Þjóðviljinn - 17.11.1949, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 17.11.1949, Blaðsíða 5
Fimmtud&gur• '-¥i. ¦¦ nóv. 1949. þjöðvhjhíw •'• '' i i i Svavar Guðnason listmálari er fertugur á morgun. Það er ekki meiningin að fara að segja æfisögu hans hér og ber tvennt til. Aldurinn gefur þar enga heimild og hitt er það, að Svavar hefur sjálfur af mik- illi djörfung skráð sögu sína í litum og línum, þó saga sú sé ennþá mjög umdeild. |Eg veit ekki hvort ég er öf- undsjúkari en gengur og gerist, en mest öfunda ég þá menn, sem umdeildir eru á menning- arsviðinu. Það er eitthvað hressilegt við það, að ekki sé hægt að taka í eymasnepilinn á mönnum og skipa þeim í ein- hvern dilk, sem er skýjum ofar, eða hellu neðar. Framvindan er ekki svo auð- sveip að slíkir dómar standist. ." Annars hafa ýmsir listfræð- jngar ein's og t. d. Jónás heit- inn frá Hriflu'.og Hitler sálugi úr Arnarhreiðrinu, íkipt list- fnálurunum í -2 flokka, málara og klessumáálara. En trúlegt er að sh'kt stand- ist líkt og greining þeirra á þjóðfélagsmálum. stefnu og ótiauður fylgt sann- þá menn, sem komu fram með ný sjónarörið. í menningarbar- áttunni. Væri ekki skynsamlegt að athuga málíð í ró og næði, áð- forma, en hitt virðist eðlilegt að heimta það af fólki, sem þykist tilheyra menningaiþjóð, að það dærni ekki eins og blind ur maðúr um lit. ¦ .HvaÉ segir sagan okkur: haf a ekki listform verið að breyt- (Svavar fór ungur. í víkir.g 'ast s:ðan sögur hófust? Við að sið forníslendinga og hefur að mestu dvalizt erlendis síðan. Hann hefur í list sinni' að- hyllzt hina svonefndu abstrakt erum enn í dag að deila á kaþólsku kirkjuna og önnur ráðandi öfl, sem hengdu, stegldu, hjuggu, og brendu alia. Kosningateikningax SjálfsiiælisfleÉMns: 'eri BæjaxráS tiéít fttnd s.l. föstudag, en einhverra hluta vegna barst Þjóðviijanum ekki fyrr ©n í fyrradag fnndargerð þessa ágæta fundar. Morgnnblaðið b"rfr"r hinsvegar á sunntidagíini gleðitcMndi þess fsiE'iar, — undir eftirfarandi fyrirsögn: „Bráeam verður bæjarsjékra.aúsið tcifcnað." Síðan var skýrt frá því að foejairfcð hefðl nú saraþykkt nS .láta gera, teiknmgu a.f foæjarsjúkrahási. — Þótti engum mikið, en fjóíupabbarnir við Morgon- blaðið létu ekki sitja við fréttina eáma. Um það bil þriðja hluta Reykjavíkurbréfsins „sem að þessu sinni" hét „Nær óg íjær" var varið til að ræða þetta mái. I»ar var þó ekki eytt rúmi til að ræða hve þetta vssri ' ánæglulegt fyrir lengstu biðröð landsins — sjúklingana sem bíða eftir þvi að komast í sjúkrahás. NeJ, enginn af hinum feitíetn:Su liðum Moggans var úm þaft alHr voru þeir um hvað íhaldið bæri mikla umhyggju fyrir sjúkrahúsniá'um. / Já, ekki hefur skort umhyggju íhsldsins fyrir þeim sjúku! Fyrir nær 13 áriuii, e.la 7. jáa. 1037 Flutti Einar Olseirsson, fuiltrú; Kommúnistaflokksihs í bæiarstjórn, tillögu um að bær.um væru tryggt umráð ýfh" sjúkra- húsi. Hver var umhyggja Ihald ,;ns þa? featí I U þessa tiJIögu! Þrettán ár hafá senn liðið. öll þessi ár hefur um- hyggja íhaldsins verið svo miídl aö bæriin^ á ekkert sjúkrahtis enn! Hvílík umhyggja. Hvíiik framkvæmda- semi!! Landlæknir er vondur strákup, segir Ehaldið. Bærinn átti ekkert fé. Já,, fátæktin ? Á þessum Árutn hafa auðmenn Reykjavíkur byggt sér vHlur fyrir hundruð millj. kr. — En það var ekki eyrir til að byggja sjúkrahús, Er að furffa þótt þesssr meim séu stoltír af afrek- um sínum! Nú koma þeir innfjálgir af hrifnitígj yl'ir