Dagblaðið Vísir - DV


Dagblaðið Vísir - DV - 05.11.1999, Qupperneq 11

Dagblaðið Vísir - DV - 05.11.1999, Qupperneq 11
FÖSTUDAGUR 5. NÓVEMBER 1999 f^enning u Kúplingsdiskur „Eg kom með þetta að austan í vaskafati," segir Magnús Pálsson og sýnir mér hrúgu af oggulitlum stólum, nærfærnislega skornum út úr silfurþynnum, suma fasta saman í flækjum, sem verða á nýrri sýningu hans í Gailerí i8 í ýmsu ásigkomulagi. Á mynd- bandinu í sýningarmiðju virðast þeir vera í fullri stærð og Magn- ús situr meira að segja á þeim. En það er aflt í plati. „Svo kemur jarðskjálfti á þessu myndbandi," segir hann. „Við skjálftann dett- ur rauðvínskarafla ofan á stól- ana og kremur þá undir sér og vínið flæðir um.“ Jarðskjálftasenan er sett upp sérstaklega á sýningunni sem eins konar skúlptúr á hillu. Beint á móti henni er önnur hilla með heilum stólum. Aðalatriðið er svo myndbandið sem varpað verður upp á vegginn sem blasir við þegar maður horfir inn um gluggann á galleríinu. Þar verð- ur það sýnt þó að galleríið sé ekki opið, jafnvel fram á nætur, þeim til yndis sem eftir götunni ganga. „Gafleríið er svo lítið,“ segir Edda Jónsdóttir, eigandi þess, „mig hefur alltaf dreymt um að stækka það út í götu - láta götulífið blandast inn í sýning- arnar - og stundum hefur það tekist." Edda sagðist hafa boðið Magn- úsi að sýna hjá sér vegna þess hvað hann hefði haft eindregin áhrif á íslenska myndlist undan- fama áratugi. „Hann er hlekkur í myndlistarsögu þjóðarinnar sem ekki er hægt að ganga fram- hjá, og það var mikið atriði fyrir mig að fá að sýna verk eftir hann. Ég var líka mjög ánægð með að fá vídeóverk frá honum því þá geta vegfarendur notið sýningarinnar al veg eins og þeir sem koma hingað inn.“ r Magnúsar Hér er listamaðurinn með silfurstólum sfnum elns og Gúlliver í Putalandi. DV-mynd E.ÓI. Hver er kjarninn? Á myndbandinu flytur Magnús frumsaminn texta sem heitir „Kúplingsdiskur" og er fullur af óvæntum snúningum eins og Magnúsar er von og visa. „Þetta er bulltexti," segir Magnús og hlær, og það er rétt að því leyti að hann ber ýmis ein- kenni súrrealisma. Setningarnar eru flestar fullkomlega eðlilegar hver fyrir sig en samband- ið milli þeirra er ekki sýnilegt með berum aug- um. Fyndinn verður hann og makalaust frum- legur eins og þeir kannast við sem muna eftir fyrri textaverkum Magnúsar, til dæmis leikrit- inu Sprengd hljóðhimna vinstra megin sem sýnt var í Þjóðleikhúsinu í samvinnu við Al- þýðuleikhúsið fyrir nokkrum árum. „Þetta er svona vitundarflæði," segir Magn- ús, „og ég ætla að prófa hvað fullkomlega eðli- legur flutningur gerir við texta sem hefur afar takmarkaða merkingu. Það er líka gaman að komast að því hvað situr eftir hjá fólki af svona texta sem hefur hvorki upphafi né endi og eng- an þráð! Hvaða tilfinning er í honum, hvaða bakgrunnur, hvaða kjami er í honum sem mað- ur situr uppi með á eftir?“ Magnús er meistari orðanna eins og fleiri myndlistannenn - við nefnum aðeins Sigurð Guðmundsson og Hallgrim Helgason. Stundum eru þeir talsvert djarfari í með- höndlun orðanna en þeir sem kalla sig rithöfunda. „Það getur verið að þeir séu óbundnari," segir Magnús við þess- um hugleiðingum, „enda væri það ekki óeðlilegt. Þeir eru ekki búnir að búa til af sér neina mynd sem rithöfundi og hætta ekki neinu þó að þeir brjóti allar reglur!" - En hvers vegna fórstu sjálfur að blanda saman mynd og orði? „Ég veit það ekki, kannski kom það af sjálfu sér,“ segir hann hugsi. „Ég var það mikið á flæk- ingi að ég gat ekki alltaf flutt með mér áþreifanlega hluti. Þegar mað- ur vinnur með skúlptúr þarf alltaf að útvega húsnæði undir hann - þá verður freistandi að ferðast með eitthvað auðveldara!" Magnús býr í London með enskri eiginkonu sinni og bami en er mikið heima á íslandi og á reyndar lögheimili sitt hér. Hann segist lifa rólegu lífi, vinna að tveimur-þremur verkum á ári fyr- ir sýningar og hátíðir sem honum er boðið á. „Stundum er mér nú orðið boðið að taka þátt í sýning- um á svokölluðu „sound-poetry" (sem þýða mætti ,,hljóð-ljóð“). Ég hef aldrei kallað mín verk því nafni heldur „radd-skúlptúra“, en ég lenti inni í hinni hringrásinni og er þar. Einnig hef ég lent inni í þvi sem kallað er „video-poetry" af því ég er líka með texta.