Dagblaðið Vísir - DV - 13.07.2002, Blaðsíða 20

Helgctrblctcf 33V
LAUGARDAGUR 13. JÚLÍ 2002
Kynlíf
í biblíunni
Biblían - bók bóka - geymir Guðs orð. Hún
er mjög líklega mest lesna, útbreiddasta og
umdeildasta rit sögunnar. Reyndar er hægt
að máta flest lýsingarorð við Biblíuna suo
passi, allt eftir þvíhverrar skoðunar fólk er.
Flest varðandi biblíuna er íefsta stigi.
Margir hafa æstsig yfir biblíunni, sumir
mikið, en sá æsingur hefur þó yfirleitt verið
aföðrum meiði en holdsins. Kynlíf hefur al-
mennt ekki verið talið fyrirferðarmikið -
hreint útsagt ekki til - íorðaforða Drottins
enda áhersla ritningarinnar auðvitað fyrst
og fremst á önnur og andlegri svið. £n það
er ekki þar með sagt að ritningin sé nátt-
úrulaus með öllu...
EF BIBLÍAN ER LÖG GUÐS ÞÁ hefur kirkjan frá
öndverðu verið allt í senn túlkur með einkaleyfi í krafti
latínukunnáttu, dómari og böðull, hvort sem er í eigin-
legri eða óeiginlegri merkingu. Biblían var lengi notuð
dálítið eins og óútfyllt ávísun, vonandi í þeim göfuga
tilgangi að reyna að festa sálirnar lausnaranum í stað
þess að þær seldu sig Lúsífer.
Kynlíf var ekki meðal þess sem kirkjan var áfram
um að fólk velti sér upp úr og því er ekki að undra að
það komi ekki fyrst upp í hugann þegar hana ber á
góma. En auðvitað er kynlíf að finna í bókinni einu
eins og flest annað sem tengist mannlegu eðli. Meira að
segja heilan helling af því. Hér er, svo það sé á hreinu,
vitanlega ekki verið að tala um klám. Kynlífið í biblí-
unni er fyrst og fremst til komið vegna tvenns.
í fyrsta lagi voru gyðingar gamla testamentisins ekki
síður en í dag allir af vilja gerðir til að hlýða skipun-
um skaparans. Fyrstu fyrirmæli hans til Adams og Evu
voru einmitt, eins og segir i fyrstu Mósebók (1M) 1:28
(fyrsta vers, tuttugasti og áttundi kapítuli):
„Veriö frjósöm, margfaldisí og uppfylliö jöröina ..."
Mannfólkið lét ekki segja sér þetta tvisvar og hefur
verið iðið viö kolann síðan með þeim afleiðingum að
upp af þessum tveimur hafa vaxið um það bil
6.267.000.000 manneskjur. Þessa kanínulifnaðar sér vit-
anlega þegar stað í gamla testamentinu.
I öðru lagi og miklu meira áberandi en beinar vísan-
ir til kynlifs eru myndlíkingar þar sem kynlíf er notað
til að lýsa siðferðisbrestum þjóða. Þannig má til dæm-
is víða sjá svæsnar lýsingar Guðs gegnum hina ýmsu
spámenn á hórdómi ísraelsþjóðar eða hinna ýmsu
borga og íbúa hennar þegar honum þykir viðkomandi
hafa snúið við honum baki og lagt lag sitt við aðra guði
eða syndgað herfilega á annan hátt.
Einnar kennt, annarri tvennt
Það er augljóst hverjum manni, jafnvel án þess að
hann hafi lesið biblíuna, að eftirfarandi orðanotkun
myndi tæplega samrýmast hinni kristilegu sagnahefð:
„Maöurinn sarð konu sína Evu, og hún varð þunguð ..."