mannkærleíka ssnum og segja: Sjá, „Bráðum verður bæjarsjúkrahósið teiknað"!! færingu sinni, þó skortur og |ur en við förum inn á þá ó- harðrétti hafi kannski stund- jheilla braut að dæma einhverja um hvíslað öðru í eyru honum. W leik. vegna þess að við þyk Eg ætla mér ekki þá dul, að iumst ekki 'v svipinn skilja við- fara að dæma um gildi list- lhorf Þeirra til þessa eða hins. Enginn má þó táka orð mín svo, að ég sé með þessu að hampa abstrakt list og niðra þeim listamönnum, sem nota önnur form. List getur eflaust birst í hváða formi sem er, svo framt sem maðurinn, sem vinnur veikið er listamaður, aftur á móti geta einstök form hentað einum betur en öðrum og því skyldi hann þá ekki nota þau, sem bezt túlka að hans áliti. Ættum við t. d. að taka skáld okkar og rithöfunda og skipa einum að yrkja ferskeytlur, öðrum að skrifa leikrit og þeim þriðja að semja skáldsögu o. s. fv. Munduð þið ekki hlakka fií að fá þessar bækur. Þingeyskir barnakennarar slógu því einu sinni föstu með f undarsamþykkt, að Halldór Kiljan kynni ekki að setja greinarmerki. Svona geta menn á þann ótrúlegasta hátt bjargað nöfnum sínum frá gleymsku, þó slíkt horfi lítt til menningar þrifa. 'Eg hef oft heyrt menn kvarta undan því að þeir skildu e'kki málverk Svavars, en hver er það sem skilur list og veit hvað hún er í raun og veru. Þarf það að vera skilyrði fyr- ir list, að sjá af hverju myndin er ? Sú skýring mun vera mjög hæpin. Nú vita flestir, að þó einhver máli mynd af fjalli, manni, eða dýri, þarf slíkt ekk- ert að vera í ætt við list.. Söngvinn tónmenntaður maður getur „komponerað" lag og við sjáum það á prenti og líst prýðilega á fráganginn, en lag- ið getur þrátt fyrir það verið alveg neistalaust. • Við skulum hugsa okkur sam keppni um að mála fegurðina, sorgina, gleðina og ástina. Hver okkar vill slá því föstu hvaða form á að nota. Sumum hættir syo hlægilega niikið til að fordæma það, sem þeir geta ekki í einu vetfangi flokkað undir það, sem þeir hafa áður þekkt. Þetta er eitt versta haft á allri framþróun, því hún byggist einmitt á þvi að lífið eignist fleiri og fjöl- breyttari hliðar. Mannlífið er eins og skrúðgarður, sem er því fegurri, sem f jölbreytnin og samræmið er meira. Menn æpa „þetta get. eg- gert". en þeir gera það ekki. ..Þetta er eins og eftir krakka" En það skrýtna er, að börn hafa, yfirleitt gleggra aúga fyr ir formum og l^ta hugmynda- flugið ráða meiru, en lullorð- ið fólk. Kahnske er listamann- inum ekkert 'nauðsynlegra en varðveiía barnið í sjálfum sér. ,,Sá sem ekki meðtekur Guðsríki eins og barn, mun aldrei þangað komast." í létt- ara hjali um list, virðist hún fyrst og fremst eiga það er- indi til alþýðumanna að auka fegurðarsmekk og dýpka at- hyglina á tilverunni. Hún á að vera tæki í lífs- baráttunni til að eyða því illa Framhald á 6. síðu Áður en nefndarkosningar hófust á Alþingi komu fram tillögur inuan þríflokkanna sem varpa ljósi á þá lýðræð- isást þeirra sem mjög er flikað við hátíðleg tækifæri. Upphafsmaður tillagnanna var Bjarni Benediktsson, æðsti mað'ur Iaga og réttar, og uppástungur hans féllu strax í gótan jarðveg með- al íhaldsins og aðstoðar- íhaldsins. Efni þeirra var það að þríflokkarnir skyldu breyta nefndaskipún í efri deild Alþingis þannig, að þar yrðu aðeins þriggja manna nefndir. Síðan skyldu þeir bera fram sameiginleg- an Usta og kjósa einn íhalds mann, «ánn . Alþýðuflokks- mann og einn Framsóknar- maisn í