrfti að uppfylla til þess að koma til greina við úthlutun: í fyrsta lagi að geta lagt út 10% af kaupverði skipsins. í öðru lagi að yfirlýsing lægi fyrir frá viðskiptabanka um- sækjanda þess efnis, að umsækj- andi væri þess umkominn að reka togaraútgerð, og í þriðja lagi að skipaskoðun ríkisins sam- þykkti uppdrátt og lýsingu skipsins. Unnið er nú að því að fá til- lóguuppdrættí og verðhugmyndir um mismunandi stærðir skipa til þess að endanlega sé hægt að ákveða stærð og gerð. Þess má að lokum geta, að rík- isstjórnin hefur marg bqnt á það, áð það sé síður en svo vænlegt til árangurs að gera samninga um skipabyggingar án hennar vit- undar og samþykkis. Sé slíkt miklu fremur til þess að gera málin torleystari. Hefur stjórn félagsins því ekki gert neinar ráðstafanir til samn- inga um byggingu eða kaup hjá erlendum skipasmíðastöðvum. Með tilvísun til fyrr umræddr- ar tillögu bæjarstjórnar leggur stjórn Utgerðarfélags Akureyr- inga h.f. því til, að áfram sé unn- ið að því af fullum krafti, að fá samþykki ríkisstjórnarinnar til kaupa á 2 nýjum togurum, og að minnsta kosti annarr þeirra komi hingað ekki seinna en fyrri hluta árs 1961. Stærð og gerð togaranna sé endanlega ákveðin strax og fyrir liggja upplýsingar um verð, ásamt tillöguuppdráttum að gerð, eins og framan getur. Virðingarfyllst. í stjórn Útgerðarfélags Akureyringa h.f. Helgi Pálsson, Eyþór H. Tómasson, Jakob Frímannsson, Jón M. Árnason, Tryggvi Helgason." Björgun frá drukknun Innöiidunar-aðferðin: munnur-við-munn í sólmánuðum sumarsins og sumarleyfum eru helztu baðvist- ar-tímar alþjóðar, barna, ungl- inga og fullorðinna. Og einmitt um þær mundir gerast einnig margar átakanlegar sorgarsögur: Börn og ósyndir unglingar hætta sér of langt út í sjó eða vötn og drukkna, stundum fleiri saman. Sumum verður stundum bjargað með þekkingu á „hjálp í viðlög- um", ef'til næst í tæka tíð. Nú er ný björgunar-aðferð að ryðja sér til rúms, og sézt hennar víða getið í erlendum blóðum um þessar mundir. Er það hin svo- nefnda „innóndunaraðferð, eða munnur-við-munn". — Ein af fyrstu frásögnum um aðferð þessa er frásögn föður, sem bjargaði tveggja ára syni sínum frá drukknun. Er hún á þessa leið: „Eg hafði lært hjálp í viðlög- um og vissi því allt, sem gera þyrfti. En nú virtist allt í þoku fyrir mér. Fyrir framan mig í grasinu lá tveggja ára sonur minn, nýdrukknaður í tjarnar- polli. Munnur og háls drengsins var fullur af vatni, matarleifum og slími, og mér var Ijóst, að þétta varð að tæmast, svo að loft kæmist að. Eg laut niður að barninu, opnaði munninn á því með vinstri hendi, þrýsti svo munni mínum að munni drengs- ins og saug upp í mig allt sullið úr munni hans og kverkum, hvað eftir annað og spýtti því út úr mér. Eg veit ekki, hvort það var einhver rödd innra með mér, sem hvíslaði að mér, að nú gæti eg ef til vill þrýst lofti niður í lungu drengsins með því að blása því (anda sterkt) ofan í hálsinn á honum. Eg dró andann djúpt, og andaði síðan gætilega , inp í munninn á drengnum. Þegar eg sá, að brjóst hans lyftist, hætti eg ónduninni í svip, og brjóst hans seig svo aftur, er