Þjóðviljinn - 28.05.1958, Blaðsíða 9

Þjóðviljinn - 28.05.1958, Blaðsíða 9
Miðvikudagur 28.' naai 3958 — ÞJÖÐVILJINN — {9 # ÍÞRÓTTIR wnsTióm Miu/wm hiucasob Akranes - Unglingaúrval 5: Rœða Jóhannesar úr S.I. mánudagskvöld voru háð- ir tveir knattspymuleikir í til- efni af 50 ára afmæli knatt- spyrnufél. Víkings. Fyrri leikur- inn var milli „old boys" liða Vals og Víkings, íslands- og Reykjavíkurmeistara árið 1940, en sá seinni var milli núverandi íslandsmeistara, Akurnesinga og unglingaúrvals, er landsliðs- mefnd KSÍ hafði valið. Valur—Víkjngur 1:0. Hinum „öldnu" kempum var mjög vel fagnað, er þeir hlupu inn á leikvanginn. Voru í liði l>eggja menn, sem komu mjög við sögu íslenzkrar knattspyrnu á sínum tíma og gera það raun- ar ennþá, þó þeir séu hættir keppni, sem forustumenn innan íþróttahreyfingarinnar. Sýndu þeir tajsverð tilþrif, einkum voru þó staðsetningar þeirra til fyrir- myndar, og mættu yngri leik- menn margt af þeim læra í þeim efnum. Höfuðstyrkur Vals- liðsins var vörnin með Sigurð Ólafsson, Frímann 6g Hermann sem sterkustu menn. Sóknin var hinsvegar ekki eins virk hjá Val, þð þeir Sigurpáll, Ellert og Magnús gerðu margt vel. Lið Víkings var mun hreyfanlegra, enda voru þeir flestir heldur yngri en andstæðingarnir. Var sóknin sterkari hluti liðs þeirra og bar þar mes't á Ingvari, Hauki, Vilbergi, Gunnlaugi og Einari. Fyrri hálfleik , léku Valsmenn undan vindi og höfðu þeir þá frumkvæðið í leiknum. Skoruðu þeir á 5. mín. hálfleiksins og var þar að vei'ki Björgúlfur Baldurs- son. í síðari hálfleik voru Vík- ingar mun virkari og hratt vörn Vals þá mörgum sóknarlotum þeirra. Séint í hálfleiknum daémdi dómarinn Þorsteinn Ein- Áttu þeir þá oft láglega upp- byggð átílaup, þó að erfiðlega gengi hjá þeim að r'é'k'a enda- hnútinn á sóknarloturnar. A 13. mín. hálfleiksins skorar Guðm. Oskarsson fyrir unglingaúrvalið með skoti af löngu færi, sem Helga mistókst að verja. Um miðjan hálfleikinn færaSt Akur- nesingar mjög í aukana og eru þeir þá í nær stöðugri sókn. Tókst Þórði Þórðarsyni að skora á 24. mín. eftir nokkurt þóf fyrir framan mark' unglinganria. Helgi Björgvinsson skorar svo' annað mark ÍA á 29. mín. eftir talsverð mistök vamar unglingaúrvals- ins. Siðast i fyrri hálfleik náði unglingaúrválið aftúr~ dágóðum leik, en skorti sem áður getu til að skora. Unglingarnir byrja vel í sið- ari hálfleik, en fá þó brátt á sig mark, þegar knötturinn hrekkur af varnarmanni.á-3. mín. í mark úrvalsins. Hafði þetta án efa talsverð áhrif á baráttuvilja liðsins. Þó eiga unglingarnir á- gætar sóknarlotur framan af hálfleiknum, en. samt 'eru það íslandsmeistararnir sem skora á 15. mín. er Ríkharður skorar úr sendingu frá Þórði Þórðar. Höfðu þeir Ríkharður og Þórð- ur notfært sér vel staðsetningar- veilur í vöm úrvalsins. Var leikstaðan þá 4:1 er um 15. mín. voru liðnaj af síðari hálfleik. Á 24. mín. tek'st Þórólfi Beck að skora annað mark unglinganna úr prýðilegri sendingu frá Skúla Nielsen. Var leikurým nú frem- ur daufur allt til leiksloka. Á 35. mín skorar Þórður Þórðarson 5. mark Akurnesinga eftir að hafa brotizt éinn i gegnum vörn úr- valsins. Eftir gangi Ieiksins hefði 7:4 ekki verið ósanngjöm úr- arsson vltaspymú á Val og fram- ut kvæmdi Haukur Óskarsson spymuna fyrir Viking, en Her- mann varði af mikilli