“ Magnús sagðist eiga fullgerðan leiktexta sem hann væri nýbúinn að umskrifa, eins konar framhald af Sprengdri hljóðhimnu vinstra megin, og vonast til að sjá hann á sviði einhvem tíma. „Það heitir Kjötkássan og Brasilíufrænkan og nafnið segir talsvert um innihald- ið,“ segir Magnús og er skemmt. „Þessir textar sem ég skrifa era oft tengdir því sem ég er að lesa hverju sinni, ég styðst við aðra texta en fer afar frjálslega með þá, stel, breyti, staðfæri. Þó að maður noti kannski efni frá öðrum þá verður úrvinnslan alltaf háð því hvernig maður er stemmdur sjálfur. Ef maður er reiður þá verða meinlausustu setningar kannski ruddalegar!" Edda Jónsdóttir sagði að ekki yrði aðeins hægt að sjá myndbandið inn um glugga galler- ísins á kvöldin heldur yrðu hátalarar úti þannig að vegfarendur heyrðu texta Magnúsar. „Við og við þagnar hann og kallar svo skyndilega. Þá vona ég að fólki bregði svolítið!" Sýning Magnúsar stendur til 5. desember og er opin fimmtudaga til sunnudaga kl. 14-18. Kalevala alls heimsins Nú em 150 liðin síðan „nýja Kalevala" - það er að segja 50 ljóða flokkur I stað 32 ljóða flokksins sem út kom 1835 - var gefið út og af þvi tilefhi verður haldin hátíð í Nor- ræna húsinu sem nefnist „Kalevala alls heimsins". Hefst hátíðin með upplestri Hjartar Pálssonar úr Kalevala á mánudagskvöldið kl. 18, en þá hefst einnig Norræna bókasafnsvikan. Kalevala er hið fomfræga finnska sögu- ljóð, alls um 22.000 ljóðlín- ur, sem fræði- maðurinn Elias Lönnrot safn- aði saman á 19. öld. Það á rætur aftur í forneskju en elstu upp- skriftirnar eru frá 18. öld. Með því að yrkja sjálf- ur í eyður þjóðkvæð- anna skapaöi Lönnrot frásagnarþráð sem lýsir valdabaráttu á milli Kalevala, lands hetjanna, og Pohja, Kalevala landsins í norðri. Söguhetjur eru goðsagna- kenndar verur sem lenda í miklum og háska- legum ævintýrum. Nýja Kalevala er það kvæði á finnsku, sem langoftast hefur verið þýtt; um síðustu áramót hafði því verið snú- ið á 46 tungu- mál. Um þess- ar mundir vinnur Hjörtur Pálsson að nýrri þýðingu á söguljóð- inu en áður höfðu Karl Isfeld og Sigríður Ein- ars frá Munaðar- nesi þýtt hluta þess. í sambandi við Kalevala-dagskrána mun Norræna húsið kynna goðsagnir og ævintýri frá Eystrasaltslöndum. Megnið af dagskránni verður flutt á norrænu Merki hátíðarársins vísar til sköpunar heimsins sam- okas nsvl unni kvæmt hinni ævafornu goðsögn sem varðveitt er í fyrsta kvæði Kalevala. Þar segir frá því að egg fugls ]Aapclcrá hátíð sem kom af hlmni hafl oltið út í veraldarhafið og brotn- að þar en úr brotunum urðu til himinn og jörð. arinnar Á mánudagskvöldið kl. 18 verður upplestur Hjartar Pálssonar úr Kalevala eins og áður sagði. Á miðvikudagskvöldið kl. 20 verður fyrirlest- ur dr. Ojcirs Lams frá Lettlandi um lettnesku söguljóðin Lacplesis. Hann talar á ensku. Á fimmtudagskvöldið kl. 20 flytur Virginija Stommiene fyrirlestur, einnig á ensku, um litháískar goðsagnir og tákn. Föstu- dagskvöldið kl. 20 verða danstónleikar Kalevala, sameinaður dans og tónlistar- spuni, og laugardagskvöldið 13. nóvem- ber verða Pop-Kalevala tónleikar kl. 20.30. Textar Pop-Kalevala eru úr sögu- ljóðinu foma en lögin era ný. Sunnudag- urinn 14. nóvember verður fiölskyldu- dagur. _____ Listsýningar eru einnig í húsinu á há- tíðinni. í anddyri era ljósmyndasýningin Pre Kalevala og sýning á Kalevala skartgripum sem gerðir eru úr bronsi, silfri eða gulli eftir