Þjóðviljinn - 04.01.1980, Blaðsíða 8

Þjóðviljinn - 04.01.1980, Blaðsíða 8
8 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Föstudagur 4. janúar 1980 Föstudagur 4. janúar 1980 ÞJÓÐVILJINN — SÍÐA 9 Hörður Bergmann: á dagskrá „Megináhersla á hækkun eöa varðveislu svonefnds kaupmáttar greypir falshugmyndir í vitund alþýðu, torveldar skilning á þvi að samneyslan er einn mikilvœgastiþáttur lifskjaranna og seinkar skilgreiningu á nýjum markmiðum". Hentistefna Alþýðu- bandalagsins í nýju Þeir sem hafa ásakað Alþýðu- bandalagið fyrir hentistefnu og svik við málstað verkalýðsins á undanfórnum árum eru að likind- um hæstánægðir meö þá stefnu sem flokkurinn tók i stjórnar- myndunarviðræðunum i desem- ber. Nú á semsagt ekki að fara út i makk og undanslátt heldur standa fast á krófunum. Tillögum Framsóknarflokksins var hafnað, eins og lesendum Þjóðviljans ætti að vera vel kunnugt. Og manni skilst að tillögur Alþýðufíokksins hafi ekki komið til umræðu, enda lagðar fram sama dag og Alþýðu- bandalagið lagði fram yfirlýsingu þar sem segir m.a.: „Alþýöu- flokkurinn hefur þegar sýnt það i verki, að hann vill ekki vinstra- samstarf." 1 upphafi viðræðnanna lögðu fulltrúar Alþýðubandalagsins l'ram almennt orðað plagg til að „kynna — áhersluatriði" eins og þar segir. Úr þvi hefur eftir- farandi einkum verði hampað: „Stefnan i efnahags- og kjara- málum verði við það miðuð a) aö sérstök áhersla verði lögð a að auka kaupmátt lægstu launa b) að elli- og örorkulifeyrir hækki c) aöaimenn laun séu verðtryggð d) að stuðlað verði að jöfnun rétt- inda launafólks, m.a. i lifeyris- málum, húsnæðismálum og á sviði vinnuverndar og vinnuað- búnaðar." Þau ráð, sem bent er á, til aö gera þetta framkvæmanlegt, eru það almennt orðuð að þau geta tæpast talist umræðugrundvöllur, Lesendur Þjóðviljans þekkja lykilorðin: „ — gert stórátak til aukinnar verðmætasköpunar með hagræðingu i atvinnulifi, skipulegri fjárfestingarstjórn og niðurskurði milliliðaeyðslu i sam- ræmi við fyrri tiiló'gur Aíþýðu- bandalagsins." Þeir sem hafa áhuga á að kanna möguleika á að fram- kvæma til lögur sem þessar verða að fá upplýst hvað átt er við með „lægstu laun". Það hefur for- maður flokksins skilgreint sem 390 þúsund fyrir dagvinnu (Morgunbl. 22.12). I tillögunum virðist þvi felast það, að kaup- máttur verði aukinn hjá þorra launþega og þeir hæstlaunuðu haldi sinu cg samhliöa verði gerö- ar urbætur á þeim sviðum sem veröbólgan hefur gert erfiðust úr- lausnar. Vonandi finnst fleiri en mér timabært orðið að velta fyrir sér spurningunni um hentistefnu Alþýðubandalagsins frá öðrum sjónarhóli en getið var hér i upp- hafi. Hafa verður i huga að til- lögurnar á að framkvæma i þjóð- ljósi félagi þar sem aukning þjóðar- framleiðslu hefur verið að nálg- ast núllpúnktinn og viðskiptakjör farið versnandi. A næsta ári verð- um við að veiða minni fisk meö meiritilkostnaði. Ekki þarf þvl að undrast þótt einhverjum finnist umræddar tillögur einkennast af yfirborðsmennsku. Og sé nánar að þeim hugað má raunar greina i þeim ákveðnar hættur fyrir fram- gang vinstri stefnu og sósialisma: 1. Kröfugerð án viðhlitandi skýringa á hvaða skilyrðum þarf að fullnægja til þess að hún geti talist raunhæf er til þess eins fall- in að varpa ryki i augu almenn- ings og torvelda honum skilning á þjóðfélaginu og möguleikum á að breyta þvi. 2. Miðist tillögur af þvi tagi sem hér um ræðir við óbreytt þjóð- skipulag verða þær aö teljast marklausar og einkar vel til þess fallnar að auka verðbólgu. 