Dagblaðið Vísir - DV - 09.02.2001, Page 13

13
FÖSTUDAGUR 9. FEBRÚAR 2001
DV
Ekki er óliklegt að
hljóðfæraleikarar Sin-
fóníuhljómsveitar Is-
lands þurfi að huga
nokkuð að viðhaldi
hljóðfæra sinna eftir
tónleikana í gær-
kvöldi. Tréblásarar
munu þurfa að fara að
tálga með ærnu erfiði
ný blöð, strengjaleik-
arar jafnvel skipta um
hár í boga sínum og
sjálfsagt þarf að taka
húðirnar í ketiltromm-
unum í endurhæfingu.
Blása þarf rakann úr
lúðrunum sem ekki
gafst tækifæri til á tón-
leikunum og athuga
slegla og önnur áhöld
eftir baminginn. Þeir
voru nefnilega alveg
óhræddir við að þenja
hljómsveitina tónsmið-
imir þrír sem áttu
verk þarna.
Þessir tónleikar
voru tilefni tilhlökk-
unar síðan í haust hjá
mörgum og er undir-
rituð þar á meðal. Efn-
isskráin svo djörf og
ekkert farið að slá í
verkin sem stóð til að flytja. James Macmillan,
hinn skoski, við stjórnvölinn í eigin verki,
Charles Ives, hinn bandaríski, ótrúlega
skemmtilega ólikur samtíma sínum og enn þá
mjög sérstæður og svo nýtt íslenskt verk. Þetta
gat ekki verið betra.
' —p;
Tónlist
Og þetta varð jafn fjölbreytt og spennandi og
nokkur hefði getað þorað að vona. Tónleikam-
ir hófust á hinu ameríska tónverki frá upphafi
síðustu aldar. Það hversu lengi verk Charles
Ives voru látin liggja í skúffunni er eitt af þeim
menningarslysum sem ætti að kenna okkur að
vera opnari og varkárari í dómum, en líka for-
vitnari. Þrír staðir á Nýja-Englandi eftir Ives er
magnað verk og þá ekki síst miðkaflinn,
Putnam’s Camp. Til er greinargóð lýsing frá
hendi höfundar á því hvað er að gerast i til
dæmis þeim kafla og illskiljanlegt af hverju
rýmið í prógrammi var ekki nýtt betur en raun
bar vitni.
Hljómsveitarstjóri og einleikari á æfingu
Flutningur var mjög góður og líklegt aö sprotinn í höfundar höndum hafi skipt töluveröu máli.
Hljómsveitarstjórinn, James Macmillan, hélt
fullfast í taumana og gerði allt of mikið tO þess
að koma reglu á verkið. Hið skipulagða kaos Ives
með öllum sínum töfrum fékk einfaldað yfir-
bragð vegna þess hve stjómandinn lagði ríka
áherslu á að draga fram og undirstrika skOjan-
legri hliðar hverrar hendingar. í stað þess hefði
hann mátt skapa meira jafnvægi mOli atburða i
tónlistinni og draga þannig fram fjölbreytnina í
línum og hryn. Síðari hluti annars kafla var þó
betri að þessu leyti, kjarkurinn orðinn meiri.
í höfundar höndum
Þriðja sinfónía Johns Speight var flutt með tO-
þrifum. Hún er samin undir lok nýliðinnar aldar
en á svipuðum slóðum og Ives samdi sín verk.
Þetta hljómar alveg sérlega vel unnið verk og vel
skrifað fyrir hljómsveit. Formhugmyndin sem
sögð er byggjast á nokkurs konar tímaflakki
mOli fyrri og síðari hluta verksins kom ekki iOa
út. Það hefði styrkt verkið ef tjáningarríkara
tónefni hefði tengt saman skylda hluta, litur
samhljómsins
sinni dugir ekki einn og
sér. Línurnar sem flétt-
aðar voru spunnust
keimlíkar áfram, marg-
ar góðar en engar
ágengar. HeOdarsvipur-
inn var sannfærandi þó
ekki tækist að afhjúpa
raunverulegt innihald
verksins.
