Þjóðviljinn - 26.02.1960, Síða 6

6)
ÞJÓÐVILJINN — Föstudagur 26. febrúar 1960
• m« *•••*«•« *• r+>

ittnrnninro/n
íllu • H » r»«r H
JÓÐVILIINN
Utgefandi: Sameiningarflokkur alþýðu — Sósíalistaflokkurinn. —
Ritstjórar: Magnús Kjartansson (áb.). Magnús Torfi Ólafsson, Sig-
urður Guðmundsson. — Fréttaritstjórar: ívar H. Jónsson, Jón
Bjarnason. — Auglýsingastjóri: Guðgeir Magnússon. — Ritstjórn,
afgreiðsla auglýsingar. prentsmiðja: Skólavörðustíg 19.
17-500 (5 línur). — Áskriftarverð kr. 35 & mán. — Lausasöluv.
Prentsmiðja Þjóðviljans.
Ritstjórn, »UH
19. - Sími ítii;
söluv. kr. 2.
Bundnir togarar
rxz

Stjórnarblöðin eru fáorð um fvrstu áhrif „við
reisnarinnar“ á atvinnulífið, þá ömurlegu
staðreynd að átta togarar eru nú bundnir og
hafa sumir verið stöðvaðir mánuðum saman.
Þó reyndi Morgunblaðið að halda því fram fyr-
ir nokkrum dögum að stöðvun togaranna vseri
afleiðing af uppbótakerfinu; þannig hefði það
skilið við atvinnulífið! Þessi málflutningur
Morgunblaðsins er tilhæfulaus með öllu. í tíð
vinstri stjórnarinnar voru allir togarar hagnýtt-
ir til hins ýtrasta og ekki nökkur fleyta bund-
in; hefur fiskiskipafloti íslendinga aldrei verið
starfræktur eins vel og á því tímabili. Hins vegar
tók vinstri stjórnin við bundnum togurum frá
valdaskeiði Ólafs Thórs, og hann 'var ekki fyrr
setztur í ráðherrastól á s.l. ári en fvrsti togarinn
stöðvaðist á nýjan leik.
di
Ástæðan til þess að togararnir hafa stöðvazt
einn af öðrum er hraksmánarlega léleg kjör
togarasjómanna. Núna í vetur hafa þeir
haft að jafnaði 5.000 kr. í kaup á mánuði fyrir
12 tíma vinnu alla daga, og er það lægsta kaup
sem greitt er hér á landi. Kaup togarasjómanna
var lækkað til muna með kaupránslögun-
um á s.l. ári, og sú kauplækkun hefur ásamt
lélegum aflabrögðum leitt til þess að afkoma
togarasjómanna hefur orðið svo slæm að þeir
hafa leitað til annarra starfa í se ríkara mæli.
mt
utt
H3Í
=3.
fd
iíii
jjtíi
4
gs!
B:
3u:
rtd
au
iði
I
31: í
i
P
m
É
qa
■jr
•*»—■
T=:
yið þetta bætist svo að ríkisstjórnin hefur sjálf
’ lokað þeirri þrautalendingu að ráða Færey-
inga á togarana með gengislækkun sinni. Fær-
evskir sjómenn voru fúsir til að ráða sig upp á
sömu kjör og íslenzkir sjómenn höfðu, en vildu
auðvitað hafa tryggingu fyrir því að kjör þeirra
héldust óskert út samningstímabilið. Að þessu
vildi ríkisstjórnin ekki ganga; hún vildi fá að
skerða kjörin til mikilla muna, þannig að það er
sjálf „viðreisnin“ sem veldur því að verulegur
hluti togaraflotans er nú bundinn, mikilvirk-
ustu framleiðslutæki íslendinga eru ekki starf-
rækt nema að nokkru leyti. Tjónið af þeirri
ráðsmennsku nemur þegar tugum milljóna
króna, og er slík stjórn á atvinnumálunum sér-
stæð viðreisn á sama tíma og mest er rætt og
ritað um gjaldeyrisskort.
