Dagblaðið Vísir - DV - 13.07.2002, Side 11

LAUGARDAGUR 13. JÚLÍ 2002
11
Skoðun
næsta dág. Niðurstaðan var sú
sama og fyrr, rúgbrauð síld og
hangikjötssalat. Nýjungagimin
var ekki að drepa mig en ég vissi
að hverju ég gekk. Þá styttist í
heimkomu konu minnar og dóttur
og því líklegt að ég lifði einsemd-
ina af. Þess skal þó getið að ég
keypti kryddsíld í þetta skipti,
svona til nokkurrar tilbreytingar.
Ég var satt best að segja kominn
með þá marineruðu upp í háls, í
bókstaflegri merkingu.
„Mamma, kæliskápurinn er
fullur af síld,“ kallaði dóttir okkar
hjóna eftir að ég sótti þær mæðg-
ur á flugvöllinn um miðjan dag í
gær. Þótt greina mætti ákveðna
hneykslun í rödd stúlkunnar fagn-
aði ég athugasemdinni innilega.
Ég var ekki lengur einn. Líf mitt
öðlaðist tilgang á ný þótt hann
birtist í tuði stelpunnar. Konan
kíkti í skápinn og jesúsaði sig.
„Það er nú ýmislegt fleira þar,“
sagði hún. „Hvað ætlarðu að gera
við allt þetta hangikjötssalat,“
spurði hún í forundran. „Varla
borðar þú allt þetta gums.“
„Ja,“ sagði ég og dró seiminn,
„mér fannst gott að eiga
þetta, kæmi einhver í
heimsókn." Konan fjar-
lægði síldina og salatið
úr skápnum. „Maður
spyr ekki að matar-
smekknum," sagði hún
en bætti við, heldur vin-
gjamlega: „Var fjöl-
menni hér? Þér hefur
þá ekki leiðst meðan
við vorum úti.“
jakkann á auða stólinn og skaust
eftir amboðum, hníf og gafli auk
sogrörs i gosdrykkinn. Fjöl-
skyldufólkið á næstu borðum hló
og skemmti sér saman. Ég sat
einn. Sósa lak niður hökuna á
eldri manninum. Kona hans tók
orðalaust bréf af borðinu og
þurrkaði hana burt áður en hún
lak niður á skyrtuna. Það var
ekki langt í gullbrúðkaupið. Orð
voru óþörf.
Engu var logið um matar-
skammtinn. Hamborgarinn var
stór. Einnegin kartöfluskammtur-
inn. Ég réð ekki við þetta einn. Þá
sýndist mér gosglasið af fjöl-
skyldustærð. Helmingur þess fór
því í ruslið með slatta af kartöfl-
um. Ég dvaldi ekki lengur en ég
þurfti á veitingastaðnum. Glaða
fólkið var þar enn þegar ég fór.
Tilgangur á ný
Frekari stuðningur við
veitingastaði var því úr
myndinni. Því fór ég
enn að hitta kaup-
manninn á hominu
Fréttir sem vekja athygli
Ólafur Teitur
Guðnason
bladamaður
Fréttamenn koma því gjaman á
framfæri í upphafi frétta sinna, að
eitthvað hafi „vakið mikla athygli".
Það er einfold og þægileg leið til að
hefja umfjöllun. Hún gefur líka til
kynna að fréttin sé merkileg. í raun
mætti allt eins byrja á orðunum
„hér kemur merkileg frétt".
Ekki er víst að alltaf sé mikil inn-
stæða fyrir þessum orðum. Tiltekið
mál hefur „vakið mikla athygli" ...
hverra? Það er næstum aldrei tekið
fram. Stendur kannski þjóðin á önd-
inni? Eða hefur fréttamaðurinn það
kannski bara á tilflnningunni að
þetta tiltekna mál hljóti að vera of-
arlega i huga margra? Kannski
vegna þess að honum sjálfum fannst
það merkilegt?