3. Kauphækkanir sem renna út i verðlagið og ekki leiöa til aukn- ingará kaupmætti (sbr. reynslan af siðasta áratug), bitna á þeim lakast settu i þjóðfélaginu s.s. ellilifeyrisþegum og námsfólki og leiða þvi i raun til ójafnaðar. Hér er enn komið að tilgangsleysi kauphækkana sem samið er um i óbreyttu kerfi. 4. Með þvi að gera hækkun eða varðveislu svonefnds kaupmáttar að lykilorði, og grundvallaratriði istefnusinniogstarfi er Alþbl. að. greypa i vitund alþýðu falshug- myndir sem verslunarauðvaldinu eru þóknanlegar, þ.e.a.s. vel- liðan og hamingju öðlast menn með þvi að kaupa. Meginvið- fangsefni sósialfsks flokks er þá orðið það að tryggja að sem flest- ir geti keypt sem mest. Þetta tor- veldar almenningi að sjálfsögðu skilning á þvi að samneyslan (þjónusta og framkvæmdir á veg- um rikis og sveitarfélaga) er einn mikilvægasti þáttur lifskjaranna og seinkar nauðsynlegri skil- greiningu á nýjum markmiðum sem taka mið af ,breyttum að- stæðum i þjóðfélaginu og um- heiminum. 5. Almenn viðtæk kröfugerð án þess að gera upp við sig, hvað á að hafa forgang þegar til kast- anna kemur leiðir til yfirborðs- kenndra og vélrænna vinnu- bragða, úrræða- og stefnuleysis. Nú kynnu einhverjir að vilja velta þvi fyrir sér hvað þvi veldur að Alþýðubandalagið hefur hafn- að i þessum farvegi. Hér verður ekki reynt að fara nánar út i þá sálma. Meginskýringanna er að likindum að leita i viðleitni flokksins til að hafa samstöðu með verkalýðshreyfingunni hvað sem tautar og raular. En viðhorf og vinnubrögð af þvi tagi sem hér hefur verið lýst veröa ekki lengur afsökuð með þvi að verkalýðs- hreyfingin sé komin skammt á veg með að endurmeta markmið, skipulag og inntak baráttu sinn- ar. Tengslin við verkalýðshreyfing- una valda sjálfsagt mestu um þaö aö Alþbl. notaði fyrsta tækifæri til að draga sig útúr stjórnarmynd- unarviðræðunum. Enda á flokkurinn ekki annarra kosta völ ef hann ætlar að styðja þær kröfur sem verða settar fram i væntanlegum kjarasamningum. Og hjá þvi kemst hann vist ekki miðað við sögu sina og stöðu, hvort sem grunnkaupshækkan- irnareiga að verða 18eða 39% svo tekið sé mið af BSRB eða „leið- réttingar" og kröfur i 22 liöum eins og ASI hefur mótað. Nú skal ósagt látið að áfram- haldandi viðræður um vinstri stjórn hefu getað leitt til ein- hverra þjóðfélagsbreytinga. Aö minnsta kosti hefur fyrri stjórn- um af þvi tagi ekki einu sinni tek- ist að þjóðnýta lyfjaverslunina enda þótt rikiö borgi þau lyf sem notuðeruilandinuaðmestu fram leiði stóran hluta þeirra og veiti innflutningsleyfi fyrir öðrum. Hinsvegar hefði verið hollt og þarflegt fyrir Alþýðubandalagið að fara nánar i saumana á tillög- um sinum og gera betur grein fyrir hvernig þær gætu komið til framkvæmda. Alþýðuflokkurinn gerði sæmilega grein fyrir þvi hvernig hann vildi tryggja hag hinna lægstlaunuðu og nefndi m.a. hækkun skattfrelsismarka, auknar stighækkandi fjöiskyldu- bætur, hækkun á ellilifeyri og tekjutryggingu, umbætur i hús- næðismálum, lögleiðingu frum- varps um eftirlaun aldraðra og samræmt lifeyrisréttindakerfi