loftið streymdi út úr lungunum, — og þetta endurtók sig svo," sagði faðirinn. Á þennan hátt bjargaði faðar- inn lífi sonar síns, Davíðs litla Piels, og síðan hefur þessi eðli- lega björgunaraðferð frétzt víða og bjargað fjölda mannslífa. — Skyldi íslenzka orðatiltækið að „blása e-m í brjóst" og „blása lífi" í e-ð eða e-n, eiga rót sína að rekja til íslenzks raunveru- leika? Hér fara á eftir reglur þær, sem nú eru víða brýndar fyrir baðvistarfólki um þessar mundir í sumarhitunum: 1. Hreinsaðu úr munni og kverk- um hins drukknaða vatn, slím og hvað eina, sem fyllir munn- inn og kverkarnar. 2. Kerrtu höfuð hans aftur á bak, svo að loftið nái að streyma viðstöðulaust. 3. Taktu fast undir kjálkana og ýttu þeim fram á við. 4. Þrýstu saman nösum hans, svo að loftið streymi ekki út um þær, — sé ekki aðeins urn smábarn að ræða. 5. Blástu nú (andaðu sterkt) inn í munn hins drukknaða — (og einnig nefið samtímis, sé um smábarn að ræða), unz sézt, að brjóstið lyftist. 6. Hlustaðu eftir, hvort hinn drukknaði andar frá sér, með- an þú sjálfur andar ofan- í hann. ! 7. Endurtaktu svo þetta alls að 12 sinnum á mínútu, sé um fullorðna að ræða, en allt að 20 sinnum, eigi-barn í hlut! Helgi Valtýsson. : TIL GUÐMUND KNUTSEN héraðsdýralæknis. Valinkunni halur horski! Hérað vort þig lofa má. Hingað komstu, Knutzen norski, kannske þegar mest reið á. Þú sinnir heill um hagi vildar hölda, er tryggja niðjum arf. Þeir eiga líka þakkir skildar, þig sem réðu hér í starf! Bændurnir þér hrósa og hæla, hérað þakkar fyrir sig. Og ef dýrin mættu mæla, þau myndu líka blessa þig! Þú bætir meinin mörg og skilur málleysingjans hljóðu bæn. Lífi bjargar, líkhar, ylur læknishjálpin dáðavæn. Ekkert nái þig að þvinga, þarfi læknir, fyrr og nú. Hylli allra Eyfirðinga örugglega nýtur þú! G. S. HAFDAL. Úr erlendum blöðum Át blaðagrein sína saltaða og pipraða! Ritstjóri íþróttablaðsins Park-'. ersburg News í Bandaríkjunum hafði heitið því að éta blaða- dálkinn um hnefaleikakeppnina á milli Floyd Patterson og Sví- ans Johannsson, ef Patterson tækist ekki að halda heimsmeist- aratigninni. Og ritstjórinn stóð við orð sín. Hann reif 1200 orða dálkinn úr blaði sínu, stráði á hann salti og pipar, vöðlaði hon- um saman og gleypti hann síðan! Ætli hann eigi ekki metið? Vörn gegn árásum „Gerplu". í sumarhefti tímaritsins Syn og Segn í Ósló hefur rithöfundur- inn Olav Gullvág ritað all ræki- lega grein til varnar gegn árás- um H. K. Laxness í „Gerplu" á Ólaf konung helga og menn hans. Og er það sízt furða, þótt fyrr hefði verið. En af öllum nor- rænufræðingum „söguþjóðarinn- ar" virðist engum hafa hug- kvæmzt sú brýna skylda . að halda skildi fyrir suma ^landa sína, sem harla ódrengilega er vegið að í sömu bók. Gullbrúðkaup áttu 12. þ. m. hjónin Guðrún Sölvadóttir og Björn Árnason, Norðurgötu 48, Akureyri. BJað- ið þakkar Birni löng og ágæt kynni og flytur þeim sómahjón- um beztu hamingjuóskir og kær- ar kveðjur.

x

Dagur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagur
https://timarit.is/publication/256

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.