Hálastur verður þessi ís jafnan
þegar fjölmiðlar segja að þeirra eig-
in frétt - jafnan frá því deginum
áður - hafl vakið mikla athygli.
FuUyrðtngin getur vitanlega átt full-
an rétt á sér en það mætti gjaman
fylgja sögunni hvar og hvemig
þessi mikla athygli hafi birst.
Frétt 1
Raunar vöktu óvenjumargar
fréttir í fréttatíma Sjónvarpsins á
fimmtudaginn var athygli þess sem
þetta skrifar. Fyrsta ber að telja
frétt þess efnis að kærunefnd jafn-
réttismála hefði komist að þeirri
niðurstöðu, að sjálfur framkvæmda-
stjóri Jafnréttisstofu hefði brotið
jafnréttislög með því að ráða karl til
starfa hjá Leikfélagi Akureyrar en
ekki konu sem sótti um sama starf.
Svo háttar til að framkvæmdastjóri
Jafnréttisstofu er jafnframt fram-
kvæmdastjóri leikhússins.
Það blasir við að nánast ógem-
ingur er fyrir vinnuveitendur að
fara að lögum við mannaráðningar
þegar sjálfur framkvæmdastjóri
Jafnréttismála gerist brotlegur við
þau í góðri trú. Auðvitað kemur
engum til hugar að framkvæmda-
stjórinn hafi látið kynferði umsækj-
enda ráða afstöðu sinni til þeirra.
Til þess að fylgja lögunum verða
vinnuveitendur því að leita leiða til
að verða kaþólskari en páfmn. Það
getur ekki talist sanngjöm krafa.
Ekkert felur i sér meiri kynjamis-
munun en einmitt lög og reglur sem
miða að því að koma í veg fyrir
hana. í gildandi lögum er lagt blátt
bann við mismunun með afar skýru
ákvæði þar sem segir einfaldlega,
að „hvers kyns mismunun eftir
kynferði, hvort heldur bein eða
óbein, [sé] óheimil."
Nú má deila um hvort þetta
ákvæði sé skynsamlegt. Miklu rök-
réttara virðist að leyfa mismunun;
hvert og eitt okkar mismunar fólki
daglega og hveijum ætti að vera
frjálst að efna til eða hafna sam-
skiptum og viðskiptum við fólk eins
og honum sýnist.
En ef við follumst nú á að þetta sé
skynsamlegt ákvæði rekum við þeg-
ar augun í næstu málsgrein. Þar
segir að heimilt sé að „koma á jafn-
rétti“ með tímabundnum aðgerðum
sem auka sérstaklega möguleika
annars kynsins.
Það er sem sagt ekki fyrr búið að
leggja blátt bann við mismunun en
hún er leyfð aftur, og það I þeim
meinta tilgangi að „koma á jafn-
rétti“. Leitun er að annarri eins
mótsögn. í fegrunarskyni er hún
stundum kölluð „jákvæð mismun-
un“ og fýkur þá út í veöur og vind
ákvæðið um að „hvers kyns“ mis-
munun sé bönnuð.
„Inngangurinn var á þá
leið að komið hefði í Ijós
að markaðsvirði þessara
merku bygginga væri
langt undir raunverði!
Seinna í kom hins vegar
í Ijós að með „raunverði“
var ekki átt við raunverð
heldur matsverð. Enda
hefðu húsin líklega selst
upp á nokkrum mínút-
um ef markaðsverð
þeirra hefði í raun verið
langt undir raunverði. “
Raunar er óskiljanlegt að bann
við mismunun sé yfirhöfuð haft
þarna með. Það er falskt flagg.