fyrir alla landsmenn. Framsókn sagðist lika ætla að verja lægri laun og standa að svipuðum félagslegum umbótum. En nú gat Alþbl. ekki gengið til samstarfs um slika hluti. Það verður væntanlega að styðja allar kaupkröfur i væntanlegum kjara- samningum. Þess vegna verður að afhenda Sjálfstæðisflokknum völdin. Og senda svo frá sér harð- orð mótmæli þegar hann fer að nota þau. Vandalitið og hagkvæm lausn fyrir flokkinn. En hvernig reynist hún alþýðunni — hvað fel- ur hún i sér fyrir þá hópa sem minnst mega sin i kapitalisku þjóðfélagi á leið inn i kreppu? Dregiö í happdrœtti Krabbameinsfélagsins Ég benti á að þröngur hópur eigenda gæti haldid áfram gróðaöflun sinni erlendis en þjódin sæti eftir med samgöngu- kerfid vid um heiminn og stærstan hluta innanlands- kerfisins í rúst I fyrra haust flutti ólafur Ragnar Grimsson alþingis- maöur tillögu á alþingi þess efnis að kjörin yrði nefnd til að kanna rekstur Flugleiða h.f. og Eimskipafélagsins h.f. Þegar svo þessi tillaga kom til umræðu á alþingi 7. desember 1978 eða fyrir rétt rúmu ári síðan, flutti ólafur ræðu/ sem vægt sagt olli fjaðrafoki hér á landi. Til- löguflutningur hans varð m.a. til þess að umræðuþátt- ur var fluttur í sjónvarpinu, þar sem fram komu ásamt ólafi/ óttarr Möller forstjóri Eimskips sem þá var, og Sigurður Helgason forstjöri Flugleiða. I þessum þætti og raunar i viðtöl- um við Morgunblaöið sagði Siguröur Helgason það allt ósannindi og áróður, sem Ólafur flutti sem rök fyrir máli slnu. Þingmenn Sjálf- stæöisflokksins og Morgunblaðið tóku undir og réðust af heift að Ólafi Ragnari fyrir ræðuna. Morgunblaðið benti á sem frægt var, að Flugleiðir h.f. ásamt Eimskip og SH væru horn- steinar frjáls framtaks á tslandi og aö þessum hornsteinum væri nú veg- ið af ósanngirni og farið með rangt mál. Nú Jiefur aftur á móti komið i ljós að allt þaö sem Olafur Ragnar sagði var rétt og satt. Hann spáði fyrir um þær ógöngur sem Flugleiöir h.f. eru nú komnar i. Vegna þessa ræddi Þjóðviljinn við Olaf Ragnar um þetta mál. Tillagan verður endurflutt — Jú svo sannarlega fékk ég að heyra það frá forráðamönnum Flugleiða, svo og Sjálfstæðisflokkn- um og Morgunblaðinu. Sagt var að allt það sem ég sagði væri úti hött og ekkert nema árás á fyrirtækið og einkaframtakið i landinu. Voru það einu viðbrögðin sem þú fékkst við ræðunni? — Nei alls ekki. Mér bárust fjölmörg bréf, nafnlaus flest hver, frá starfsfólki Flugleiða h.f. sem greinilega höfðu náin kynni af þvi sem þar var að gerast. Þessi bréf staðfestu það sem ég hafði haldið fram. Aftur á móti notaði ég þau bréf sama og ekki neitt opinberlega, mér þotti það ekki rétt, en það lýsti vel ástandinu innan fyrirtækisins. 1 þessum bréfum kom i ljós óeining og óstjórn innan fyrirtækisins, sem hafa Grípa verður í taumana strax /cœjM&m ifcfíAMWP M -^m^^gmm- V ' .:-.-. •, ; - .' f Í ¦--•.•. ' rB^^fiW9w*5W»p£?« ÆjeB?%yr:'.''-<- ¦.¦'.''' •:"':•>.