Dagur - 18.07.1990, Qupperneq 3

Miðvikudagur 18. júlí 1990 - DAGUR - 3
frétfir
Þingflokkur Abl. ályktar um álver:
Ákvörðun um stað-
setningu verði tekin
á næstu vikum
- Keilisnes kemur ekki til greina að mati
þingflokks Alþýðubandalagsins
aðilunum grein fyrir því að álver-
ið verði að koma á Austfjörðum
eða Norðurlandi, áður en lengra
er haldið í samningum.
Landsvirkjun tekur erlent lán
að upphæð 100 milljónir króna,
en það verður notað til undirbún-
ings Fljótsdalsvirkjunar og
stækkunar í Búrfelli.
Ólafur Ragnar Grímsson,
fjármálaráðherra og formaður
Alþýðubandalagsins, sagði í við-
tali við Dag að ríkisstjórnin hefði
lagt drög að stórframkvæmdum
næstu tíu ára, og eindreginn vilji
væri til þess að þær yrðu allar á
landsbyggðinni. í því sambandi
væri m.a. rætt um jarðgöngin á
Vestfjörðum.
„í öðru lagi verður reynt að
gera samning um nýja álbræðslu
á íslandi sem felur í sér stórfelld-
ar virkjunarframkvæmdir á Aust-
urlandi, og staðsetningu álversins
á Austurlandi eða í Eyjafirði. Ef
þetta nær fram að ganga er búið
að snúa við þróuninni undanfarin
tíu ár, en þá hafa allar stórfram-
kvæmdir verið á höfuðborgar-
svæðinu. Á þeim áratug sem nú
er að hefjast yrðu allar stórfram-
kvæmdir á landsbyggðinni," segir
Ólafur Ragnar Grímsson. EEiB
Á mánudagskvöld samþykkti
þingflokkur Alþýðubandalags-
ins að Landsvirkjun megi hefj-
ast handa um undirbúning
nýrra virkjanaframkvæmda
fyrir 100 milljónir króna á
næstu tveimur mánuðum.
Þingflokkurinn vill að ákvörð-
un um staðsetningu álvers
verði tekin innan eins mánað-
ar, og fyrri samþykkt um að
því verði valinn staður á Norð-
ur- eða Austurlandi er ítrekuð.
Krafa Alþýðubandalagsins er
sú að ríkisstjórnin geri erlendu
Melgerðismelar:
Ekkert verður
afæskulýðsmóti
Ekkert verður af fyrirhuguðu
æskulýðsmóti Unglingráðs
hestamannafélagsins Léttis á
Akureyri og Kolbrúnar Krist-
jánsdóttur, sem greint var frá í
Degi í gær.
Astæðan fyrir því að mótinu
hefur verið aflýst er sú að ekki
fékkst nægilega góð þátttaka.
Stöð 2:
Hmil og Skundi festir
á lilmu á Norðurlandí
Stöð tvö hefur undanfarnar
vikur verið að kvikmynda
barnabókina Emil og Skundi
eftir Guðmund Ólafsson, sem
hlaut verðlaun hjá Vöku/
Helgafell á sínum tíma. M.a.
var tekið upp á Blönduósi,
Ólafsfirði og í Skagafirði og sá
leikfélag Sauðárkróks meira
að segja um að manna sum
hlutverkin.
Myndin fjallar um strák sem
strýkur að heiman og leggur upp
í ferð norður í land til að heim-
sækja afa sinn ásamt hundinum
Skunda. Ætlunin er að myndin
verði sýnd í vetrardagskrá Stöðv-
ar tvö á þessu ári og þá í fjórum
hlutum.
Guðmundur Ólafsson leik-
stýrði myndinni sjálfur og Gunn-
laugur Jónasson stjórnaði upp-
töku. Sá sem leikur Emil heitir
Sverrir Páll Guðnason og sagðist
skemmta sér vel við þetta þegar
Dagur hitti hann á Sauðárkróki
sl. föstudag.
Tökur gengu mjög vel fyrir sig
og sólskin var á upp á nærri hvern
tökudag að sögn þeirra er að
verkinu stóðu. Hundurinn sem
lék Skunda var eins og fæddur
leikari og þótti standa sig með
prýði þó að engin væri þjálfunin
fyrir hendi í kvikmyndaleik.
