Dagur - 01.03.1996, Síða 8

8 - DAGUR - Föstudagur 1. mars 1996
Brotthvarf stúlkna úr íþróttum:
Minni hvatning frá skyldfólki og íþróttakenn
urum en piltar njóta er helsta skýringin
Umbótanefnd ÍSÍ fór þess ný-
lega á leit við Rannsóknarnefnd
uppeldis- og menntamála að
gerð yrði könnun á hugsanlegu
brottfalli stúlkna úr íþróttafélög-
um og fór hún fram árið 1994.
Könnun sem gerð var árið 1992
gaf vísbendingu um að stúlkur
hættu í miklum mæli ástundun
þeirrar íþróttar sem þær höfðu
áður lagt stund á. í könnuninni
1994 tóku þátt 841 nemandi í 8.
bekk í grunnskólum á höfuð-
borgarsvæðinu og á Akureyri.
Niðurstöðumar leiddu í ljós að
ákveðnir þættir valda því að stúlk-
ur missa áhugann. Þær helstu eru
að áhugi fyrir keppni minnkar,
hvatning er ekki nægjanleg, fram-
boðin aðstaða fellur þeim ekki í
geð og það sem skiptir einna
mestu rnáli; félagsskapurinn.
ÍSÍ hefur ýtt úr vör verkefni
sem hefur það markmið að draga
úr því mikla brottfalli sem á sér
stað úr íþróttafélögunum meðal
unglingsstúlkna. Til þess hefur
verið stofnaður þróunarhópur hjá
ISI og hafa verið valin fimm
svæði til að taka þátt í þróunar-
verkefninu. Svæðin eru Akureyri
(Þór og KA), Garðabær (Stjaman)
og Reykjavík (Fjölnir, Fram og
KR). I hópnum á Akureyri eiga
sæti fjórar konur, tvær frá hvom
íþróttafélaganna Þór og KA og
Þröstur Guðjónsson, formaður
IBA. Verkefni þróunarhóps félag-
anna er m.a. að gera „úttekt“ á
starfsemi deildanna með aldurinn
12 til 18 ára í huga svo og æfinga-
tíma og fjölda æfinga í viku,
mótum hvers flokks. Einnig að
kanna námskeið eða fyrirlestra
fyrir þjálfara stúlkna. Gert er ráð
fyrir að verkefnið geti staðið í allt
að tvö ár.
- En hvernig er íþróttaiðkun
pilta og stúlkna háttað?
í ljós kom marktækur munur á
íþróttaiðkun milli kynjanna og
liggur mismunurinn fyrst og
fremst í því að fleiri piltar iðka
íþróttir svo til á hverjum degi, éða
39,9% pilta á móti 12,6% stúlkna.
28,8% pilta og 23,0% stúlkna iðk-
uðu íþróttir 4 til 5 sinnum í viku;
17,8% pilta og 30,5% stúlkna 2 til
3 sinnum í viku og 13,5% pilta og
34,0% stúlkna iðkuðu íþróttir einu
sinni í viku eða sjaldnar. Einnig er
mikill munur á piltum og stúlkum
í hópi þeirra sem iðka ekki íþrótt-
80
70
60
50-
40-
30
20-
10-
55,4.
148,9-
■ Piltar
□ Stúlkur
44,7.
Í36,2
132,8.
7
Faðir
Móðir
Vinir-Vinkonur Iþróttakennari
Hlutfall þeirra sem hvetja frekar eða mjög mikið til þátttöku í íþrúttum með íþróttafélögum; skipt eftir kynjum.
ir, en þar eru stúlkur í miklum
meirihluta.
Iþróttaástundun með íþróttafé-
lögum er mikil í 8. bekk, og mun
meiri meðal pilta en stúlkna, en
56% stúlkna og 42% pilta stunda
ekki íþróttir með íþróttafélögum.
Utan íþróttafélaga eða skóla
stunda 50,2% piltanna einhverja
íþróttaiðkun 4 sinnum eða oftar í
viku en aðeins 17,3% stúlknanna.
Munurinn minnkar eftir því sem
dregur úr tíðninni og 14,0% pilta
og 24,7% stúlkna hafa aldrei eða
áður stundað íþróttir utan íþrótta-
félaga eða skóla.
Sund vinsælast hjá stúlkum
Meðal pilta eru körfubolti og fót-
bolti þær íþróttagreinar sem mest
eru stundaðar á sumrin en sund og
fótbolti hins vegar af stúlkum.
44,3% pilta en 6,8% stúlkna
stunda körfubolta, 31,5% pilta en
17,0% stúlkna fótbolta, 2,1% pilta
en 20,0% stúlkna sund. Á veturna
nýtur körfuboltinn einnig mestra
vinsælda meðal pilta en hjá stúlk-
um er það skíðaíþróttin. Körfu-
Skíðaíþróttin er vinsælust meðal stúlkna á vetrum. Hér fer Katrín Árnadóttir frá Akureyri mikinn á gönguskíðum.