•: & 0™* .IR \% ^ pmmW ¦MtL^UIMú^auMmV- m*ém BmL raunar magnast enn eftir að Sigurður Helgason tók einn við stjórnartaumunum. Þetta var eitt af þvi sem ég benti á i ræðu minni á alþingi og tók fram að mér þætti ótrúlegt að fyrirtækið væri f stakk búið til að takast á við þau hrikalegu vandamál sem við blöstu eins og ástandið innan þess var og er. Og þú ert ákve&inn i að endurflytja tillöguna? — Já, ég er það auðvitað og geri það um leiðog alþingi kemur saman. Hafi verið ástæða til að flytja þessa tillögu i fyrra, þá er hún ekki siður fyrir hendi nú. Allt hefur komið fram. Þegar tillaga min kom til umræðu a alþingi flutti ég ýtarlega ræðu, sem þótti nú heldur löng, tók um það bil 2 klukkustundir i flutn- ingi, þar sem ég gerði grein fyrir þvi sem mér þótti liggja i augum uppi varðandi Flugleiðir h.f. Það voru 5 meginþættir sem ég tók fyrir. Sá fyrsti snerti það,að nútima- samgöngur væru svo mikilvægur þáttur i þjóðfélagi samtimans, bæði nvað varðar atvinnuvegi, lifskjör lólks og öll samskipti við umheiminn að stjórnvöld, bæði alþingi og rikis- stjórn,yrðu að tryggja þjóöinni þaö að þessar samgöngur væru öruggar. Það yrði aö skilja á milli alvarlegs áhættureksturs eins og N-Atlants- hafsflugið væri og þeirra samgangna sem þjóðin af öryggisástæðum yrði að hafa við önnur lönd og þá ekki siður innanlands. fog benti á að áhættuflugið hjá Flugleiðum h.f. væri orðið slikur þáttur i rekstri fyrirtækisins að það stofnaði öryggisþættinum i hættu. Annar meginþátturinn i tillögu- gerðinni og framsöguræðunni var að gera grein fyrir hvernig áhættufiugið stofnaði öryggisþættinum i hættu. (Sjá rammagreinina Úr þingræðu i desember 1978 hér til hliðar). Þar benti ég á að hætta væri á þvi að einmitt flugið yfir N-Atlantshaf myndi skila svo miklu tapi að fyrir- tækið yrði gjaldþrota og þar með yrði allur flugfloti landsmanna lagður i riist. 1 þessu sambandi benti ég á hvernig Evrópuflugið, inn- anlandsflugið og Atlantshafsflugið væri samtengt i þessu eina fyrir- tæki. Nú virðist þetta allt vera að koma fram, þótt ekki skuli fullyrt neitt um það nú, hvort Flugleiðir eru beinlinis gjaldþrota. Að taka gróðann annarsstaðar frá t þriðja þættinum benti ég á, hvernig forsvarsmenn Flugleiða h.f. sérstaklega undir forystu Sigurðar Helgasonar hafa lagt á það ofur- kapp, að hefja rekstur og afla sér tengsla i flugrekstri útum allan heim. Þar hafa risið upp bæði dóttur- fyrirtæki og Flugleiðir h.f. tengst svonefndum hlutdeildarfyrirtækjum, þar sem Cargolux og Air Bahama eru kannski þekktustu dæmin. Ennfremur eignarhlutafélög eins og Hekla Holdings, sem er fyrst og fremst pappirsfyrirtæki, stofnað til aö auðvelda fjármagnstilflutning millifyrirtækjanna, og sem Sigurður Helgason stjórnar aleinn. Flugleiða- samsteypan hefur undir hans forystu lagt ofurkapp á það að byggja upp slik alþjóöleg fyrirtæki og einkum I löndum eins og Luxembúrg og Bahameyjum, sem eru svonefnd skattfri lönd, þ.e. fyrirtæki greiða þar enga skatta og þar sem menn geta tekið gróðann út án þess að greiða af honum nokkra skatta. íog spáði þvi i þessari ræðu að á sama tima og Flugleiðaþátturinn i þessari samsteypu, það er sá þáttur- inn sem að Islendingum sneri, gæti hrunið, þá gæti þröngur hópur eigenda staðið eftir með alþjóðlegu fyrirtækin eins og Air Bahama, Cargolux, og önnur slík i fullum gangi. Þeir gætu haldið áfram sinni gróðaöflun þar, en þjóöin sæti eftir meö samgöngukerfið við umheiminn og stærstan hluta innanlandskerfis- ins i rúst. Enn nýtt fyrirtæki Og mér þykir það táknrænt, að nú, þessa sömu daga og hrun N-Atlants- hafsflugsins blasir við skuli Sigurður Helgason forstjóri Flugleiða h.f. boða komu