Þjóðviljinn - 29.09.1955, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 29.09.1955, Blaðsíða 4
4) — ÞJÓÐVILJINN — Fimmtudagur 29. september 1955 Viðtal við Halldói Halldórsson dósenf um þing um germönsk fræði í Róm -*N Dagana 5.—10. þm. sátu mál- -;isindamenn og bókmennta- iræðingar víðsvegar úr heim- inúm á fundi í þeirri fóm- önsku Rómaborg, og ræddu germönsk fræði. Þingið sátu •Lyeir íslendingar, þau hjónin Sigríður Guðmundsdóttir og 3-íalldór Halldórsson dósent, en Halldór var þar á vegum Háskólans. Þau eru nýkomin ieim, og i fyrradag hitti ég Halldór að máli og bað hann = egja okkur frá þinginu. — Þetta þing var stofn- íundur Alþjóðasambands germ- anskra málfræðinga og bók- jiienntafræðinga, svarar Hall- dór (Internationale Vereinigung fíir Germanische Sprach- lind Literaturwissenschaft). Nefnd nokkurra vísindamanna hafði undirbúið stofnfundinn, og var prófessor Brocherdt í Miinchen formaður hennar. Þingið var sett í Feneyja- löllinni, en af svölum þeirrar £>allar talaði Mússólíni forðum <er honum þótti nokkuð yið liggja. Fundirnir voru síðan haldnir í Villa Sciarra í mjög iallegu umhverfi í grennd' við Páfagarð og Péturskirkju. Að- .TÆilfulltrúarnir á þinginu voru t;m 200 að tölu, en auk þess voru margir gestafulltrúar, svo sem konur og börn prófessora Ci.s.frv. Sumir fulltrúarnir *voru komnir um langan veg — allt frá Japan, Ástralíu, Argen- iinu og Bandaríkjunum; einn- ág frá Tyrklandi, Spáni, Tékkó- SJIóvakíu og Vesturevrópu- llondum og enn víðar að. Þing- ýnu var skipt í tvær deildir: ímálfræðideild og bókmennta- Halldór Halldórssonog Sigríð- tiur Guðmundsdóttir, kona hans, ganga frá opnun þingsins í Feneyjahöllinni. deild, og sat ég fundi hinnar fyrrnefndu. — Hver voru svo verkefni tingsins? — Eins og áður segir var Ælþjóðasambandið stofnað á binginu,. en hið sérstaka við- íángsefni málfræðideildarinnar m \m^,nr. ríjcismál og mállýzkur í Hermönskum löndurn. Voru fluttir margir fyrirlestrar, langflestir á þýzku og um þýzku; en einn daginn var talað um önnur germönsk rnál, svo sem Búamálið í Suður- afríku, sem er að stofni hol- lenzka frá 18. öld, en hefur þróazt sjálfstætt. í>á var einn- ið rætt um íslenzku, færeysku og hollenzku. Ég hélt erindi um mállýzkueinkenni í nú- tímaíslenzku: framburðarmis- mun í éinstökum héruðum, mismun á orðaforða og merk- ingarforða, og leitaðist við að rekja orsakir þess hvers vegna svo lítill munur er á málinu í einstökum héruðum og byggðarlögum. Aðalníðurstaða mín var sú að það væru forn- en hann var þýzkur sendikenn- ari hér við háskólann um skeið fyrir stríð. Þá dvaldist kona hans hér einnig stuttan tíma, en síðan er hún svo mikill ís- lendingur að hún hefur heimþrá til íslands. Eftir að ég hélt erindið varð ég einnig var mikils áhuga manna á íslenzk- um efnum, og. vil ég einkum nefna þar til þá prófessor Lockwood í Birmingham og prófessor Höffler i Munchen. í heimleiðinni kom ég við í Lundi í Svíþjóð og* varð þar var mikilsáhuga á íslenzkum fræðum. — Lituðust þið ekki eitt- hvað um í Rómaborg? — Við höfðum Péturskirkj- KgERnn Gosdrykkjaokur — dýrt að sækja skemmtistaði — 2. ílokks dilkakjöt SZ, ' * -:- ¦¦ * ' Frá þingsalnum í Villa Sciarra. bókmenntirnar og áhrif þeirra á málið, sem hefðu varnað mállýzkumyndun hér á landi Engar umræður fóru fram, en gert er ráð fyrir að erindin verði gefin út, sum óstytt, önnur í útdrætti. —Ýmsir eru í vafa um hvað eru germönsk fræði; vildirðu skýra