Þjóðviljinn - 12.06.1985, Blaðsíða 8

Þjóðviljinn - 12.06.1985, Blaðsíða 8
MENNING Myriam Bat-Yosef, eöa María Jósefsdóttir, hef ur á undan- förnum árum sýnt reglulega í Reykjavík. Ersýning hennar að Kjarvalsstöðumeðlilegt framhald af gjörningnum í Norræna húsinu 1983 (fram- inn ásamt bræðrunum Hauki og Herði), og sýningunni í GalleríLækjartorgi 1982. Hún sýnir þar 90 verk af öllu tagi; málverk; teikningar; þrívíð verk; grafík o.fl., ásamt Ijós- myndum af gjörningum allt fram til ársins 1965. Jafnvœgið sem ekki má raska Myriam Bat-Yosef sýnirað Kjarvalsstöðum Bat-Yosef heldur áfram að mægja saman list og líf í verkum sínum. Hlutirnir í nánasta um- hverfi öðfást heimspekilegt inntak í austurlenskum skilningi, þegar listamaðurinn fer um þá höndurri og laðar fram dulið táknmál þeirra. Með pensilinn að vopni ræðst Bat-Yosef á hvað sem fyrir er og málar það á sinn sérstæða hátt. Hún hefur komið sér upp ákveðnum stfl sem á ræt- ur að rekja til jafn ólíks uppruna og rókókós, aldamótastíls, skyn- víkkunarlistar og arabísks skrauts (Arabeskur). Þessi stíll er einkar lífrænn og minnir óneitan- lega á persneskt teppamynstur í öllum sínum flæðandi flækjum. Stólar og borð, hljóðfærakass- ar og blævængir eru beinlínis dul- búnir eða dulfarðaðir með þessu endalausa og bylgjandi mynstri. Það er athyglisvert að hver hlutur er þannig þakinn að helmingur- inn er dökkur en hinn ljós. Það er jafnvægið milli „jing og jang"; jafnvægi sem engan veginn má raska ef lífið á að hafa sinn gang. Þetta kemur enn betur í ljós í tvenndum, þ.e. pörum sömu hluta („Eitt par af rúmbukúlum" nr. 38) og samanfelldum eða samfellukenndum hlutum („Banjókassi" nr. 42). Eitt vérka sýningarinnar gefur þessa grunnhugmynd listamannsins betur til kynna en nokkuð annað. Það er verkið „Gefa líf og taka líf". Tvenna, nr. 55 á sýningunni. Myndmálslega er það nokkurs konar summa þeirra þanka sem list Bat-Yosef snýst um. Eins og fram kemur í stuttum en hnitmiðuðum texta lista- mannsins í sýningarskrá, þenur list Myriam Bat-Yosef sig stöðugt út. Frá uppsprettunni, þ.e. lík- ama hennar, flæðir málningin út yfir hluti og fólk. Gjörningar Bat- Yosef eru fyrst og fremst lifandi málverk og erfðaskrá hennar hljóðar upp á samsömun hennar eigin líkamsleifa við listaverk sem hún hefur þegar skapað („Ljósmyndir af erfðaskrá minni"). Hún er m.ö.o. upp- spretta eigin listar, alfa hennar og omega, um leið og hún er skapari eigin umhverfis; áhrifa- og ör- lagavaldur í senn. Þetta er i sjálfu sér kvennalist, þar sem listamaðurinn sér sjálfan sig sem guðdómlega uppsprettu, eða eins konar „Jarðarmóður". Listtjáning hennar er andstæða díonýsískrar listsköpunar karl- mannsins og á sér margar hlið- stæður í kvennalist nútímans. Myriam Bat-Yosef hefði ekki getað fundið betri stund til að sýna þessi verk sín á en einmitt yfirstandandi kvennaár. Hér er á ferð athyglisverð sýning, einkum vegna þess að við íslendingar eigum svo sjaldan kost á að sjá list sem byggð er á trúarlegum og heimspekilegum grunni. HBR. Látlaus verk en áleitin ValgarðurGunnarsson sýniríGallerí Langbrók í Gallerí Langbrók sýnir Val- garður Gunnarsson um þess- armundir. Valgarðurhefur getið sér gott orð fyrir málverk sín, allt frá því hann tók þátt í UM-sýningunni á Kjarvals- stöðum fyrir u.