A uk þess sem fimmti hver togari er nú stöðvað-
■^ur, eru þeir sem enn er haldið úti vanskipað-
ir mönnum. Vantar 4—6 menn á flesta, og þess
eru dæmi að vantað hafi 8 menn í veiðiferð. Er
augljóst að slíkt ástand getur ekki haldizt lengi,
og að fljótlega hlýtur að líða að því að megin-
þorri togaranna stöðvist með öllu ef ekki verður
að ger4. Þær einu ráðstafanir sem duga er að
bæta afkomu togarasjómanna mjög verulega.
Kunnugir menn fullyrða að ekki veiti af að
hækka heildarkaup togaramanna um 25%, ef
fá eigi menn á skipin, og þá staðreynd ber mönn-
um að viðurkenna áður en meira tjón hlýzt af
hinni skammsýnu afstöðu í launakjörum sjó-
manna. Útgerðarmenn flestir munu fallast á
þessa staðreynd í umræðum um málið, en sú
viðurkenning þarf einnig að koma fram í verki
án tafar. — m.
fS

„Við 'unum því ekki að
þau lífskjör sem verka-
menn hafa skapað sér með
langri og fórnfúsri baráttu
verði brotin niður. Við
hljótum að snúast til varn-
ar gegn slíkum aðförum og
hefja sókn fyrir bættum
kjörum og betri stjórnar-
háttum“.
Hanues M. SXephcnsen í ræðustól.
Úr skýrslu formanns Dagsbrúnar,
Hannesar M, Stephensen
Þannig mælti Hannes M.
Stephensen íormaður Dags-
brúnar í skýrslu sinni á aðai-
fundi Dagsbrúnar sl. mánu-
dagskvöld.
Formaður skýrði frá þvi að
á sl. ári hefðu 136 nýir fé-
lagsmenn gengið í Dagsbrún,
en 32 félagsmenn látizt. Heiðr-
uðu fundarmenn minningu
látnu félaganna með þvi að
rísa úr sætum.
Fjárhagur Dagsþrúnar er
góður og varð sjóðsaukning á
árinu samtals 27á þús. 834,75
krónur.
Skýrsla formannsins var ýt-
arleg og löng og verður hér
ekki sagt frá gangi ýmissa fé-
lagsmála er starfsmenn og
stjórn félagsins unnu að á ár-
inu, en störfin aukast og verða
margþættari með ári hverju.
Á sl. ári var unnið mikið að
því að koma upp bókasafni
Dagsbrúnar. safni Héðins
Valdimarssonar er Guðrún
Pálsdóttir ekkja Héðins gaf
Dagsbrún. Skrásetning safns-
ins og uppsetning er mikið
verk. Komið hefur til orða að
tengja saman Dagsbrúnarsafn-
ið og minjasafn verkalýðs-
hreyfingarinnar.
í síðari hluta skýrslu sinn-
ar mælti formaðurinn á þessa
leið:
Þótt engin stórátök hafi orð-
ið í kjara» og samningamálum
á árinu hafa þau eins og æv-
inlega verið helzta viðíangs-
efni félagsins. í ársskýrslunni
í fyrra var rætt um þær að-
gerðir í efnahagsmálum sem
rikisstjórn og Alþingi höfðu
þá nýiega .lögleitt. í þessum ,að-
gerðum fólst meðal annars að
felld voru niður bó.talaust - 1 f>
vísitölustig í kaupi og þar með
tekin aftur .6% af þeirri kaup-
hækkun sem Dagsbrúnarmenn
sömdu um í. lok septemberm.án-
aðar 1958. Niðurgreiðslur v.oru
auknar til mikilla rruma til að
lækka vísitöluna svo að .út-
borgað kaup Dagsbrúnarmanna
lækkaði írá .1. febr. um 13,4%.