snilld. Mjög skemmtilegt og fróðlegt var að horfa á þennan „old boys" leik og á Vikjngur þakkir skilið fyrir að koma honum á. í þessu sambandi væri athug- andi hvort ekki væri hægt að koma á „old boys'"-keppni milli félaganna árlega. Vkxarn^— Ungiingaúi 'val 5:2 (2:1) (3:1) Framan af fyrri hálfleik höfðu tmglirigárnir í fullu tré við ís- landsmeistarana frá Akranesi. Fram Reykjavík- urmeistari í 1. fl. Reykjavíkurmótinu í fyrsta flokki er fyrír nokkru lokið, en það hófst 3. mai og lauk 17. lnai. Leikar fóru þannig að Pram bar sigur úr býtum fékk 5 stig, gerði jafntefli við Val. K^ fékk 4 stig Valur 2 etig og Þróttur 1 stig. Éinstakir leikir fóru þannig. Pram: Valur 1:1 — KR :Þrótt- ur 3:1 — KH:Valur 4:1—Fram Þróttur 5:0 — Valur:Þróttur l:í. Lið fslandsmeistaranna féll nú mun betur saman en í leik þeirra við Fram síðast í apríl. Nokkrar stöðubreytingar voru í vörn þeirra, lék Jón Leósson nú mið- framvörð en þeir Guðm. Sigurðs- son og Helgi Hannesson bak- verði, og var þessi breyting vafa- laust til bóta. Framverðimir Guðjón og Sveinn voru nú sem alltaf áður hofuðstoðir iiðsins í vöm og sókn. Aftasta vörnin slapp vel frá leiknum, þó að skrifa megi eitt mark úrvalsins á reiknirig Helga markvarðar. í framlínunni bám Þórður Þórðar- son og Rikharður hita og þunga dagsins og það því fremur, sem þeir nutu nú lítillar aðstoðar út- herjanna, sem báðir voru nýlið- ar. Virðast þeir Þórður Þ. og Ríkharður nú mun líflegri en í leiknum við Fram í vor. < Nýliðamir í ÍBamlínuríni stóðu sig fremur vel, en hinsvegar var Helgi Björgvinsson fremur mis- tækur i þetta sinn. Þórður Jóns- son lék ekki með. Unglingaúrvalið stóð s'ig von- um framar, sé tekið tillit.til þess, að þetta er í fyrstá skipti, sem' þessir ungu menn leika saman. Þó voru ýmsar meinlegar skipulagsveilur í leik -þeirra og Framhald af 7. síðu. en hér situr erlendur lier f trássi við lífskröfu þjóðarinn- ar. Og þótt nú virðist sem auðna hafi leitt til. sigurs í einu höfuðmáli þjóðarinnar, hefur tilraun alþýðunnar 'til að khýja fram róttæka stjórn- arstefnu í flestu strandað á UBpgjöf eða beinum svikum. Fyrir ..'ísíénz'ka sósíalista hefur þetta því' , Verið áratugur margra-'sárra vonbrigða '— óg af þeim hefur afmæl'isbarnið áreiðanlega ekki farið var- hluta. _^ En vísíndamaðurinn I Brynjólfi.Bjarnasyni er ævin- lega við öllu búinn. Hann veit að við „lifum á miklum tíma- mótum, sem krefjast endur- ekoðunar allra mannlegra hugmynda", eins og hann hef- ur sjálfur orðað það. Honum verður því ekki það skáldsins dæmi að gráta tímabundin á- £511 eða ótiðindi, heldur bandi, hvort hún væri eitt ár eða mörg hundmð ár.. Hún er í öllu falli s'em augabragð í eilífðinni, blossi, eem bregð- ur fyrir og hverfur á samri 'stund.' Hvers virðí er slíkt líf ? Ég hika ekki við að segja: Einskisvirði. Hin líðandi stund, gleði hennar og sorg, öðlast aðeins gildi í tengslum sín- um við það sem. varir, breyt- ist sífellt, en varir þó. Fyrir einstaklinginri vérður heimur- inn til um leið og vitund hans kviknar og líður undir'lok um leið og vitund hans slokknar. Þróun mannlífsins og alls, sem er fyrir hans dag og eftir að hanii hættir að vera til, kemur honum ekki við. vitundar. Þetta er stórmann- leg uppreisn, ef til vill sú stoltásta sem nokkurntíma hefur verið gerð, ekki sízt þegar þess