Stúlkur eru sagðar hafa mun minni áhuga á sigri í leik en piltar. Heiða Val-
geirsdóttir Þórsari hefur þó örugglega mikinn áhuga á að sigra „erkifjand-
ann“ KA, sem var andstæðingurinn í þessum leik.
bolta stunduðu 21,1% pilta en
5,9% stúlkna en lítill munur er á
skíðaíþróttinni, eða 15,6% pilta en
16,0% stúlkna. Það er einnig at-
hyglisvert að skoða hvernig hlut-
fall þeirra sem stunda fótbolta
sem aðal íþróttagrein er misjafnt
eftir landshlutum. Þannig er
38,1% nemenda 8. bekkjar á Ak-
ureyri sem iðka fótbolta sem aðal
íþróttagrein á sumrin, 23,6% nem-
enda Langholtsskóla í Reykjavík
en aðeins 16,1% nemenda Holta-
skóla í Keflavík en þar stunduðu
ríflega 27% nemenda körfubolta
sem aðal íþróttagrein á sumrin.
16,6% nemenda á Akureyri
stunduðu handbolta sem aðal
íþróttagrein á vetuma, 21,5%
nemenda Folda- og Breiðholts-
skóla í Reykjavík en aðeins 4%
nemenda Holtaskóla í Keflavík
þar sem vinsældir körfuboltans
eru hvað mestar hérlendis.
Ljóst er að börn foreldra sem
iðka íþróttir em líklegri til að iðka
íþróttir sjálf. Það er athyglisvert
að sterkara samband er milli
iþróttaástundunar föður og dóttur
en föður og sonar. Þannig stunda
47,7% pilta sem eiga föður sem
stundar íþróttir einhverjar íþróttir
á hverjum degi en 61,7% stúlkna
og 35,4% pilta einu sinni í viku
eða sjaldnar en 44,9% stúlkna.
Mæður hvetja syni meira
en dætur
Hvatning til íþróttaiðkunar er
mjög mismunandi, en piltar eru
meira hvattir en stúlkur til að taka
þátt í íþróttum með íþróttafélagi.
Þannig telja 55% pilta móður sína
hvetja sig en tæplega 49% stúlkn-
anna. 44% piltanna telja íþrótta-
kennara hvetja sig til þátttöku í
íþróttum en 33% stúlknanna.
Fleiri stúlkur en piltar eiga hins
vegar föður sem hvetur þær lítið
eða ekki neitt til þátttöku íþrótta
með íþróttafélagi en 52% pilta á
móti 41% stúlkna telja föður sinn
hvetja mikið til þátttöku í íþrótt-
um. Þegar litið er á kynjamun og
aðstöðu til íþróttaiðkunar í ljósi
íþróttaástundunar má sjá að að-
staða til íþróttaiðkunar virðist
skipta stúlkur meira máli en pilta.
Þannig má sjá að hlutfall stúlkna
sem stunda engar íþróttir lækkar
hlutfallslega meira en hlutfall pilta
ef íþróttaaðstaða er góð. Þannig er
hlutur stúlkna sem ekki stundar
íþróttir tæplega 36% ef aðstaða er
léleg en rúmlega 25% þar sem að-
staða er góð. Meðal pilta er mun-
urinn ekki eins mikill, en 13%
þeirra stunda ekki íþróttir ef að-
staða er léleg og um 10% þar sem
aðstaða er talin góð. Virkni í
íþróttafélagi er einnig mun meiri
meðal pilta, eða 57,5% á móti
39,4% hjá stúlkum.
Félagsskapurinn er langalgeng-
asta orsök þess hjá báðum kynjum
að unglingur hættir þátttöku sinni
í íþróttum með íþróttafélagi, eða
38,7% hjá piltum og 43,3% hjá
stúlkum. Um 13% nemenda hættu
vegna lítillar getu, þ.e. komust
ekki í keppnislið eða töldu of
miklar kröfur gerðar til þeirra.
Nokkuð algengt er einnig að nem-
endur hættu að æfa með íþróttafé-
lagi þar sem lítið annað var gert
en að æfa og keppa, eða 17% pilta
og 16% stúlkria. Sláandi munur er
á mati á því hvað skiptir mestu
máli í íþróttum. Flestir töldu
skipta mestu máli að vera í góðu
formi, stúlkur þó meira eða 41,6%
á móti 28,6% hjá piltum en að
sigra eða vera leikinn í íþróttinni
skiptir pilta mun meira máli en
stúlkur. Þannig töldu 14,8% pilt-
anna það skipta máli að vera leik-
inn í íþróttinni en 9,3% að sigra
eða vera betri en aðeins 6,1%
stúlknanna töldu leiknina skipti
máli og aðeins 1,2% sigurinn
skipta máli.
íþróttaþátttaka foreldra
vekur áhuga barnanna
Ljóst er að börn og unglingar
stunda frekar íþróttir ef foreldrar
þeirra gera það og eru tengslin
mun sterkari hjá stúlkum, og hafði
áhrif móður meiri áhrif á stúlkur
en áhrif föður. Stærsti þátturinn í
brotthvarfi stúlkna úr íþróttum er
þó líkega hvatningin. Foreldrar,
afi og amma, vinir og íþróttakenn-
arar hvetja stúlkur að jafnaði
minna en pilta til íþróttaþátttöku
með íþróttafélögum auk þess sem
hvatningin hefur mun meiri áhrif á
stúlkur en pilta. Það er alvarleg
niðurstaða fyrir íþróttaiðkun
stúlkna og þátttöku þeirra í
íþróttafélögum og er þar líklega
að finna stærstu einstöku ástæðu
til brottfalls stúlkna úr íþróttum.
GG