Sellókonsert James
MacmOlan var síðastur
á dagskrá tónleika Sin-
fóníuhljómsveitar ís-
lands og lék einleik
Raphael Wallfisch,
enskur hljóðfæraleikari
sem frumflutti verkið í
Skotlandi árið 1997. Það
kemur engum á óvart
sem heyrði um árið
Játningar Isabel
Gowdie leikið hér,
hversu mikla spennu og
þrýsting MacmOlan get-
ur fléttað inn í tónlist
sína. Hvort hann er
undir mahlerískum
áhrifum þegar hann
notar klisjur á sérkenni-
legan hátt eða hvort
hann í samræmi við
hugmyndir Hindemiths
er að nálgast hlustendur sína með þessu er erfitt
að segja til um. En kunnuglegt efni er lygilega oft
notað eins og til dæmis innskot fyrir mannfjöld-
ann sem fylgist með þegar Kristur er settur á
krossinn. Trúarleg tOvísun frelsar ekki tónskáld-
ið frá grundvaOarkröfum tónlistarinnar um sam-
hengi og framvindu. Macmillan tekst að halda
skýrt utan um kaleidóskópískt hugmyndaflæðið
en hverfur svo inn á mun innhverfara tjáningar-
svið þar sem fram fer nánast eintal sálar. Verk-
ið er djarft, sækir furðulega margt í margtuggn-
ar hugmyndir en er líka alveg sérlega hrífandi.
Flutningur bæði einleikara og hljómsveitar var
mjög góður og líklegt að sprotinn í höfundar
höndum hafi skipt töluverðu máli.
Sigfríður Bjömsdóttir
Sinfóníuhljómsveit Islands lék i Háskólabíói 8.2. 2001;
Sinfóníu nr. 3 eftir John Speight, Three Places in New
England eftir Charles Ives og Sellókonsert eftir James
MacMillan. Einleikari Raphael Wallfisch. Stjórnandi
James MacMillan.
DV-MYND HARI
Beðið síðan í ha
Tónlist
Fjör og fágun
Martial Nardeau og Guörún S. Birgisdóttir
Samspiliö vargott og túlkunin heilsteypt og eölileg.
Flautuleikararnir og hjónin Guðrún S. Birgis-
dóttir og Martial Nardeau héldu tónleika á vegum
Myrkra músikdaga i Salnum á miðvikudagskvöld.
Efnisskráin var helguð norrænni flaututónlist eftir
tónskáld fædd á árunum 1930-1960 en verkin voru
að því er sagði í kynningu samin 1980 og síðar.
Tónleikamir hófust þó á
verki eftir ungverska tón-
skáldið Miklos Maros sem
hefur verið búsettur í Sví-
þjóð í 30 ár. Verk hans,
Cinguettio per due flauti, er
vandað og afar áheyrfiegt.
Stöðugt flæði, sífelld hreyf-
ing og dýnamik verksins
var heillandi í flutningi
þeirra Guðrúnar og Marti-
als sem léku það af þeirri
nostursemi og nákvæma
samspOi sem það krefst.
Daninn Ib Nörholm átti
næsta verk, Immanens fyr-
ir einleiksflautu, sem
Martial lék. Þar var líkt og
tækjust á tvö ólík öfl og
voru andstæðunum gerð
góð skil i meðforum Marti-
als sem sýndi og sannaði á
þessum tónleikum, sem
löngum fyrr, að hann er
flautuleikari í hæsta gæða-
flokki. Það var ekki síst í
verkinu þar á eftir, Solo III
eftir Finnann Kalevi Aho,
sem snOli hans fékk notið
sín. Þar reynir mjög á
hæfni flytjandans vegna
skemmtOegrar notkunar
tónskáldsins á kvarttónum
en verkið var samið fyrir
norræna flautuleikara-
keppni árið 1990. Ekki virtist það þó vefjast fyr-
ir Martial sem lék verkið frábærlega og lýsti
spOamennska hans af yfírvegun og fágun.
Hann náði upp magnaðri stemningu í salnum
með flutningi sinum á þessu einkar áhuga-
verða verki.
Depart for acting flutist and tape eftir Rolf
Wallin var skemmtilega flutt af Guðrúnu og
góð tilbreyting. Verkið byggist ekki síst upp á
því sjónræna og minnir á gjörning eða uppá-
komu þar sem flytjandinn gengur inn með
ferðatösku, setur saman hljóðfæri sitt og
hefst svo handa við að leika tónlist af nótum
sem staðsettar eru á gólfinu, eitt blaö fyrir
hvern þeirra átta stóla sem á sviðinu eru, við
undirleik allskyns umhverfishljóða af segul-
bandi. Þetta gekk fullkomlega upp.
Svíta fyrir tvær flautur eftir Öysten Sevaag
var sennOega hefðbundasta verkið á tónleik-
unum enda segist tónskáldið hafa frekar gam-
aldags stO. Ekki ætla ég að finna að því enda
verkið hið ágætasta og þægilegt áheyrnar;
sérstaklega varð ég hrifin af þriðja þætti
þess, Vivace energico, sem var einkar við-
kunnanlegur svona við fyrstu heyrn. Leikur
Guðrúnar og Martials var líka hinn prýðileg-
asti, samspilið gott og túlkunin heilsteypt og
eðlileg.