er gætt að um leið er.játað að öll nútímaþekking bendi til þess að vitundinni sé lokið með líkamsdauðanum. • Á fimmtugsafmæli Bryn- jólfs Bjarnasonar hylltum við hann sem hinn trausta, skarp. vitra sjcmmálaforingja, ann- an höfuðleiðtoga róttækrar verklýðshreyfingar á íslandi. Ég get tekið heilshugar undir allt sem þá var um hann sagt. En á áratugnum sem síðan er liðinn hefur þessi kyrrláti, skapheiti maður birzt okkur í nýju ljósi:— hann hefur stigið fram sem djúp'sær heimspek- ingur, sem rökhugsuður á, heimsmælikvarða, og hafið á { Barátta . hans fyrír betra loft mannkynsins innf jálgustu 1 heimi,'' fyrir ham'ingju barna ósk, mannkyneins æðstu og 6- -*, hans og afkomenda, verður bilgjörnustu kröfu til vísind- fánýl biekking. ÖIl verðmæti anna. 1 því ljósi vill óþolin- vérða ^o engu jafnskjétt qf^-móít o>g órökvíst skáld hylla maðtirintt :gerír sér þess Ijósa hann sextugan — benda á greiii, að lif hans og vitund manninn sem þorir að storka kveikir sér þess. í stað í pípu sé ájleins blossí. sem verður tóminu, þorir að horfast í augu og snýr sér hóglega að sinni éndurskoðuW'''heima í litla húsinu á Brekkustig 14A. Árangurinn hefur orðið tvær bækur, stuttar að vísu, en einstæðar í íslenzkum bók- menntum. Eins og kunnugt er voru Forn og ný vandamál gefin út árið 1954, en Gátan mikla árið 1956. Mér kemur vitanlega ekki til hugar að ræða hér þessi verk í heild, til þess skortir mig bæði skilning og þekkingu, enda hér ekki staður né stund til slíks. Hinsvegar vildi ég mega nota. þetta tækifæri til að minna á megininntak síð- ara ritsins, þar sem ég tel það lýsa höfundi sínum betur en flest annað sem ég kann af honum að segja. Fimmti kafli Gátunnar miklu byrjar svo: til og deyr um Ieið". Svo mörg eru þffu orð og einu gildir. hvaða, afstöðu menn taka til þeirra — hinu verður samt ekki neitað að það þarf mikið hugrekki, ríka sannleiksþrá, til að riisa upp, einn og óstuddur, og lOgra þannig sÖgulegri efnishyggju og náttúruvísindum nútimans, jafnframt því sem sanngildi trúarbragðanna er afneitað. Hér verða ekki rakin þau rök sem höfundur Gátunnar miklu færir fyrir því að mannhyggja sdsíalismans sé „beinlinis reist á þeirri for- sendu að maðurinn eigi sér framhaldslif f^r höndum", enda þótt frumkvöðlar hans hafi haldið því fram að dauð- inn væri endalykt einstak- lingsins og trííin á annað líf mundi hverfa með bættum „Mannsævin er þegar bezt lífskjonjm og aukinni þekk lætur 60—90 ár, mjög sjaldan lengri. Og það mundi raunar ekki skipta neinu í þessu sam- má t.d. benda á jafn einfalt at> riði og völdun andstæðinganna í innkasti. Aftasta vöm úrvalsins var fremur léleg í þessum leik. Hún var skipuð sterkum eínstakling- um, sem hver fyrir sig stóðu sig vel í návígi við andstæðingana, en hins vegar voru staðsetningar hennar lélegar og sú samvinna, sem góðar staðsetnihgar út- heimta alls ekki fyrir hendi. Framverðirnir, Garðar og Páll, vom beztu menn liðsins, þó hætti þeim til að fara of fram- arlega á stundum. Guðm. Ólafs- son var manna virkastur í fram- línunni, vann mikið og átti ágæt- ar- skottilraunir. Þórólfur var mjög hreyfanlegur og hefur næmt auga fyrir samleik, en honum hættir til að halda knett- inum of lengi. Ellert vánn mikið fráman af, en virtist skorta út- hald í síðari hálfleik. Útherj- amir, Skúli og