sendinefndar frá Lúxemburg til að vinna að stofnun nýs dótturfyrirtækis, sameign- arfyrirtækis Flugleiða h.f. og Lúxemburgara. Það sýnir einmitt samhengið i þessari þróunarstefnu sem ég nefndi áðan. Þessi fyrirhug- aða stofnun nýs fyrirtækis i Lúxemburg vekur grunsemdir um að með vilja sé verið að flýta aðgerðum sem gerðu þab kleift að halda áfram Atlantshafs- og Evrópu- flugi undir hatti nýs fyrirtækis sem væri algerlega utan yfirráðasvæðis Islenskra stjórnvalda og .islensku þjóðarinnar. Nýja fyrirtækið með Lúxemburgarmönnum ætti að auðvelda Sigurði Helgasyni og félög- um að halda áfram gróðastarfsemi þótt hundruð tslendinga missi at- vinnuna vegna þess aö gamla Loft- leiðaarminum i fyrirtækjasamsteyp- unni sé slátrað. — Hvað var það þá fyrst og fremst sem þú vildir láta rannsaka? — Þar má m.a. nefna hver væru hin raunverulegu tengsl milli allra þessara óliku þátta þessarar fjölþjóðlegu samsteypu. ftg vildi fá aö vita hver væru tengslin milli sér. islenska armsins, Flugleiða h.f. og Air Bahama, Cargolux, Hekla Holdings og hótelania erlendis og þeirra þátta annarra sem þarna er að finna. Það hafa vaknað grunsemdir um að með bókhalds- brögöum og rekstrarsamskiptum hafi islenski hluti samsteypunnar verið látinn bera óeðlilegan kostnað, á sama tima sem gróðinn hefur verið tekinn út I þeim fyrirtækjum sem eru skráð i -skattlau.su löndunum. Bahamaeyjum og Lúxemburg. Islendingar greiða sífellt hærri fargjöld I fjórða þætti ræðu minnar benti ég á, að á sama tima og fargjöldin yfir N-Atlantshafið yrðu æ ódýrari væru íslendingar látnir greiða æ hærri fargjöld til Evrópulanda og inn- anlands. Sú stefna að hækka sifellt fargjöldin á Evrópu og innanlands- leiðum en lækka þau yfir N-Atlants- hafið vekur óneitanlega upp rökstuddar grunsemdir um að Evrópuflug tslendinga og jafnvel innanlandsflugið hafi verið notað til að bera óeðlilegan kostnað af almennri starfsemi fyrirtækisins. Og með þvi móti reynt að draga úr heildartapinu með þvi að verðleggja fargjöldin á Evrópuleiðinni og kannski lika innanlands of hátt, á óeðlilegum grundvelli og sem ætti að reikna i rikara mæli til N-Atlants- hafsflugsins. Nú var það svo að á þeim tima sem ég setti þetta fram, gerðu for- ráðamenn Flugleiða h.f. afar litið úr tapinu á N-Atlantshafsleiöinni. Siðan liðu ekki nema 3 mánuðir og tillagan var enn til umræðu i þinginu, og þá kom i ljós, að tapið 1978 var um einn miljarður króna og nú er talað um 5 til 6 miljarða króna tap á árinu 1979. Svona tap skapar margvíslegar freistingar inni i fyrirtækinu til að reyna að láta þær leiðir sem hugsan- lega væri hægt að reka með hagnaði, borga óeðlilegan hluta sameiginlegs kostnaðar. Og ég er alveg sann- færður um það, að islenskur almenn- ingur hefur verið látinn greiða alltof há fargjöld nú á siðari árum vegna þessara erfiðleika Flugleiða h.f. DC 10 kostar jafn mikið og ein Kröfluvirkjun Loks er svo að geta 5. og siöasta þáttarins i ræðu minni, þar sem ég gagnrýndi harðlega þá fjár- festingarstefnu sem Flugleiðir hafa fylgt og raunar Eimskipafélagið h.f. lika. Hvað Flugleiðir h.f. snertir voru það fyrst og fremst kaupin á DC 10 þotunum á sama tima og ljóst var að DC 8 vélarnar gátu dugað i mörg ár. Átburðarásin árið 1979 hefur sýnt og sannað að kaupin á DC 10 vélun- um voru