SBG
Greinargerð Hólmsteins T. Hólmsteinssonar, Inga Björnssonar og Jóns Halls
Péturssonar um uppbyggingu Krossanesverksmiðjunnar:
Fjárfestingarslysi verið afstýrt
Eins og Dagur greindi frá í gær
ákvað hluthafafundur í Krossa-
nesi hf. að halda áfram upp-
byggingu á verksmiðju fyrir-
tækisins, en með verulega
breyttum áherslum. Þeir Hólm-
steinn Hólmsteinsson, Ingi
Björnsson og Jón Hallur Pét-
ursson hafa unnið tölulegar
upplýsingar og áætlanir sem
ákvörðun eigenda félagsins
byggðist á. Skýrsla þeirra
þremenninga birtist hér í heild
sinni.
„Eftir að kostnaðaráætlanir v/
uppbyggingar voru fullunnar
kom í ljós hækkun frá fyrri áætl-
un er nam um 60 millj. kr. Auk
þess var fyrirsjáanlegur greiðslu-
fjárvandi á næstu mánuðum er
nam 30 millj. kr. Það var því um
að ræða 90 millj. kr. fjárþörf sem
vandséð var að brúuð yrði á ann-
an hátt en með hlutafjárframlagi
eða eigendaábyrgð þar sem láns-
traust félagsins er ekkert og
skuldsetning auk þess þegar of
mikil.
Hér var þó enn um áætlaðan
kostnað að ræða og má ætíð
búast við óvæntum atriðum sem
orsaka frávik rauntalna frá fyrri
áætlun. Það var því viss hætta á
að fjárþörfin ætti enn eftir að
aukast.
Auk þess sem Akureyrarbær,
sem aðaleigandi, þyrfti að leggja
fram 90 millj. kr. nú, tæki hann á
sig verulega beina áhættu með
áframhaldandi rekstri þar sem
bærinn er í beinum ábyrgðum
fyrir öllum langtímalánum fyrir-
tækisins. Áhættan við að halda
áfram var einkum tvenns konar:
Lítið mátti út af bregða til að
tímaáætlun um gangsetningu 1.
nóvember nk. stæðist ekki. Ef
hálf loðnuvertíð tapaðist vegna
þessa gæti verið um 60. millj. kr.
beint tap fyrir Akureyrarbæ að
ræða.
Framtíðar áhætta við loðnu-
veiðar og rekstur loðnubræðslu
takmarkast ekki við hlutafélagið
Krossanes, heldur er áhættan öll
Akureyrarbæjar. Bregðist loðnu-
vertíð að hluta eða alveg yrði um
60-100 millj. kr. skell fyrir Akur-
eyrarbæ að ræða í hvert sinn.
í ljósi þess að Akureyrarbær
þyrfti að leggja fram 90 millj. kr.
nú var ljóst að fjárhagsleg geta
bæjarins og siðferðisleg réttlæt-
ing fyrir því að fjármagna hugs-
anlegan taprekstur hafði dvínað
verulega frá því ákvörðun var
tekin um endurbyggingu snemma
árs.
Sú skoðun kom fram í stjórn
Krossaness að m.v. skuldsetningu
félagsins og eðlilegt áhættumat
þyrfti að leggja fram nýtt hlutafé
um allt að 300 millj. kr. til að
gera félagið burðugt að einhverju
marki og hæft til að taka á sig
rekstrarleg áföll sem yfirgnæf-
andi líkur eru á að fyrirtæki í
þessari grein lendi í.
Bæjarstjórn Akureyrar stóð
frammi fyrir gjörbreyttum for-
sendum í málinu þegar í ljós kom
að nú þegar yrði að auka hlutafé
um 90 millj. kr. til viðbótar þeirn
200 millj. kr. sem samþykkt var
að leggja fram sl. vetur. Hér er
um 45% hækkun að ræða og for-
sendur fyrri ákvörðunar því
algjörlega brostnar.
Bæjarstjórn Akureyrar vildi
því á ný kanna alla möguleika
sem fyrir hendi voru og fól undir-
rituðum að áætla kostnað við lok-
un fyrirtækisins svo og að leita
leiða til að minnka þann skaða
sem Akureyrarbær yrði fyrir við
lokun fyrirtækisins eða breytt
rekstrarform.
