Þjóðviljinn - 24.02.1974, Blaðsíða 4

4 SIÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagur 24. februar 1974.
YÍETNAM OLÍUNNAR
Grimmilegur skæruhernaður, sem minnir á striðið í
Vietnam, hefur i mörg ár geisað i soldánsdæminu
Óman suðaustan á Arabfuskaga. Þar berst marxisk
skæruliðahreyfing gegn soldáni landsins, sem nýtur
stuðnings og er undir áhrifum frá bresku stjórninni
og íranskeisara.
Dofar væri ekki annaö en
næstum gleymt horn af þvi
afskekkta og vanþróaða arabiska
soldánsdæmi Áman, ef ekki kæmi
tvennt til. 1 fyrsta lagi er Dofar
föðurland einu arabisku skæru-
liðahreyfingarinnar, sem er
hvorttveggja i senn marxisk og
heyr skærustrið eftir vietnamskri
fyrirmynd. í öðru lagi er þessi
örsnauði landshluti ekki allfjarri
mynni Persaflóa, en að þeim flóa
liggja sem margkunnugt er orðið
mestu oliusvæði, sem enn er vitað
um i heiminum.
Velgjörðamaður Aría
Fyrir allskömmu sendi hin
marxiska skæriihreyfing landsins
út tilkynningu þess efnis, að
Iranskeisari hefði sent gegn henni
sérþjálfaðar hersveitir. Svo er að
sjá að tran reyni nú að gera sig að
stórveldi á þessu svæði. Það hefur
vigbúist af kappi undanfarin ár
og einni reynt að gera smærri
riki sér háð með diplómatiskum
klækjum. Fyrir fáeinum^árum
hernam Iransher smaeyjar
nokkrar i innsiglingu Persaflóa
og hefur siðan aðstöðu til að
stöðva siglingar inn i flóann og út
úr honum. ef Sjaansja Ariameher
(embættistitill Iranskeisara og
þýðir: konungur konunganna og
velgjörðarmaður Aria) teldi
henta. Útþenslubrall Irana á
svæðinu hófst fyrst fyrir alvöru er
Bretar drógu her sinn þaðan burt.
PEKING 22/2 — Talsmaður kin-
verska utanrikisráðuneytisins
þvertók fyrir það i dag, að þær
stjórnmáladeilur, sem nú eiga sér
stað i landinu, myndu hafa i för
með sér harðnandi afstöðu i utan-
rikisstefnu rikisins. Talsmaður-
Þetta er ekki i fyrsta sinn, að
tranar eð Persar seilast til áhrifa
i Suður-Arabiu, en langt er siðan
þeir reyndu það seinast. Það var
Austast á kortinu er Dofar, sem
er vestasta fylkið I soldánsdæm-
inu óman. A miöju korti, er Suð-
ur-Jemen, en þar situr marxisk
stjórn er styður skæruliða.
raunar fyrir daga Múhameðs, en
þá keppti Persaveldi Sassanida
við Eþiópa um áhrif á þessu
svæði.
Stórveldistilburðum Persa-
keisara fylgir að hann vill endi-
lega taka að sér hliðstætt lög-
regluþjónshlutverk gegn
sósialiskum og umbótasinnuðum
öflum i Persaflóalöndum og
Bandarikin eru orðin alræmd.
Olia og bylting hafa alltaf þótt
nokkuð eldfim blanda og hætt er
við að svo reynist ekki hvað sist á
þessum siðustu og verstu oliu-
inn vildi heldur ekki gera mikið
úr gagnrýni þá á vestræna tónlist
og kvikmmyndir, sem gætt hefur
viða i Kina undanfarið i sambandi
við nýja menningarbyltingu, sem
sumir vilja meina að sé i uppsigl-
ingu þar i landi.
krepputimum. 1 bók um skæru-
hernaðinn i Óman, sem nýkomin
er út i Bretlandi og hefur meðal
annars verið þýdd á dönsku, segir
að ,,Þjóðfrelsisstriðið i Dofar ógni
auðugasta svæðinu, sem heims-
valdasinnar hafa á valdi sinu til
fjarfestingar, og um leið þvi
svæði, sem nú skiptir mestu máli
fyrir auðvaldsheiminn.” Og hvað
mikilvægi Persaflóasvæðisins
viðvikur, geta vist flestir verið
höfundum bókarinnar sammála.
Bretar og
Hússein kóngur
lika í spilinu
Et^ er það ekki velgjörða-
maður Aria einn, sem sýnir i
verki áhuga á Dofar. Langt er
siðan breska stjórnin sendi
soldáninum af Óman og Múskat
til trausts og halds herforingja,
sem siöan hafa verið potturinn og
pannan i baráttunni gegn hinum
marxisku skæruliðum, Fyrir
skömmu sendi Hússein Jórdaniu-
kóngur liðsforingja til Óman
sömu erinda, og skyldi maður þó
ætla að hann hefði ærið að gera
fyrir sitt fólk heima fyrir.
Kaddafi i Libiu, sem er bókstafs-
trúaður Múhameðingur og
kommúnistahatari, hafði einnig
látið sér detta i hug að hjálpa
soldáninum af Óman gegn
þegnum hans marxistunum, en
hættisiðan við það, liklega vegna
vinskapar soldáns við Breta og
trana.