Guðrún lék síðan tvö verk fyrir einleiks-
flautu, Disegno per flauto eftir Anders Elias-
son, sem hann samdi fyrir Manuelu Wiesler,
og Luftkasteller - Til den drömmende fra de
drömmende eftir Per Nörgaard. Bæði voru
vel flutt, leikurinn vel mótaður og túlkunin
sterk og framfærð af sannfæringu í því fyrra
og mjúk áferðin og fíngerð blæbrigðin sérlega
falleg í því síðara.
Laconisme de l’aile eftir Kaju Saariaho var
lokaverk tónleikanna og listilega leikið af
Martial með aðstoð tækninnar og Ríkharðs H.
Friðrikssonar. í sameiningu göldruðu þeir
fram flotta effekta sem þó aldrei voru effekt-
anna vegna en gerðu það að verkum að i hug-
anum situr eftir eftirminnilegur flutningur
sem var góður endir á vel heppnuðum tón-
leikum.
Arndís Björk Ásgeirsdóttir
___________Menning
Umsjón: Silja Aðaisteinsdóttir
Eyðibýli
Á morgun kl. 16 verður opnuð sýn-
ingin Eyðibýli í Ljósmyndasafni
Reykjavíkur, Grófarhúsi, Tryggvagötu
15. Þetta er samsýning ljósmyndar-
anna Nökkva Elíassonar og Brians
Sweeney og samanstendur af á fjórða
tug ljósmynda af eyðibýlum víðsvegar
um land. Eyðibýli Nökkva eru
svart/hvít, flarræn og drungaleg en
eyðibýli Brians eru í lit og sýnast því
nær okkur i tíma, virðast jafnvel hafa
verið yfirgefln af ábúendum í flýti
skömmu áður en ljósmyndin var tekin.
Nökkvi hefur haldið uppi öflugri
vefsíðu sem hefur vakið mikla athygli
um allan heim, m.a. birti New York
Times grein um hana. Slóðin er
www.islandia.is/~nokkvi.
Sýningin er opin alla virka daga frá
10-16 og um helgar frá 13-17 og stend-
ur til 1. mars 2001.
Einleikur á píanó
Á sunnudags-
kvöldið kl. 20 held-
ur Helga Bryndís
Magnúsdóttir pí-
anóleikari einleiks-
tónleika í Salnum í
TíbrárrÖðinn}. Þar
leikur hún Ariettu
með 12 tilbrigðum í
Es-Dúr og Sónötu í
F-Dúr eftir Franz
Joseph Haydn, Pavane og Jeux d’eau
eftir Maurice Ravel, Cappriccio op. 76
nr.2, Intermezzo op. 116 nr. 6,
Intermezzo op. 118 nr. 2 og Intermezzo
op. 118 nr. 6 eftir Johannes Brahms og
Paganini etýðu í E-Dúr „Arpeggio",
Sonnetto 104 del Petrarca og Gnomenr-
eigen eftir Franz Liszt.
Óbærilegur
léttleiki
Leggið við
hlustir á morg-
un kl, 14.30 þeg-
ar Brynhildur
Guðjónsdóttir
flytur boðskap
Ausu Steinberg
á Rás 1. Ausa er
lítil stúlka, ein-
hverf og fár-
sjúk, og í verk-
inu segir hún
undan og ofan
af ævi sinni og
áhugamálum. Leikritið er eftir Lee
Hall en byggt á dagbókum stúlkunnar
og gerði allt vitlaust þegar það var flutt
fyrst í BBC árið 1997. Það hefur síðan
verið flutt þar átta sinnum og vekur at-
hygli í hvert sinn fyrir makalausa tján-
ingu á tilveru þessarar persónu.
Jón Viðar Jónsson þýðir verkið en
leikstjóri er Inga Bjarnason.
Á sunnudaginn kl. 14 verður svo
frumfluttur fléttuþátturinn Völuspá í
umsjón Jóns Halls Stefánssonar þar
sem ýmsar persónur í nútímanum
ganga á vit völvunnar. Frumsamin
tónlist er eftir Hauk Tómasson og Jó-
hann Jóhannsson.
Blásaratónleikar
Þriðju tónleikamir á Myrkum mús-
íkdögum verða annað kvöld, laugar-
dagskvöld, kl 20 í Langholtskirkju. Þar
stýrir Kjartan Óskarsson Blásarasveit
Reykjavíkur sem flytur átta verk eftir
íslensk tónskáld og eru tvö þeirra
frumflutt, Preludio Sinfonico eftir Pál
Pampichler Pálsson og Moto Perpetuo
eftir Einar Jónsson (sem er fæddur
1970). Önnur tónskáld sem leikið verð-
ur eftir eru Þórarinn Jónsson, Tryggvi
M. Baldvinsson og Oliver Kentish.