það? — Samkvæmt skýrgreiningu Alþjóðasambandsins er með germönskum fræðum átt við frísneskar, hollenzkar, þýzksr og norrænar bókmenntir og málfræði. —¦ Hvert er markmið hins nýja alþjóðasambands? — Markmiðið er að auka kynni þeirra manna, sem stunda germönsk fræði, gefa þeim tækifæri til að skiptast á skoðunum; og er næsti fund- ur þess ákveðinn í Kaup- mannahöfn eftir 4 ár. Á stofnfundinum, sem haldinn var 9. september, var prófes- sor Hammerich í Kaupmanna- höfn kosinn forseti sambands- ins, en varaforsetar prófessor Alewyn frá Þýskalandi og prófessor Bruford frá Eng- landi. Auk þess er fjölmenn stjórnarnefnd þeim til að- stoðar. — Hittirðu marga íslenzku- kennara á þinginu? — Flestir þeirra, sem fást við norræn fræði, leggja megin- rækt við^bókmenntirnar og haf a því setið í bókmenntadeild þingsins, en. af fulltrúum þar hafði ég lítil bein kynni. En einn daginn vék sér að mér maður og ávarpaði mig á lýtalausri íslenzku. Þessi maður er prófessor • Wolf- Rottkay í Salamanca á Spáni, una daglega fyrir augum; en við gerðum okkur líka ferð til Colesseo og Foro Romano (er heita svo á ítölsku). Einn- ig skoðuðum við rústir hinn- ar fornu hafnarborgar Rómar: Ostia Antica. í>að er mjög einkennilegt að virða þannig fyrir sér rústir frægs staðar, sem raunar hefur ekki verið nema smábær á nútímavísu — ég jafnaði henni í huganum Framh. á 10. síðu í GÆR hringdi maður nokkur í Bæjarpóstinn og var mikið niðri fyrir. Kvaðst hann hafa farið á dansleik sl. laugar- dagskvöld ásamt konu sinni. Eftir nokkra vafninga fengu þau sæti við fimm raanna borð og báðu um tvo spur (þ.e. 2 flöskur af Spur-cola; ég þori ekki annað en útskýra þetta, vegna þeirra, sem e.t.v. hafa ekki fylgzt með þróun máls- ins). Þjóninn kom von bráðar með drykkinn og maðurinn spurði hvað hann kostaði. — Tuttugu og f jórar krónur, segi og skrifa tuttugu og fjórar krónur, eða tólf krónur flask- an. Maðurinn sagði, að hann hefði sjaldan orðið jafn hissa, og spurði hvort það væru virkilega engin takmörk fyrir því, hvað eigendur skemmti- staða mættu leggja mikið á þessa vöru. Hann sagði, að Spur-cola-flaskan mundi kosta um 1.65 kr. í búð, og reiknað- ist honum svo til, að þetta væri yfir 700% hækkun frá búðarverði og virtist það þó ekki skorið við nögl. Að síð- ustu spurði maðurinn hvort allur ágóði af sölu þessa gos- drykkjaglundurs mundi renna í vasa eigenda skemmtistað- aniia, eða hvort ríkið tæki ein- hvern ákveðinn skatt af hon- um til að greiða niður fram- leiðsluvörurnar. — Mér er ekki kunnugt um að þeir aem reká skemmtiataði þurfi að greiða neinn sérstakan skatt af sölu öls og gosdrykkja, en vitanlega verða þeir að greiða hinn alræmda söluskatt af öll- um rekstri fyrirtækisins. Síð- ast þegar ég fór á dansleik (það var fyrir hálfum mán- uði) kostaði Spur-cola-flaskan 10 krónur, og mér fannst það miklu meira en nóg. Þetta tíu- króna-verð heyrði ég einhvern tíma rökstutt með því, að eig- endur samkomuhúsanna hefðu fengið að leggja talsvert meira á gosdrykkina, til að bæta sér upp tapið af því að missa vínveitingaleyfin. Hins vegar veit ég ekki, á hvaða forsend- um hækkunin úr 10 krónum upp í 12 krónur hefur verið byggð, og væri fróðlegt að fá það upplýst. (Kannski það séu afleiðingar verkfallsins í vor, eins og allar aðrar hækk- anir!) Já, það er orðið æði dýrt að skemmta sér, þegar aðgöngu- miði að einum dansleik kostar kr. 40 og Spur-cola-flaskan kr; 12. Og ég tek undir með manninum