Grétar, vora frémur linir og féll.u ekki vel inn í íiðið. Dómarí var Guðjón Einarsson. Eftlr leikinn buðu Víkingar til kaffidrykkju í Tjarnarkaffi, og þakkaði form. Víkings Þórólfur Þórðarson, öllum þeim sem stuðlað höfðu að því að gera þessa afmælisleiki mögulega. . AIs, ingu. En síðar í fyrrnefndum kafla kemst höfundur svo að orði: „Nú eru það ekki óskir vor- ar, sem geta gefið oss svar við lúnni miklu spurningu. Vér erum ekki að leita að niðurstöðum til þess að full- nægja óskum vorum. Það er leið trúarbragðanna. En vér erum að leita. að sannleik- anum. Hinsvegar skipta óskir vorar öllu máli, því þær knýja oss til þessarar leitar, hversu örvænt sem oss virð- ist um árangur. Ráðgáta lifs og dauða er mikilvægust af öllu mikilvægu, vegna þess að hún varðar oss mest af öllu, gildi alls þess sem vér látum os's varða, er undir henni komið". Það er augljóst mál að hér vill Brynjólfur Bjarnason skapa mannféíagsvísindum marxismans nýtt viðhorf ¦— viðhorf sem í ráuninni ger- breytir ' öllum svip þeirra. Á þessum miklu tímamótum þegar útþurrkun. jarðlifsins er að. verða augljós möguleiki stendu,r hann upp og skorar á mannsandann að sanna ei- lífa tilvist sína. Kenning hans er krafa um það að Ijósi vís- indanna verði beint að hinni miklu gátu lífs og dauða. Bók hans. er uppreisn gegn tortimingu persónuleikans, gegn útslokkmm mannlegrar við örðugleika sem virðast ó« ; yfirstíganlegir, þorir að heimta tilgang og varanleik í þann skammvinna blossa per- sónlegrar vitundar sem jarðlíf okkar virðist vera. . Ég hef sem sagt viðhaldið kunningsskap okkar meðal annars með því að lesa bæk« urnar hans og vona að hann hafi litið öðruhverju í, minar. En — hversvegna fáum við ekki að eldast í friði? Ég veit að Brynjólfur Bjarnason, eá yfirlætislausí maður, er lítið gefinn fyrir þá tækifærisstefnu sem birtist í afmælishófum og þvíumlíku — ég veit að í þeim skiln- ingi kysi hann helzt að fá að eldast í friði. En sá sem tek- ið hefur að sér málstað al- þýðunnar, þjóðarinnar, mann« kynsins alls, með þeim hætti sem hann hefur gert, hann fær aldrei frið til að eldast meðan kraftar endast: sá maður sem staðhæfir að dauð- inn sé ekki hvíld, heldur al* ger útslokknun, og óskar ef tir framhaldi stríðanda lífs, hann fær kannski aldrei að eilífu frið til að eldast. Ég ekal ekki gera út af við gest okkar með hamingjuósk- um — ég vona að hann þurfi .ekki að flýja til að bjarga lífi sínu þó við árnum hon- um og hans ljúfa lífsföru- naut allra heilla og blessunar og þHkkum trúmennskuna við málstað okkar í smáu sent stóru, bæði fyrr og síðar. Og ef ég að lokum ætti að bera fram eina sérstaka af- mælisósk, þá mundi ég óska þess að austan úr Flóa, sunn- an úr Vogum, vestan úr Döl- um,. norðan úr Fljótum, hvað- anæva að, streymdu nú fá« tækir sveitapiltar gæddir þeirri heiðríkju hugans og ein- lægni hjartans sem Brynjólfi Bjarnasyni var gefin — þeim íturvilja til að afla sér þekk- ingar og beita henni í þjón- ustu fullkomnari veruleika sem verið hefur aðal hans. Þá mundi her hverfa. úr landi, þá murtdi réttur ríkja >á mið- um, þá: mundi þjóð rísá milll jarðelds og jökuls sem þyrðí að vera stór í smæð sjnni og setja svip sinn á ásýnd þess trmheims sem nú vegur salt milli eigurs og törtiminga** _,

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.