Hin hversdagslegu orð yfir samfarir, fyrir utan að
hafa fæst verið til eða ígildi þeirra að bersöglislegu inn-
taki, eru auðvitað ekki kosher í virðulegum texta auk
þess sem blygðunarsemin - og siðprýðin - var meiri á
fyrri öldum. Hins vegar hafa hvorir um sig, fágaðir
menn og teprur, allra alda auðvitað fundið ijölmargar
leiðir til að segja hlutina án þess að hrópa þá eða mæla
undir rós, eins og sagt er. Er það vel þar sem við á og
hefur ekki síst gilt um allt sem tengist samlífi manns
og konu. Og auðvitað verður tæplega sagt frá uppgangi
mannkyns á trúverðugan hátt án þess að víkja eilítið
aö mekaníkinni. Eina leiðin sem manninum var þá fær,
fyrir tíma tækni- og glasafrjóvgana, var hin gamla góða
því hinn guðdómlegi getnaður er jú í valdi drottins
eins. Þess vegna segir Biblían, kannski af illri nauðsyn,
í 1M 4:1:
„Maöurinn kenndi konu sinnar Euu, og hún varð
þunguð ..."
Og kemst ansi snyrtilega frá þessu. Sögnin „að
kenna“ einhvers er þarna allt í senn, forleikur, sam-
farir og koddahjal, og tekur yfir ástarleikinn eins og
hann leggur sig enda koma smáatriði hans framvindu
sögunnar ekkert við. Erótík er þarna víðs fjarri - að
minnsta kosti eins og sagt er frá í biblíunni, það er
ómögulegt að segja hvað Adam og Eva fengu út úr
„kenningunni" - því tilgangurinn er jú sá einn að
uppfylla fyrirmæli drottins um „frjósemi og margföld-
un“.
Önnur skrauthvörf fyrir sama hlutinn sem finna
má í biblíunni eru öllu langsóttari. I Rutarbók (Rt)
segir frá ríkum bónda, Bóasi, og samskiptum hans
við Rut, sem þá var bláfátæk ekkja en átti síðar eftir
að verða ættmóðir Davíðs. Bóas auðsýndi Rut velvild
og gaf henni korn þegar vinnumenn hans voru við
kornskurð. Þegar honum var lokið og Bóas „hafði etið
og drukkið og var í góðu skapi" sofnaði hann við end-
ann á kornbingnum. Með öðrum orðum: Bóas datt í
það að loknu góðu dagsverki og lognaðist út af undir
berum himni á þreskivelli sínum - en bent hefur ver-
ið á að þreskivellir eru nátengdir ástarfundum í bibl-
íunni. Rut gengur til hans, flettir upp ábreiðu hans
„til fóta honurn" og leggst þar niður. Bóas verður var
við að „þá lá kona til fóta honum" og tekur henni
fagnandi. Frá þessu og öðrum samskiptum þeirra
þetta kvöld segir í Rt. 3:7-14 og er þar hvað eftir ann-
að vikið að „fótum“ Bóasar og að endingu sagt að Rut
hafi legið „til fóta honum til morguns“.
Fætur Bóasar eru hér skrauthvörf fyrir getnaðar-
lim hans og er sami háttur hafður á á öðrum stöðum
í ritningunni. Það er því ljóst að athæfi Rutar var
annað en það einfaldlega að sofa til fóta eins og það
er þekkt í dag.
„Gusur sem úr stóðhestum“
Eins og áður sagði færist hins vegar fútt í leikinn
þegar kemur að kynlífi sem grundvelli líkingamáls.
Ezekíel (Ek) er mesti spámaðurinn þegar syndir
manna eru færðar yfir á svið kynlífs og ber höfuð og
herðar yfir aðra og minni í þeirri deild. 16. og 23. kap-
ítular Ek. hafa að geyma beinskeyttustu kynlífsmynd-
ir sem flnnast í fornum ritum. Að mestu leyti er þetta
reiðilestur guðs yfir íbúum Jerúsalem þar sem hann
ásakar þá um saurlifnað og hinar svívirðilegustu
syndir auk sviksemi, að hafa snúið baki við sér, „eig-
inmanni“ sínum. Af nógu er að taka en hér skal grip-
ið niður í Ek. 16: 25-26:
„Á öllum gatnamótum reistir þú þér blótstalla og
ósœmdir fríöleik þinn og glenntir sundur fœtur þína
framan í hvern, sem fram hjá gekk. Og þú drýgöir enn
meiri hórdóm. Þú drýgöir hórdóm meö Egyptum, hin-
um hreöurmiklu nábúum þínum ..."