þ.b. þremur árum. Á síðasta ári var hann í hópi 6 annarra íslendinga sem boðið var að sýna verk sín í Listasafninu í Lundi, á sýningu sem baryfirskriftina „Málverk". Síðan þá hefur hann staðið fyrir einni tví- menningssýningu að Kjar- valsstöðum. Það eru fremur smá verk sem Valgarður sýnir að þessu sinni í Gallerí Langbrók. Þau sverja sig samt sem áður í ætt við það sem listamaðurinn hefur verið að fást við á undanförnum árum. Segja má að Valgarður sé „lýrikerinn" í hópi ungu málaranna. Myndir hans snúast fyrst og fremst um pensilskrift og beitingu litarins fremur en stórskorin yrkisefni eins og vanalega eru kennd við málverk nútímans. Málverk Valgarðs hafa heldur ekki til að bera þá tilvistarkenndu eða fáránlegu ásýnd sem oftast birtist í myndefni ungra lista- manna. Myndir hans eru langt frá því að vera expressionískar. Miklu fremur mætti kalla þær im- pressionískar vegna þeirrar áherslu sem lögð er við málunina sjálfa. Það er nefnilega ákveðinn hugblær í myndum Valgarðs, at- mosfera sem er mjög óvanaleg nú á tímum. Þetta eru einfaldar myndir, bæði hvað varðar form og liti. Sumar eru langar og mjóar og þ.a.l. nokkuð skreytikenndar, jafnvel svo minnir á aldamótatil- raunir nabíanna, en það var hóp- ur franskra listamanna sem mægja vildu skreytilist við ein- falda (frumstæða) list og ná þann- ig fram ákveðnum, náttúru- sprottnum blæ sem þeir töldu ó- rhengaðan af ofursiðfágun. Reyndar er töluvert í tækni Val- garðs sem minnir á aldamóta- myndir þeirra Veuillards og Bonnards. Einhvern veginn er það samt svo að Valgarður fellur hvergi í þær mýmörgu gryfjur sem yfir- leitt verða þeim að fjörtjóni sem nálgast skreytilist að einhverju leyti. E.t.v. er hann fæddur undir svipaðri heillastjörnu og Matisse gamli, en sá gat tekið skrautið í þjónustu sína eins og Sæmundur kölska, án þess að þurfa að óttast að það yrði honum skeinuhætt. Eitt er vístlgarður nálgast skreyti- hættuna eins og sá sem þykist ekki vita af henni eða stendur hjartanlega á sama um hana. Honum svipar að þessu leytinu til þeirra mannvera sem svo oft prýða hans eigin verk. Það eru afslappaðir strákar sem horfa fremur kæruleysislega út í loftið, eða láta sig dreyma dagdrauma, ósnortnir af öllu veraldlegu am- stri. Þeir kæra sig kollótta þótt þeir séu dregnir í dilka eftir útliti. Hvort þeir eru taldir of skraut- legir gildir einu, því þeir vita sem er að fyrr en seinna endar öll list sem stofuprýði; allar bókmenntir sem stásskilir og öll tónlist sem effektasuð undir glæstar sjón- varpsauglýsingar. Hví þá ekki að taka upp sömu afstöðu og fyrrnefndur Matisse og reyna að finna einhverja merkingu í hinu skrautlega, ef vera kynni að þannig mætti læða inn nýrri hugsun hjá saklausum áhorfanda? Er listin ekki einmitt orðin eins konar skæruhernaður í herbúðum vitundariðnaðarins? 8 SÍDA - ÞJÓÐVILJINN Miðvikudagur 12. júní 1985

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.