Dagblaðið Vísir - DV - 01.02.2001, Qupperneq 13

FIMMTUDAGUR 1. FEBRÚAR 2001
13
x>v_______________________
Veisla skilningarvitanna
Þegar menn nýsast fyrir um
það markverðasta sem er að
gerast í menningarlífi Kaup-
mannahafnarbúa um þessar
mundir kemur eitt nafn æði oft
til umræðu, nefnilega nafn
bandaríska fjöllistamannsins
Roberts Wilson. Wilson, sem
tæplega þarf að kynna, er höf-
undur að uppfærslu á frægu
leikriti Búchners, Woyzeck,
sem fjallað var um í helgar-
blaði DV í byrjun janúar og nú
gengur í Betty Nansen-leikhús-
inu við nær einróma lof og
gríðarlega aðsókn. Þar semur
strigabarkinn Tom Waits bæði
tónlist og texta. En það er önn-
ur uppfærsla eftir Wilson í
Kaupmannahöfn sem kannski
hefur ekki vakið sömu athygli,
þótt hún sæti í rauninni jafn
miklum tíðindum.
ímyndum okkur Þjóðminja-
safnið okkar á sínum endan-
lega samastað og að þekktur
listamaður, segjum Magnús
Pálsson, fengi megniö af því til
umráða og frítt aðgengi að öli-
um safngripum í því augnamiði að skapa sína
eigin myndveröld innan veggja safnsins. Að
auki fengi hann að koma þar fyrir eigin mynd-
list, ýmislegu drasli af götunni og útvarpa tón-
list eftir Megas, óperutónlist og ýmiss konar
tilviljunarkenndum hljóðum meðan á uppá-
komunni stæði.
Þetta er i rauninni það sem Robert Wilson
var fenginn til að gera í Listiðnaðarsafni
þeirra Dana. Hann fékk að leika sér með sext-
án sali safnsins og gjörvaUa safngripina tU að
skapa margbrotna innsetningu sem hann
nefnir „Anna kom ekki heim þá nótt“ og er
ótrúleg blanda af fjölleikahúsi, framúrstefnu-
legu leikhúsi og draumveröld Lísu í Undra-
landi.
Anna andvana
Svona róttæk uppstokkun á þekktu safni
hefur auðvitað mælst misjafnlega fyrir. TU
eru þeir, ekki síst í safnageiranum, sem líta á
framkvæmdina sem hrein og klár helgispjöU,
þar sem verið sé að misnota safngripi i þágu
fremur vafasamrar listrænnar sannfæringar.
Svo eru hinir sem halda því fram
að tímabundin „afhelgun" safn-
gripanna og hins virðulega safna-
húss sé af hinu góða, þar sem hún
knýi áhorfandann tU að skoða
hvort tveggja í nýju ljósi. AUt um
það hefur múgur og margmenni
sótt „sýninguna".
Séu menn yfirleitt reiðubúnir
að gefa sig á vald þessari upplif-
un, sögxmni um Önnu sem ekki
kom heim, með opnum huga og
næmum skUningarvitum, verður
hrifningin örugglega öðrum tU-
finningum yfirsterkari. I upphafi
rekst sýningargesturinn á Önnu í
eigin persónu, þar sem hún liggur
andvana á gólfinu í náttkjóinum
sínum og með blóð í munnvikum;
með hlutverk hennar fer ung leik-
kona. Þaðan er gengið inn í svefn-
herbergi Önnu, þar sem er óum-
búið rúm og opin dagbók frá 1917,
þar sem ung kona segir frá hugar-
vUi sínu, þar er sömuleiðis stæk
„meðalalykt“. Þaðan heldur mað-
ur inn í mikinn borðsal, þar sem
standa 34 stólar og postulín frá
ýmsum tímum, þar nemur eyraö
sömuieiðis hvísl hvar nafn Önnu ber óljóst á
góma. í tveimur speglaherbergjum eiga sér
síðan stað ýmsar sjónhverfingar með þátttöku
gamaUa glermuna og postulínsvasa. Síðan
bregður manni í brún að sjá heUmikinn trjá-
bol koma beint inn um glugga á samkomusal
í rókókóstil þar sem eru borð, stólar, styttur af
fuglum og síbylja með söng þeirra Tom Waits
og Maríu CaUas; þetta á að tákna „angurværð
og útþrá“, svo vitnað sé í Wilson sjálfan.
Tilfinningalegur sannieikur
Þannig heldur þetta sjónarspil áfram, sal
fyrir sal, og meira að segja út fyrir veggi
safnsins, þar sem byggð hafa verið sérstök tré-
göng eða „völundarhús", uns sjónrænt, hljóð-
rænt og tilfinningalegt áreitið er orðið svo
mikið að áhorfandinn þarf að taka sér hlé.