fom- um, finnskum fyrirmyndum. Eftir viku hefst sýningin Lifi kalevala í sýningarsal. Norræna bókasafnsvikan er nú haldin í þriðja sinn og er tilgangurinn sem fyrr að beina athygli að norrænum bókmenntum, í þetta sinn að sígildu efni úr trúar- og skáld- skaparheimi norrænna þjóða: hetjukvæðum, þjóðsögum, ævintýrum og goðsögum en einnig sögum úr borgarlífi nútímans sem oft sækja efni sitt í galdratrú og goðsagnir. Vikan hefst á mánudaginn kl. 18, samtímis á öllum Norður- löndum. Þá verður slökkt á rafmagnsljósum í bókasöfnunum, kveikt á kertum og lesið úr Kalevala og smásagan „Rottan í pitsunni" úr samnefndri bók Bengts af Klintberg. Hundur í óskilum Hinir makalausu Norðlendingar Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson gera stuttan stans í Lista- klúbbi Leikhúskjallarans á mánu- dagskvöldið, spila og syngja og fremja ýmis áhættuatriði. Samkom- an hefst kl. 20.30 en ykkur er ráðlagt að koma tímanlega því í fyrra komust færri að en vildu. Húsið er opnað kl. 19.30. Heiðin minni Nýtt myndarlegt greinasafn um fomar bókmenntir er komið út und- ir nafninu Heiðin minni. Ritið er ár- angur samstarfs Kennaraháskóla ís- lands og Háskólans á Akureyri og ritstjórar eru Haraldur Bessason og Baldur Hafstað. Greinarnar eru fimmtán eftir jafnmarga fræðimenn, ellefu íslenska og fióra erlenda, Bandaríkjamennina Joseph Harris og Theodore M. Andersson, Þjóðverj- ann Kurt Schier og Frakkann Jean Renaud. Allar grein- arnar eru á íslensku en efnisútdráttur á ensku fylgir hverri grein. Efnið er fiölbreytt en tengist allt nor- rænni goðafræði og hefiubókmenntum. Schier skrifar um eðli og uppruna hinna dularfullu goða Loka og Heimdallar, Hai-ris um Sonatorrek, Andersson og Viðar Hreinsson um Völsunga sögu, Renaud um Baldur hinn góða eins og hann kemur fram hjá Saxa. Her- mann Pálsson birtir drög að nor- rænni tröllafræði, Heimir Pálsson skrifar um starfsaðferðir Snorra Sturlusonar, Haraldur Bessason og Gísli Sigurðsson rýna báðir í Völu- spá, Vésteinn Ólason kannar goð- sagnaminni í rómönsum frá síðmið- öldum, Ásdís Egilsdóttir á greinina „Drekar, slöngur og heilög Margrét", Jón Hnefill Aðalsteinsson skrifar um blótminni í Landnámabók, Torfi H. Tulinius um fomeskju í Eyr- byggju og Baldur Hafstað um Gunn- ar Þiðrandabana. Fomar goðsögur hafa laðað að sér æ fleiri fræðimenn á þessari öld enda birta þær í margræðum og spennandi frásögum hugmyndaheim Qarlægra samfélaga. „Sögur af goð- um hafa fylgt mannkyni frá því að það fór að virða fyrir sér heiminn í kringum sig og gera sér hugmyndir um upphaf hans og skipulag," segja ritstjórar í Inngangsorðum. „Þær eru tungumál sem menningarheildir um allan heim hafa notað til aö fialla um veröldina og þann skilning sem lagöur var í þá heimsmynd sem við blasti. Því má segja aö goðsögur (goðsagnir, mýtur) geri það skiljan- legt sem ekki er unnt að sannreyna með öðrum aðferðum." Heimskringla, háskólaforlag Máls og menningar gefur bókina út. Lífsgleði „Lífsgleði-bækumar" hafa hlotiö fastan sess á íslenskum jólabóka- markaði og verið í hópi söluhæstu ævisagnabóka mörg undanfarin ár. Nú er áttunda bókin í flokknum komin út og enn er það Þórir S. Guðbergsson sem hefur um- sjón með henni og skrálr frá- sagnimar. Þau sem segja frá í nýju bók- inni eru sr. Árni Pálsson fyrr- verandi sóknarprestur, Herdís Egilsdóttir kennari sem sagði svo skemmtilega frá lífi sínu og starfi í þættinum Maður er nefndur í Sjónvarpinu sl. mið- vikudag, Margrét Hróbjartsdóttir geðhjúkrunarfræðingur og kristni- boði, Rúrik Haraldsson leikari og Ævar Jóhannesson sem jafnframt öðrum störfum hefur þróað og fram- leitt hiö magnaða lúpinuseyöi. Alls hafa þá 46 Islendingar rifiað upp minningar sínar undir heitinu Lífsgleði. Hörpuútgáfan á Akranesi gefur bókina út. Umsjón

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.