sem hringdi til mín í gær og spyr: Eru okrinu virkilega engin takmörk sett? Annars væri gaman að athuga dansleiki og skemmtanalíf hér dálítið við tækifæri, og Bæjar- póstinum væri þökk á, að fá línu um þau mál. . HÚSMÓDIR hringdi í Bæjar- póstinn og sagðist hafa heyrt 2. flokks dilkakjöt auglýst að- eins í einni verzlun í bænum; Verzl. Ás á Laugavegi. Henni lék hugur á- að vita, hvort 2. flokks dilkakjöt fengist ekki í fleiri kjötverzlunum. Annars flokks kjöt er sem kunnugt er nokkru ódýrara en fyrsta flokks kjöt, en oft er lítill sem enginn gæðamunur á því. Ég gat ekki gefið neinar upp- lýsingar um málið, og sendi hér með fyrirspurnina áleiðis til rétta aðila, þ.e. kjötkaup- manna: Er verzlunin Ás við Laugaveg eina kjötverzlun bæjarins sem hefur 2. flokks dilkakjöt á boðstólum? Að bera scmnleikanum vilni Margir álíta að abstraktlist- in hafi sigrað í Reykjavík. Er það rétt? Fyrir fáum árum höfðu nokkrir listmálarar sýningu á abstraktmálverkum. Sýmngin vakti fádæma reiði meirihluta allra Reykvíkinga. 'Smsum þótti það hreinásta ósvífni að bjóða „sæmilega upplýstu fólki í myndlist" upp á slíkt og annað eins. En hvað hefur skeð í dag? Abstraktmálverk- in eru á leið að gjörsigia Reykvíkinga. Ef abstrakt- myndlistin hefur þá ekki sigr- að þegar í stað. Hvernig stendur á þessu? Hvað hefur gerzt? Hefur fjöldinn allur beygt sig fyrir rökum ab- straktmyndlistarmanna? Nei, síður en svo. Hvers vegna ekki? Vegna þess, að ab- straktmyndlistarmenn hafa ekki notað rök „abstraktlist- arinnar" sjálfrar, ef ég mætti orða það.svo. Hvaða rök hafa þeir þá notað? Já/ þeir hafa notað rök kristindómsins og einnig rök sósialiskra stjórn- málamanna, reyndar nær rök- Absfraktlisf um Hegels um lögmál hinna ýmsu þjóðfélagsforma, sem hafa liðið undir lok vegna nýrra þjóðfélagsforma. En hvernig hafa þá rök þessara myndlistarmanna ver- ið svona yfirleitt? Myndlistarmenn hafa mjög oft rökstutt abstraktlistina eins og trúuð sál á samkomu í Fíladelfíu við Hverfisgötu. ,^Ég mála af því að ég ber sannleikanum vitni". (Sbr. Fíladelfíu). „Ég segi sannleik- ann og ekkert annað en sann- leikann". „Það er með ab- straktlistina eins og allar aðr- ar liststefnur, ein liststefnan liður undir lok, en ðnnur ný þróast í staðinn og svona koll af kolli". (Sbr. söguskoðun Hegels). Jafnvel rök natúral- ismans eru notuð eins og þetta: „Það er íslenzkt lands- lag í öllum mínum: myndum". Þetta «ru vanalegustu rökin fyrir abstraktlist Það er ekki nexna eðlilegt að abstraktlist- inni sé vísað á bug, þegar rök- in fyrir þessari liststefnu eru ekki burðugri. Undirritaður hefur hvorki verið með eða á móti abstrakt^ list.- Hinsvegar hefur undir- ritaður gert sér far um að fylgjast með þessu athyglis- verða fyrirbæri. Einstaka abstraktlistamenn munu nú hrósa sigri yfir and- stæðingum sínum í myndlist, en það væri að mínum dómi ekki sanngjarnt. Andstæðing- ar abstraktlistarinnar hafa oft á tíðum komið með miklu skynsamlegri rök gegtí ab- straktlistinni, heldur en rök abstraktlistamanna hafa verið fyrir abstraktlist. Andsfæð- ingar abstraktlistarinnar hafa sýnt fram á það, að abstrakt- listin væri „út í hött" við það, sem er að gerast í þjoðfélag- inu. I þessu er mikill sann- leikur. En hver eru eiginlega réttu rökin fyrir abstraHtlist- inni? Að mínum dómi?"m4, rekja abstraktlistina til vissra hiuta framleiðslunnar, >vissra Framhald á 10. siðu.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.