Þarna eru „töfraskápar" með munum frá ýms-
um tímum og gægjugöt á veggjum þar sem
hægt er að gaumgæfa enn meiri undur og stór-
merki. Einhvers konar ris verður í þessari
margbrotnu frásögn í næstsíðasta sal, þar sem
ægir saman glæsUegum húsgögnum frá klass-
íska tímabilinu og ýmiss konar plastdrasli;
þar vill höfundur skapa „tímaleysi" .
Loks stígur áhorfandinn inn í síðasta her-
bergið, þar sem eru fyrir virðuleg Borgundar-
hólmsklukka, hraukar af glerbrotum, undar-
leg birta og einn stakur kvenmannsskór frá
1917. Þar er hringnum lokað, Anna - eða
mynd af henni í fullri stærð - liggur við út-
ganginn, þar sem ramma lykt af rotnuðum
laufum leggur fyrir vit manni.
í viðtölum forðast Robert WUson að útskýra
hvað þetta eigi allt að fyrirstUla, segir einfald-
lega að tU sé tilfinningalegur sannleikur sem
aldrei verði „skýrður". Þeir sem staddir eru í
Kaupmannahöfn og fá ekki miða á uppfærslu
WUsons á Woyzeck ættu fyrir alla muni að
gera sér ferð upp á Bredgade 68, þar sem þessi
veisla aUra skUningavitanna verður haldin tU
15. febrúar.
Aðalsteinn Ingólfsson
Síöan bregöur manni í brún aö sjá heilmikinn trjábol koma beint inn um gtugga á samkomusal t
rókókóstíl ...
Tónlist
Skáld í New York
Georgie Fame var vart orðinn tvítugur á sjö-
unda áratugnum er hann stjórnaði hljómsveit
sinni, The Blue Flames, með glæsibrag og átti
lög á vinsældalistum í Englandi, Getaway, Yeh
Yeh, Sunny og The BaUad of Bonnie and Clyde.
Hann var um tíma söngvari í stórsveit Count
Basies og hefur verið eftirsóttur djasssöngvari
æ siðan þrátt fyrir að hafa ekki alveg sagt skil-
ið við blús og rytmablús. Hann hefur t.d. unnið
mikið með Van Morrison hin síðari ár. Á
hverju ári eða því sem næst er boðið upp á tón-
leikaröð með Georgie Fame í Ronnie Scott’s
djassklúbbnum í London. Heyra má úrval af
tveimur slíkum konsertum á tveggja diska
albúminu Name Droppin’ & Walking Wounded,
Live at Ronnie Scott’s (Go Jazz, 1998). Einnig
má í leiðinni benda á prýðilegan blús- og bræð-
ingsdisk, Cool Cat Blues (Go Jazz 1991).
Nýjasti diskur Georgie Fame, Poet in New
York, ber nafn með rentu. Aðeins tvö laganna
eru þó eftir hann sjálfan svo að titillinn á frem-
ur við tónskáldið en textaskáldið. Eitt af því
sem maðurinn hefur gert nokkuð af í gegnum
tíðina er að yrkja texta við djasslög sem fram
að því höfðu einvörðungu verið leikin en ekki
sungin. Á þessari plötu eru það þrjú lög eftir
Tadd Dameron sem hafa fengið texta. Ekki er
alveg um frumflutning á þessum textum að
ræða því að tveir þeirra birtust fyrst á nokk-
urra ára gamalli, afbragðsgóðri stórsveitarplötu
norska píanistans Pers Husbys en á henni
sungu þau saman, Karen Krogh og Fame. Ann-
að sem setur skáldið í titli plötunnar i sam-
hengi er vokalísán svonefnda sem - í djasstón-
list að minnsta kosti - hefur þá merkingu að
skáldið gerir texta við einleikskafla, gamla og
nýja, og syngur síðan sólóin. Jon Hendricks er
líklega þekktastur þeirra sem lagt hafa þessa
kúnst fyrir sig en Fame er ekki nýgræðingur á
því sviði heldur. Vokalísan er sem sé einkenni
þessa disks og kemur fyrir i nánast öllum lög-
unum, hinum nýju, frumsömdu og eldri verk-
unum, en þau eru, að Dameron-lögunum und-
anskildum, But Not for Me, sem fær alveg frá-
bæra meðhöndlun, Doodlin’, Symphony Sid, Do
It the Hard Way, Girl Talk þar sem Ben Sidran
hjálpar til við sönginn, It Could Happen to You
og Lush Life.
Fame lætur sér nægja að syngja og er hamm-
ond-orgelið víðs fjarri að þessu sinni. Kvartett-
inn sem undir leikur skipa saxafónleikarinn
Bob Malach sem m.a. á nokkra skemmtilega
dúettsólóa með söngvaranum, píanóleikarinn
David Hazeltine, bassaleikarinn Peter Was-
hington og trommarinn Louis Hayes. Leikur
þeirra og söngur foringjans er í toppklassa.