Niðurstaða athugana okkar var
sú að beinn kostnaður við lokun
fyrirtækisins væri um 240 millj.
kr. eða um 40 millj. kr. til viðbót-
ar við þegar lofað hlutafé. Auk
þess myndi Akureyrarbær verða
af um 20 millj. kr. árlega v/
beinna tekna af starfsemi félags-
ins, s.s. aðstöðugjalda, hafnar-
gjalda o.fl. Óbeinar tekjur bæjar-
ins v/veltuauka í bæjarfélaginu
voru hins vegar ekki metnar þar
sem raunhæfar forsendur til slíks
mats skorti. Hér er hins vegar um
umtalsverð viðskipti að ræða fyr-
ir mörg þjónustufyrirtæki á
Akureyri.
Undirritaðir telja að fyrir
bæjarstjórn Akureyrar hafi verið
lögð fram áætlun, studd fullgild-
um rökum, um það hvernig Ak-
ureyrarbær gæti komið nokkuð
skaðlaust frá málinu og unnið til
baka verulegan hluta þeirra
fjármuna sem lagðir höfðu verið
fram.
Auk þess að reikna út lokunar-
kostnað voru undirritaðir beðnir
um að gera stofnkostnaðar- og
rekstraráætlun fyrir minni loðnu-
bræðslu í Krossanesi. Niðurstaða
þeirra útreikninga liggur nú fyrir
og hafa eigendur fyrirtækinsins
ákveðið að fara þá leið.
Stillt hefur verið upp rekstrar-
líkani sem byggir á verksmiðju
sem afkastar að meðaltali 270
tonnum af hráefni á sólarhring.
Til að fá hagkvæma rekstrarein-
ingu þarf fyrirtækið að vinna úr
20.000-30.000 tonna hráefni á ári
en miðað við fyrri hugmyndir
þurfti um 60.000-70.000 tonn á
ári til að reksturinn stæði undir
sér. Verksmiðjan sem nú hefur
verið ákveðið að byggja mun að
mestu verða sett saman úr vélum
og tækjum sem til staðar eru í
Krossanesi og sparast því að
mestu fyrirhuguð fjárfesting fyrir
320 millj. kr. Veltufjármunir og
seljanlegir fastafjármunir geta
því nýst til að greiða niður skuld-
ir fyrirtækisins og má á þann hátt
lækka skuldsetningu úr u.þ.b.
600 millj. kr. í um 200-250 millj.
kr. í rekstraráætlun er gert ráð
fyrir samvinnu við annað fyrir-
tæki um stjórnun og skrifstofu-
hald þannig að kostnaður við
yfirbyggingu verði sem allra
minnstur. Þá hefur það verið lagt
til að hin nýja verksmiðja hefji
rekstur með sem réttastan efna-
hagsreikning m.v. áætlað sölu-
verðmæti varanlegra rekstrar-
fjármuna. Þetta myndi leiða til
þess að fyrirtækið ætti raunveru-
legar eignir fyrir um 200 millj. kr.
enda þótt árið 1990 kæmi út með
verulegu tapi vegna niðurfærslu
eigna.
Við teljum að sú ákvörðun sem
tekin hefur verið sé ábyrg og á
gildum rökum reist.
Fyrir eigendur félagsins komu
ýmsir kostir tii greina. Sumir
þessara kosta hefðu komið fjár-
hagslega betur út til skamms
tíma. í ákvörðun bæjarstjórnar
Akureyrar voru hins vegar vegnir
inn fleiri þættir s.s. atvinnusjón-
armið, möguleikar til þátttöku í
bræðslu á loðnu, síld og fleiri
fiskteguundum á komandi árum
og fleira.
Augljóst er, að okkar mati, að
bæjarstjórn Akureyrar hefur hér
vaiið leið sem er sársaukalítil í
atvinnulegu tilliti og heldur opn-
um öllum möguleikum í framtíð-
inni og að hér hafi verið afstýrt
fjárfestingarslysi sem kostað
hefði bæjarsjóð hundruð millj-
óna króna á komandi árum.“
Hólmsteinn T. Hólmsteinsson,
Ingi Björnsson,
Jón Hallur Pétursson.