alröng. Bæði voru þær of dýrar og of stórar og reyndust að auki gallaðar. t raun hafa forráða- menn Flugleiða staöfest þetta sjálfir með þvi að tilkynna aö þeir séu að hverfa frá DC 10 vélunum yfir i DC 8 vélarnar. Þegar ég setti þetta fram var talið að það væri úti hött að halda áfram rekstri DC 8 vélanna eingöngu. Eg er alveg sannfærður um að þessi ranga fjárfestingar- stefna á stóran þátt i erfiöleikum fyrirtækisins nú. Rætt við Ólaf Ragnar Grímsson Um |____ Flugleiðamálid og tillöguna sem hann flutti fyrir rúmu ári um könnun á rekstri fyrirtækisins Spurningum ósvarað. 1 umræðum um málið i þinginu var varpað fram spurningum, sem hefur aldrei veriðsvarað, en það eru tengsl Flugleiða h.f. við bandariska flug- félagið Seabord and Western sem Flugleiðir h.f. keyptu DC þoturnar frá og sem annast alla varahluta- og viðgerðarþjónustu. Bent hefur verið á að SW hafi fengið afar sterka gróðastöðu með sölu vélanna og viðgerðar- og varahlutaþjónustunni en þessu hefur aldrei verið svarað af hálfu forráöamanna Flugleiða hf. Mörgum þótti það skrýtiö að á sama tima sem mikið framboö var á flug- vélum i heiminum, skyldu Flugleiðir h.f. alltaf skipta við sama banda- riska fyrirtækið. Þegar þetta er svo allt lagt saman, þá hefur atburðarásin sýnt, að spá- sögnin um örlög áhættuflugsins og hvernig það tengdist inni hugsanlegt tap fyrirtækisins hefur reynst rétt. t öðru lagi að á sama tima myndu for- ráðamenn og eigendur fyrirtækisins leggja höfuðáherslu á að byggja upp rekstur erlendis i tengslum við erlenda aðila i gegnum Lúxemburg og Bahameyjar, og i 3ja lagi að fjár- festingastefnan væri röng, svo sem kaupin á DC 10 vélunum. Allt hefur þetta reynst rétt, að ógleymdri stefn- unni i fargjaldamálunum. Rangar upplýsingar — Samt er það ekki fyrr en nú að viðurkennt er af Flugleiðamönnum að alvarlega Iiorfi? — Já, það er rétt. Sigurður Helga- son byrjaði að gefa út yfirlýsingar um þetta mál 1977 og sagði þá allt vera i lagi. Og allar upplýsingar sem hann hefur gefið upp siðan, þar til nú, eða i teep 3 ár hafa reynst rangar. Þessi aðalforstjori fyrirtækisins hef- ur hvað eftir annað orðið ber að þvi að gefa alrangar upplýsingar um það i hvaða átt þróunin stefndi i þessum málum. — Heldurðu að liann hafi ekki vit- að betur? — Ef hann hefur ekki vitað betur er það auövitað vitaverð vanþekking hjá manni i svo þýðingarmikilli stöðu og sem ber aðra eins ábyrgð og hefur nú alræðisvald i málefnum félagsins. Ef hann hefur hinsvegar vitað betur, þá hefur hann visvitandi villt um fyrir islcnskum ráðamönn- um og islenskum almenningi og það sem kannski er vitaverðast, starfs- fólki fyrirtækisins. t þvi sambandi vil ég minna á aö einn af mörgum vinnustaðafund- um, sem ég fór á fyrir siðustu kosn- , ingar, var einmitt á Flugleiðum. A þessum fundi var húsfyllir. Þarna var ég gagnrýndur harðlega af ýms- um stóryrtum einstaklingum, starfs- mönnum fyrirtækisins, fyrir minn tillöguflutning og framsöguræðu. Ég benti þeim á að ég hefði taiið þá, þegar ég flutti tillöguna, að það myndu ekki liða mörg ár þar til þessi rekstur gæti oröið i stórfelldri hættu og að ég væri þeirrar skoðunar nú, að það væri jafnvel enn skemmri timi þar til menn stæöu frammi fyrir þvi hvort leggja ætti starfsemi Flugleiða h.f. á N-Atlantshafsleiðinni