Miklu ærlegra hefði verið að koma
orðum að stefnunni eins og hún er í
raun og veru. Lögin hefðu þá getað
heitið: „Lög um að kynferði skuli
skipta máli.“
Frétt 2
Önnur frétt í þessum fréttatíma
tengdist því hvaða sjónarmið ættu
eða mættu ráða fór þegar tiltekinn
aðili tekur ákvörðun. Að þessu
sinni snerist málið um sveitar-
stjóm, sem þarf að ákveða hvort
hún veitir framkvæmdaleyfi fyrir
virkjun. Önnur leyfi munu liggja
fyrir þannig að öll spjót standa á
sveitarstjóminni. Af þessu tilefni
var í fréttatímanum birt viðtal við
iðnaðarráðherra sem sagðist vonast
til þess að sveitarstjómin tæki
ákvörðun á „málefnalegum" for-
sendum en ekki „pólitískum".
Þetta er ekki í fyrsta sinn sem
stjómmálamaður virðist ganga út
frá því að málefnalegar forsendin-
og pólitískar séu andstæður. Ekki
er víst að það sé mjög klókt - þ.e.
pólitískt klókt - að kynda þannig
undir neikvæðri ímynd stjómmála-
mannsins. Og upp í hugann kemur
mynd af þjálfara knattspyrnuliðs
sem segist vonast til að andstæðing-
arnir leiki nú eftir reglunum í stað
þess að falla í þann fúla pytt að sýna
af sér íþróttamannslega framkomu.
Þá virðist ráðherrann gefa í skyn,
að leggist sveitarstjómin gegn fyrir-
huguðum framkvæmdum hljóti sú
niðurstaða að vera til marks um að
„pólitik" hafi ráðið för en ekki mál-
efni. Að hin málefnalega afstaða
hljóti að vera iðagrænt ljós. Slík
skilaboð væru klassískt dæmi um
„pólitísk" skilaboð en ekki málefna-
leg.
Fréttir 3 og 4
Ein fréttin til var um áhyggjur
Samtaka verslunarinnar af því að
gjaldþrot verslunarinnar Nanoq gæti
leitt til þess að fákeppni héldi inn-
reið sína á sportvörumarkaðinn og
að „viðskiptastórveldi sem þegar
hafa tangarhald á öðrum mörkuðum
hér á landi nái einnig að festa sport-
vörumarkaðinn í klóm sínurn".
Verslunin Nanoq hafði ekki verið
rekin ýkja lengi þegar hún varð
gjaldþrota. Getur sú staða sem nú er
uppi verið - eða orðið - verri með
tilliti til fákeppni en áður en Nanoq
hóf rekstur? Nei, það virðist mega
lýsa stöðunni sem svo, að það sé nú
af sem áður var ekki.
Það er talað um klær og tangar-
hald, en snýst ekki allt starf við-
skiptanna um að styrkja og efla
stöðu sína? Hámarka afrakstur og
árangur? Fákeppni í frjálsu við-
skiptaumhverfi skerðir ekki rétt
eins eða neins, þótt vissulega sé hún
heldur ekki draumafyrirkomulag.
Loks verður að geta fréttarinnar
þar sem sagði að margar gamlar
skólabyggingar víös vegar um land-
ið stæðu tómar og verið væri að
reyna að koma þeim í verð. Inn-
gangurinn að fréttinni var á þá leið,
að komið hefði í ljós að mark-
aðsvirði þessara merku bygginga
væri langt undir raunverði! Seinna
í fréttinni kom hins vegar í ljós að
með „raunverði“ var ekki átt við
raunverð heldur matsverð. Enda
hefðu húsin liklega selst upp á
nokkrum mínútum ef markaðsverð
þeirra hefði í raun verið langt und-
ir raunverði.
Það er kannski sammerkt með
þessari siðustu frétt og þeirri
fyrstu, að í báðum tilvikum liggur
fyrir álitamál sem er algjörlega háð
huglægu mati, en opinberir „mats-
menn“ eru sjálfkrafa taldir hafa yf-
imáttúrlega hæfileika til þess að
mæla þau á hlutlægan kvarða og
kveða upp endanlegan, sannan dóm
um „raunvirði" húsa og leikstjóra-
efna. Sannarlega athyglisvert.