Ekki vannst- tími til að ræða
þessi mál á aðalfundinum í
fyrra, en á íramhaldsaðalfund-
inum 16. marz voru- þau rædd
ýtarlega og eftirfarandi sam-
þykkt gerð, er mótaði- afstöðu
félagsins:
„Framhaldsaðalfundur Verka-
mannafélagsins- - Ðagsbrúnar,
haldinn 16. marz 1959, ítrekar
fyrri mótmæli félagsins gegn
IIIIIIIIIIM11II111!II1111II11111111II1111IIIIIIIIIII11111II11111111II113i 111nil 1G M(IfI!IIIIIIIII111 .'llllllilllllllllIMIIIIIIlllilllMIIIIIMIIIIlll
.GLÆPUR GAGNVART MANNKYNINU A£
VEIÐA ÍSLANDSSÍLD TIL BRÆÐSLU'
Islendingar hafa öll skil-
yrði til að koma upp sam-
keppnisfærum niðursuðúiðn-
aði, ef rétt er á haldið, segir
Sigurður. „Ýmis fiskur og
fiskafurðir éru sérstaklega
hentugar til niðursuðu og nið-
urlagningár, og margar slíkar
vörur eru mjög verðmætar.
Síðan ræðir Sigurður um
síldina: „Langsamlega bezti
fiskurinn, sem við höfum hér
til niðursuðu og niðurlagn-
ingar, er síldin, bæði smá og
stór, ný eða sö’.tuð. Slík upp-
spretta fyrsta flokks mat-
væla, sem síldin er hér við
ísland, á hvergi sinn Hka.
Eggjahvítuefnin eru nauðsyn-
legustu næringarefni manns-,
ins og ásamt feitinni þau dýr-
mætustu, en af fiski fást báð-
ar þessar fæðutegundir í rík-
um mæli. Meðal annars fisk-
metis ber síldin af um nær-
ingargildi, og bragðgæði ef
hún er vel verkuð og mat-
reidd af kunnáttu.. Og síld
veidd á Islandsmiðum ber af
annarri síld, enda heimsfræg.
Má segja þao nálgist að vera
glæpur gagiivart inannkyninu
að veiða íslandssíld í bræðslu.
(Leturbr. höfundar). Frá
næringarfræðilegu sjónarmiði
er það lika rangt að nota
þennan ágæta fisk til fóðurs
alidýra, því að afurðir þeirra
dýra standa sildinni ekki
framar sem mannafæða."
Þótt sildin beri af öðrum
ís’enzkum nytjafiskum til hið-
ursuðu, er margt annað sem
til greina kemur. Sigurður
nefnir sérstaldega í grein
sinni þorsk, ýsu, ufsa, siiung,
rækju, humar, krækling og
hrogn þorsks og grásleppu.
Þarna skortir sem sé ekki
möguleika. Greinarhöfundur
te’.ur þó varhugavert að
brydda upp á nýjungum í
niðursuðuvörum, þar sé ráð-
legra að fara troðnar slóð-
ir, að minnstá kosti í upphafi.
„Það er t.d. hlægi’egt að
leggja hér fé 'í niðursuðu á
kúffiski, kræklingi eða
smokkfiski, meðan síldin er
öll flutt út í tunnum eða sett
í bræðslu“, segir hann.
í grein Sigurðar er rakin
nokkuð saga íslenzku niður-
suðunnar, og segir hann að
Pétur Björnsson hafi riðið á
vaðið á Isafirði árið 1912.
Síðan hafa ýmsar niðursuðu-
verksmiðjur starfað hér, en
með misjöfnum árangri. Sum-
ar hafa farið á höfuðið én
aðrar náð sómasamlegum
árangri í framleiðslu- fyrir
innlendan og erlendan mark-
að.
Fernt telur • Sigurður Pét-
„Slík uppspretta fyrsta flokks matvæla sem síldin héi við ísland á
hvergi sinn líka," segir Sigurður Pétursson gerlafræðingur í grein í1
Tímariti Verkfræðingafélags íslands, 4 hefti árgangsins 1959: Greinin
heitir Niðursuðuiðnaður á íslandi.