niður. Það var hópur starfsmanna sem hló að þessum fullyrðingum minum og sagði að allt gengi nú vel og betur en áður á Atlantshafsleiðinni. Þeir stóðu I þeirri meiningu aö allt væri i lagi með rekstur fyrirtækisins, vissu sem sagt ekki um þá stórfelldu erfiðleika sem aðeins rúmum mánuði siðar voru opinberaðir af forstjóra fyrirtækisins. Raunar hef- ur hann nú sett mun fjölþættari rök undir minn málflutning á þessum fundi, en ég gat sjálfur. Grípa verður í taumana strax Ég tel, að annað sé útilokað fyrir alþingi og rikisstjórn en að gera það nú upp við sig hvaða ráðstafanir menn ætla að undirbúa sig undir til þess að bjarga flugsamgöngum landsins við útlönd. Sú hætta vofir nú yfir að áframhaldandi taprekstur geri það að verkum að islenski arm- ur þessarar fjölþjóðasamsteypu geti oröið gjaldþrota á sama tima og hún heldur áfram að starfa úti i heimi og raunar að stækka við sig frekar en hitt, en tslendingar sitji eftir samgöngulausir við útlönd. Einnig er líklegt að þess veröi krafist að tslendingar greiöi stóran hluta af þessu tapi á sama tima sem þeir er þarna eiga hlut að máli i gegnum erlendu félögin geta haldið fram að taka sinn gróða erlendis. Meöal ann- ars þess vegna ætla ég að flytja til- lögu mina aftur um leið og Alþingi kemur saman á þessu ári. Að lokum vil ég segja þetta: Vegna spásagna á liðnum árum um þróun flugsamgangna I heiminum hafa menn til að mynda látið teikna nýja flugstöðvarbyggingu á Keflavikur- flugvelli, fyrst i tið Einars Agústs- sonar og nú hefur málið verið endur- vakiö i tið Benedikts Gröndals. öll- um ætti að vera ljóst að þessar nýju aðstæður i N-Atlantshafsfluginu gera að engu þessa hugmynd. Hvaða vit væri i þvi fyrir þjóð sem stendur frammi fyrir þvi eftir örfá ár að sinna eingóngu Evrópu- og innan- landsflugi að ráðast I byggingu flug- stöðvar á Keflavikurflugvelli og það fyrir bandariskt fé, sem stæöi kannski tóm að meginhluta? Afleiðingar af atburðunum hjá Flugleiðum eru miklu viðtækari en bara innan fyrirtækisins sjálfs. Þar má tilnefna byggingu þessarar nýju flugstöðvar, frihöfnina á Keflavikur- flugvelli og fleira sem stjórnvöld verða að taka til endurskoðunar nú i ljósi breyttra aðstæðna, Næst liggur fyrir að alþingi og ríkisstjórn fái tæmandi og nákvæmar upplýsingar um það sem I raun og veru er að gerast innan Flugleiða h.f. Þjóðin á rétt á þvi og fulla kröfu þar um. — S.dór. Úr þingræðu í desember 1978 Dregið hefur verið I hausthapp- drætti Krabbameinsfélagsins 1979. Fjórar bifreiðar, sem voru I boði, komu á eftirtalin ndmer: 115091 Dodge Omni, 68800 Saab 99 GL, 119300 Citroen Visa Club og 46395 Toyota Starlet 1000. Sambyggð útvarps- og segul- bandstæki, Crown komu á: 25019, 49032, 60727, 71258, 103927, og 147200. Krabbameinsfélagið þakkar landsmönnum göðan stuðning fyrr og siðar og óskar þeim far- sældar á nýju ári. (Fréttatilk.) i ræðu þeirri sem Ólafur Ragnar Grímsson flutti á alþingi 7. desember 1978 þegar til umræðu kom tillaga hans um skpðun á rekstri Flugleiða h.f. og Eimskipafélagsins h.f. sagði hann m.a. eftirfarandi: „Fyrir rösku ári bjuggust forráða- menn Flugleiða greinilega við þvi, að þetta mikla verðstríð yrði stutt. En svo hefur ekki orðið. Þaö stendur enn og er i dag miklu grimmara en það var fyrir ári. I raun og veru eru engar