Upptakan er með klassísku sniöi líkt og músík-
in. Allt tekið upp í einu, söngurinn ásamt hljóð-
færunum, og útkoman með skemmtilegustu
djassplötum sem undirritaður hefur lengi
heyrt.
Ingvi Þór Kormáksson
Georgie Fame - Poet in New York. Go Jazz, 2000.
___________Menning
Umsjón: Silja Aðalsteinsdóttir
Heimskór
æskunnar
í sumar mun Heimskór æskunnar hitt-
ast í Venesúela 19. júli og æfa í Merida í
tvær vikur. Síðan verður kórinn á tón-
leikaferðalagi í Venesúela, Flórída og Lou-
isiana í aðrar tvær vikur. Þeir sem vilja
taka þátt í þessu ævintýri ættu að búa sig
vel undir inntökuprófið í kórinn sem
þreytt verður 24. febrúar. Nánari upplýs-
ingar fást hjá Þorgerði Ingólfsdóttur kór-
stjóra.
Heimskór æskunnar var stofnaður 1989
og hefur starfað einn mánuð á hverju
sumri á ólíkum stöðum í heiminum. Kór-
félagar eru 96 talsins á aldrinum 17 til 26
ára og eru valdir úr hópi þúsunda um-
sækjenda hvaðanæva úr heiminum. Þeir
þurfa að hafa mjög góða kunnáttu í nótna-
lestri og raddbeitingu og reynslu af kór-
söng og kórstarfi.
Vesturferdir
Rithöfundarnir Böðv-
ar Guðmundsson og
Guðjón Arngrímsson,
sem þekktir eru fyrir
frábærar bækur sínar
um Ameríkufara, eru
meðal fyrirlesara á nýju
kvöldnámskeiði hjá End-
urmenntunarstofhun
Háskólans um Vestur-
heimsferðir íslendinga í lok 19. aldar og
fram undir fyrri heimsstyrjöld. Á nám-
skeiðinu, sem hefst 7. febrúar, verður lögð
áhersla á að skoða sjálfsmynd og hug-
myndir Vestur-íslendinga og íslendinga
um sögu vesturfara og
horft til þess hvemig af-
komendum landnem-
anna reiddi af, til dæmis
á bókmenntasviðinu.
Aðdragandi þess að
15-20 þúsund íslending-
ar fluttust vestur um háf
verður skoðaður og
kynnt segulbandasafn
með vestur-íslenskum munnmælasögum.
Þá verður sagt frá sendibréfum og öðrum
heimildum, svo sem dagbókum, fjallað um
daglegt líf, landnám og fyrstu árin vestra
og greint frá öílugri bókmennta-, blaða- og
timaritaútgáfu. Sérstaklega verður fjallað
um höfuðskáld Vestur-íslendinga, Stephan
G. Stephansson.
Umsjón með námskeiðinu hefur Gisli
Sigurðsson, íslenskufræðingur á Árna-
stofnun. Fyrirlesarar auk hinna ' ofan-
nefndu eru sagnfræðingarnir Helgi Skúli
Kjartansson, Davíð Ólafsson, Sigurður
Gylfi Magnússon og Vigfús Geirdal, bók-
menntafræðingarnir Viðar Hreinsson og
Guðrún Björk Guðsteinsdóttir og Anne
Brydon, mannfræðingur frá Wilfrid Lauri-
er-háskólanum í Waterloo.
Námskeiðinu lýkur með heimsókn á
Vesturfarasetrið á Hofsósi.
Trúarhættir
sjómanna
Séra Jóhanna Ingibjörg Sigmarsdóttir
heldur fyrirlestur í kvöld kl. 20.30 í Sjó-
minjasafni íslands, Vesturgötu 8 í Hafnar-
firði, í boði Rannsóknarseturs í sjávarút-
vegssögu og Sjóminjasafnsins. Fyrirlestur-
inn kallar hún „Hafdjúpin eru í hendi
þinni - Um trúarhætti íslenskra sjó-
rnanna". Aðgangur er ókeypis og allir vel-
komnir.
Kvikmyndahátíð
Kvikmyndahátíðin í
Berlín hefst á miðviku-
daginn kemur, 7. feb., ef
þið eruð á lausu, og opn-
unarmyndin er dýrasta
evrópska leikna kvik-
myndin sem framleidd
hefur verið. Hún heitir
Enemy of the Gates, er
eftir Frakkann Jean-Jacques Annaud (sem
líka gerði Nafn rósarinnar, sællar minn-
ingar) og kostaði litla sjö milljarða ísl. kr.
Hún verður frumsýnd á hátíðinni enda
var hún tekin í Þýskalandi og Þjóðverjar
lögðu megnið af peningunum í hana. Með-
al leikara eru Jude Law, Ed Harris, Rachel
Weisz, Joseph Fiennes og Bob Hoskins.