hverja nefnd — en útikika sósíalista! Eins og konnugt er skipt- ast þingmcnn nú þannig á Alþtngi að Alþýðufiokkur- . inn ketnur af eigin rammleik enghm manni að í fimm manna nefnd, hvað þá þriggja manna nefnd. Hins vegar hefur Sósialistaflokk- urinn styrk til aC konia manni í allar fimm manna nefndir, jafhvel þótt þríflokk arnir sameinist gegn honum. En með því að fækka um tvo í nefndum efri deildar var hægt að útiloka sósíal- ista, og fyrir þátttöku í því Iýðræðisafreki átti Alþýðu- flokkurinn að fá nefndar- mann að Iaunum! Alþýðufloltkurinn og Sjálf stæðisflokkurinn lógö'u þetta snjallræði Bjarna Benedikts sonar f j'rir Framsóknarflokk inu, en honum leizt ekki á að taka þátt í lýðræðisbragð inu. Þar virðast þó enn vera einhverjir menn eftir sem ekki kunna að meta hinar nýju vestrænu baráttuað- ferðir. En þrátt fyrir það þó þessi áform yrðu að eitgu, er vert að þau geymist sem sígilt dæmi um íhaldslýð- ræðio. Fimmti hver Islend- ingur kaus Sósíalistaflokk- inn í kosningunum í haust — og það var þessi fimmti hluti þjóðarinnar sem ætlun in var að óvirða á eftir- minniiegan hátt. Þessi afstaða er í algeru samræmi við það þegar þrí- flokksblöðin birtu stjórnlaus gleðióp og þversítufyrirsagn ir um það að einn af stjórn máálaflokkum Noregs hefði engan þingmann f engið þrátt fyrir meira en 100.000 manna kjörfylgi, á sama tíma og annar flokkur fékk 12 þing- menn fyrir 85.000 kjósend- ur! Það fer ekki mikið fyrir lýðræðisást afthrhaldsflokk- anna þegar til raunveru- leikans kemur. AKSEL S&NDEM0SE: A VILLIG Einn víðkunnasti höfund- ur Norðmanna, Aksel Sande- mose, birti nýlega eftirfar- andi grein um áhrif rússa- grýlunnar í Noregi í tímarit,- inn „Veien frem", sem gefið er út af róttækari armi Verkamannaflokksins.- „Veien frem", vitnaði nýlcga í brezka stjórnmálamanninn Konni Zilliacus, sem 9. des. 194.8 sagði eftirfarandi orð í neðri deildinni: „Þau lönd sem gert er ráð fyrir að við lendum í styrjöld við, eru .. .löndin frá Mið-Evrópu til Kyrrahafs, þ.e. Austtu'-Evrópa, Sovétríkin os mestallt Kína. .. .A-sáttmál,imi innlimar okkur í amerisk liem- aðarsamtök, sem ekki geta unn ið stríðið, og gerir okkur jafn- framt háða amerískri 'utanríkis pólitík, sem ekki getur varð- veitt friðinn.. '.""* Noregur er í samkonar kring umstæðum, með þeim eina mun, áð við höfum ekki eitt einasta nothæft blað á hendinni í þessu glæfraspili. ÍÞað virðist þykja sjálfsagt mál, að heimsstyrjaldir séu aðal lega háðar í Evrópu. Nú höfum við gert samning um, að þannig skuli það einnig vera í næsta skipti, þrátt fyrir þao^að við vitum, að enginn' Noregur yerð- ur til að lokinni þeirri styrjöld, sem við erum að hjálpa til að undirbúa. Það sem við erum að búa okkur undir, og höfum þeg ar gefið merki um að skuli hefj ast, er innrásir og gagninnrásir. Ef einhver skyldi bjargast úr hinu fyrrnefnda, skolast þeir áreiðanlega burt í hinu síðar- nefnda. Æsingunum, sem nú eru á- Framh. á G. síðu Hafnarbíó:' Sylvía sg dxangsnnsi Auc,:ýsingin segir þessa frönsk mynd áhrifamikla. Það er satt z5 því leyti, að fauti getur hrætt börn. Það er held- ur enginn vandi og engin fremd að hræða börn, og það er ekki þakkarverð starfsemi að brenna trúna á vitleysuna inn í barns- sálir. Vitleysan mun hinsvégar hvorki hræða né farífa fullorð- ið fólk, og fremur fágaður.Ieik ur rnegnar ekki að réttlæta sýningu myndarinnar. Einkunn: 4. P.B.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.