lfkur fyrir þvi i dag, að Flug- leiðamenn muni reynast sannspárri nú um það, að þessu mikla verðstriði kunni að ljúka, en þeir voru fyrir rösku ári þegar það var að hefjast. Við getum þess vegna ekki slegið þvi föstu, að hér sé ekki stefnt i allal-. varlegan ög kannske stórfelldarii taprekstur á þessum áhættumarkaði heldur en nokkurn hefur grunaö, — taprekstur sem yröi unninn upp með þvi að láta tslendinga borga hærri fargjöld á þeim flugleiðum sem þeir fyrst og fremst stunda. Sú spurning vaknar óneitanlega i hugum þeirra sem vilja meta sam- göngukerfiþjððarinnar og þann flug- rekstur sem Islendingar stunda, fyrst og fremst frá öryggis- og vel- ferðarsjónarmiðum þjóðarinnar sjálfrar, hvort það sé rétt stefna til lengdar að leggja allt flugkerfi landsins undir i hinu nýja og stór- fellda áhættuspili sem nú er háö á hinum alþjóðlega flugmarkaði At- lantshafsflugsins, eftir að Banda- rikjastjórn breytti reglunum um þann samkeppnismarkað fyrir nokkrum misserum. Ef Flugleiðir tapa þeim leik á næstu árum, drekkir það tap ekki að- eins fjárfestingum félagsins i tengsl- um viö þennan samkeppnismarkað, heldur einnig öllum öðrum eignum félagsins. Allt flugkerfi landsins kynni að brenna i þvi báli. Það er mikil áhætta fyrir islenska þjóð og stjórnvöld landsins að láta eins og sá möguleiki sé ekki til, að útiloka al- gjörlega ósigur i verðstriðinu á At- lantshafsleiðinni sem kynni að skilja allt flugkerfi tslendinga eftir I rúst vegna þeirrar eignarlegu samteng- ingar alls flugflotans sem rikjandi er hjá Flugleiðum, bæði þeirra flug- véla, sem notaðar eru á Atlantshafs- leiðinni, og hinna sem notaðar eru milli tslands og Evrópu og innan- lands. Og kann sú hætta ekki að vera einnig fyrir hendi, hv. þm. að undir slikum kringumstæöum kjósi eig- endur Flugleiöa vegna þröngra eig- inhagsmuna aö bjarga sinu skinni meðþviaðflytjaáhersluþungann frá flugrekstrinum innanlands og færa eignirnar til hinna alþjóðlegu fyrir- tækja Air Bahama og Cargolux og flugfélagsins i Uruguay og kannski einnig i Sri Lanka, til þess að þeir björguðu þó sinum eignum þótt þjóð- in sjálf sæti uppi flugflotalaus. t jafn- alþjóðlegri og flókinni fyrirtækja- samsteypu sem Flugleiðir eru nii orðnar er sá möguleiki vissulega, fyrir hendi og það væri blinda að úti- ioka hannmeð öllu. Það þarf aö svara þeirri spurn- ingu, hvort til lengdar, við hinar nýju aðstæður sem komnar eru upp á At- lantshafsmarkaðnum, eigi allt flug- kerfi þjóðarinnar innanlands og við Evrópu að vera tengt við þetta mikla áhættuspil. Og sU spurning verður enn brýnni þegar haft er I huga að meginþunginn i fjárfestingum Flug- leiða, svo sem kaupin á DC-10 þot- unni, sem nú eru ákveðin og jafn- gilda að verðmæti nánast heilli Kröfluvirkjun, og nýleg tilkynning um kaup á annarri DC-10 þotu, auk einnig nýrrar Boeing-flugvélar á næsta ári, hvort þessi markmið sem félagiö kýs að setja á oddinn i sinni fjárfestingarstefnu, eru i raun og veru rétt. Umræöan um fargjalda- stefnuna leiðir okkur þvi að þriðja meginþættinum, sem spurningarnar 15 beinast að, þeirri fjárfestingar- stefnu sem rikjandi hefur verið hjá fyrirtækjunum tveimur á undanförn- um árum..." Þetta var þa kallað lygi og áróöur, en hvað segja menn nú?

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.