í Ek. 23 er sögð dæmisaga af tveimur systrum er
standa fyrir Samaríu (höfuðborg ísraels) og Jerúsal-
em og hétu Ohola og Oholibah. Skapaðar af guði og
eiginkonur hans gerðust þær síðar hórkonur á stjarn-
fræðilegan mælikvarða (Ek. 23: 19-21):
„... hún [Jerúsalem, enn og afturj minntist œsku-
daga sinna, þá er hún framdi saurlifnaö á Egypta-
landi. Og hún brann af girnd til friöla þeirra, sem
voru eins hreöurmiklir og asnar og gusan úr þeim sem
úr stóöhestum. “
Óneitanlega litskrúðugar lýsingar það og ekkert
látið liggja milli hluta. „Say it, don’t spray it“ svo not-
uö séu orð skáldsins.
Nauðgunartilraun Sódómuinanna
Jerúsalem var ekki eina borgin sem kenndi á reiði
skaparans. Hún slapp vel miðað við Sódómu, sem guð
eyddi í eldi og brennisteini fyrir syndir borgarbúa.
Og ekki að undra ef tekið er mið af eftirfarandi frá-
sögn úr fyrstu Mósebók. Af miskunnsemi sinni send-
ir guð tvo engla til Sódómu til að komast að því hvort
ástandið þar væri jafnslæmt og sagan sagði. Eins kon-
ar síðasti séns, því ef sendiboðarnir fyndu svo mikið
sem 10 réttláta menn í borginni átti aö þyrma henni.
Þessu lofaði guð Abraham, en frændi hans Lot bjó í
borginni. Englamir ferðuðust sem óbreyttir aðkomu-
menn og hittu grunlausan Lot. Hann bauð þeim gist-
ingu, sem þeir þáðu. Fyrr en varði staðfesti þó karl-
peningur Sódómu það illa orð sem fer af borginni svo
um munaði með því að safnast allir sem einn saman
á þröskuldinum hjá Lot og hugsa englunum gott til
glóðarinnar (1M 19: 5):
„Hvar eru mennirnir sem komu til þín i kveld? Leið
þú þá út til vor, aö vér megum kenna þeirra. “
Hvað sögnin „að kenna" merkir í þessu samhengi
er augljóst, samanber frásögnina af samlífi Adams og
Evu hér að ofan. Af einskærri skyldurækni sem gest-
gjafi bauð Lot æstum múgnum dætur sínar í staðinn
- (1M 19: 8) „... gjörið við þær sem yður gott þykir“ -
en þeir brugðust þá ókvæða við og hugðust „leika Lot
enn verr en þá“. Ólátunum linnti ekki fyrr en
englarnir slógu dónana blindu og björguðu Lot. Því
næst ráðlögðu þeir honum að hafa sig og sína á burt
úr borginni því örlög Sódómu voru ráðin - innsigluð
með áætlunum þeirra um að gera svívirðilega til
sendiboða drottins. Það sleppur enginn óskaddaður
frá því að ætla aö nauðga engli, enda vandfundinn
meiri glæpur, og var þetta vægast sagt kornið sem
fyllti mælinn gagnvart hinni spilltu borg. Til nánari
útskýringar á athæfi Sódómu-manna skal sagt að það
ku hafa verið venja þeirra að hafa endaþarmssamfar-
ir - sem æ síðan hafa verið kenndar við borgina - við
nauðuga aðkomumenn til að undirstrika yfirburði
sína og mátt og því hér um að ræða ofbeldi af verstu
sort.
Ávextir unnustans
En ekki er bara um að ræða svívirðu og subbuskap
á þeim stöðum sem kynlíf kemur við sögu í biblíunni.
Ljóðaljóðin sjá til þess. Biblían er að öðru leyti gjör-
sneydd rómantík en í Ljóðaljóðunum er hvorki meira