Kaddafi er ásamt með öðru
harður arabiskur þjóðernissinni
og afskipti utanaðkomandi af
málum Araba eru eitur i beinum
hans. Libia fordæmdi þannig á
sinum tima með hörðustu orðum
það athæfi Persakeisara að
hernema smáeyjarnar i
innsiglingu Persaflóa (sem
Arabar vilja raunar kalla Araba-
flóa), og áreiðanlega finnst
Kaddafi sem Múhameð Resa
Pahlavi bæti nú gráu ofan á svart
með þvi að senda iranskan her til
hernaðar gegn Aröbum i arabisku
landi. Blaðið Sot A1 Þora, er
skæruliðarnir gefa út i Suður-
Jemen, sem er þeim vinveitt,
skýrði nýlega svo frá að skæru-
liðarnir hefðu nú fengið að opna
skrifstofu i Libiu. Þetta bendir til
þess að Kaddafi hafi komist að
þeirri niðurstöðu að kommúnistar
séu skömminni til skárri, þótt
guðlausir séu, en sá óhugnanlegi
kokkteill af miðaldaafturhaldi og
tæknivæddu nútimaauðvaldi, sem
Iranskeisari er fulltrúi fyrir.
Vopn frá Kína
og Sovét
Skæruliðarnir i Dofar eru sem
betur fer ekki einir i heiminum,
þvi að auk þess sem þeir njóta
stuðnings frá Suður-Jemen fá
þeir vopn frá bæði Kina og Sovét-
rikjunum. Vopnunum er komið til
þeirra gegnum Suður-Jemen,
sem .liggur að Dofar. Þótt striðs-
aðilat þar tefli hvor um sig aðeins
fram nokkrum þúsundum manna,
er striðið þeirra þvi þegar orðið
alþjóðlegt að vissu marki.
Strið þetta hófst þegar árið 1965
og var upphaf þess uppreisn, sem
hafði það markmið að þræla
þáverandi soldáni, Said bin
Timúr hét hann, til einhverra
umbóta. Þessi höfðing'' var
ihaldsmaður af hugsjón 0£ hafði
til þessa tekist að halda riki sinu
fullkomlega á miðaldastiginu.
Þrælahald var sjálfsagður liður i
þjóðarbúskapnum og önnur eins
djöfulsins spilverk og buxur með
vestrænu sniði, gleraugu og
læknislyf voru harðlega bönnuð.
Dauðasynd var að taka ljós-
myndir, og komust vestrænir
blaðaljósmyndarar oftar en einu
sinni i þann krappan er þeir
reyndu að mynda lifverði
soldáns, fornmannlega
striðsmenn með bjúgsveðjur. Þá
vissu þeir ekki fyrr en kallarnir
voru komnir yfir þá með
breddurnar og áttu fótum fjör að
launa.
Stríöinu breytt
i nútímahorf
1968 gerðist skæruliða-
hreyfingin marxisk og tók Kina
helst til greina sem erlenda
fyrirmynd, enda þótt hreyfingin
væri raunar áfram mjög þjóðleg
og mótuð eftir staðháttum og
aðstæðum I landinu. Liösmenn
hreyfingarinnar voru margir
fornmannlegir hirðingjar, sem
ennþá lifðu i goðsögninni og
löguðu bæði hugmyndafræði
marxismans og mannkynssöguna
eftir henni Þannig höfðu sumir
skæruliða fyrir satt að Maó
formaður, sem þeireðlilega töldu
merkan mann, væri kominn af
Múhameð spámanni að lang-
feðgatali og þar að auki nákom-
inn Nasser hinum egypska að
frændsemi.
Skæruliðshreyfingunni óx
óumdeilanlega ásmegin, er
marxisminn varð ofan á i röðum
hennar, og þóttust gæðingar
soldáns sjá að hann væri enginn
maður til að verjast voðanum.
Var gamla manninum steypt af
stóli og sonur hans, sá er Kabús
heitir, i staðinn gerður soldán af
Óman og Múskat. Gamli
soldáninn hafði haft sér við hönd
nokkra „ráðgjafa”, sem breska
stjórnin hafði sent honum, og fór
ekki leynt að þeir höfðu átt
drjúgan þátt i stjórnarskiptunum.
Hernaðurinn gegn skæruliðunum
var nú yfirfærður i það nýtisku-
horf, sem þekktast er úr Vietnam.
Þeim almúgamönnum, er vildu
þýðast soldán, var lofað
umbótum, en að öðrum kosti
skyldu þorp þeirra bombuð i
rústir, akrar þeirra og beitilönd
brennd með napalmi og kvikfé
murkað niður með vélbyssum.
Hefur ekki skort á efndir þessara
loforða, að minnsta kosti ekki
þeirra siðarnefndu.
2/3 Dofar á
valdi skæruliða
Nokkrir liðsmanna skæru-
hreyfingarinnar féllu fyrir
umbótafreistingum Kabúsar
soldáns og gengu i lið með honum,
en ekki virðist það hafa veikt
hreyfinguna til langframa. Hún
ræður nú tveimur þriðju hlutum
Dofar-fylkis og hefur gerbreytt
þvi landi, skipt jarðnæði jafnt
milli bænda, gefið þrælunum
frel.si, veitt kvenfólki mann-
réttindi og almenningi stjórn-
málalega menntun.
Úrslitin i þessu skærustriði,
sem háð er á sólsviðnum eyði-
merkurflákum sem eru
einhverjir gleymdustu staðir á
jörðinni, geta samt sem áður
skipt sköpum i þvi valdatafli, sem
fram fer um orkuforða heimsins.
dþ
Framleiði SÓLó-eldavélar af mörgum stærðum og gerö-.
um, —einkum hagkvæmar fyrir sveitabæi, sumarbústaöií
og báta.
— Varahlutaþjónusta —
Viljum sérstaklega benda á nýja gerð einhólfa eldavéla
fyrir smærri báta og litia sumarbústaði.
ELDAVÉLAVERKSTÆÐI
JÓHANNS FR. KRISTJÁNSSONAR H.F.
KLEPPSVEGI 62. — SIMI 33069.
Obreytt afstaða Kín-
verja í utanríkismálum