Dagblaðið Vísir - DV - 05.12.2002, Side 22

22
Tilboð 2.
! ------------------------------\
9.900 kr. I
Nokia 3310 á 9.900 kr.
Með 12 mánaða áskrift.
Ekkert stofngjald JLJjBÖ''
Venjulegt verð 14.900 kr.
Hringdu strax \ síma 800 1111 eða
komdu í verslun okkar í Kringlunni.

W
Hver býður ☆
betur?
-jl, Startpakkinn
- allt sem til þarf
■ . „
Tilboð 1.
Aðeins
.900 k
ADSL mótald • Stofngjald • Músarmotta
Samtals verðmæti 18.125 kr.
■■■■■ • ■
Íslandssími
islandssimi.is
FIMMTUDAGUR 5. DESEMBER 2002 |
Einfalt matreiðslukver fyrir heldri manna húsfreyjur:
/)i)( í'Cjcun/a
Imkerti um jólin:
fiota/eaw
ariaan
I skammdeginu er fátt notalegra fyrir
sálina en að kveikja á kertum og koma sér
notalega fyrir, einn síns liðs eða með ást-
inni sinni. Þetta vita eigendur fyrirtækis-
ins Tígra sem flytur inn skosk ilmkerti.
Margrét Rós, annar eigandi Tígra. seg-
ir kertin mjög vönduð. „Þegar fólk kaupir
kertin frá okkur fær það falleg kerti sem
brenna vel, leka ekki og fylla húsið af
notalegri angan.“
Nú þegar stutt er til jóla er cinnamon
apple pie ilmurinn
mjög vinsæll og
einnig kerti með bök-
unarilm. Hún segir
að kertin hafi fengið
geysigóðar viðtökur
hér á landi, eins og
kerti í fallegum
gjafapakkningum með sápu og freyði-
baði. Helstu sölustaðir eru apótek, blóma-
búðir og snyrtistofur um allt land.
llmkertin frá Tígra
Fyrir jólin eru kerti með bökunarilm
mjög vinsæl.
Fyrir nokkrum árum gaf Söguspekinga-
stiftið út matreiðslubók Mörtu Mariu
Stephensen. Bókin, sem nefnist „Einfalt mat-
reiðslukver fyrir heldri manna húsffeyjuri',
var fyrst gefin út á Leirárgörðum árið 1800
fyrir tilstuðlan Landsuppfræðingafélagsins og
braut blað í íslenskri matarmenningu. Haft er
fyrir víst að mágur Mörtu, Magnús Ólafsson
Stephensen dómstjóri, sé hinn raunverulegi
höfiindur bókarinnar en hafi fengið nafn mág-
konu sinnar að láni.
Magnús hafði vetursetu í Noregi 1783 til
1784 þar sem hann skemmti sér við söng og
dans auk þess sem hann skrifaði upp mat-
reiðslukverið eftir tilsögn Önnu Birgitte
Fjeldsted af tómri matarást. Magnúsi þótti
ekki við hæfi að setja nafn sitt við matreiðslu-
bók og fékk því að nota nafh mágkonu sinnar
og skrifaði formálann í nafni bróður síns.
Boðið til stofu
I matreiðslukverinu er að finna fjölda
merkilegra uppskrifta að réttum sem fæstir
mundu trúa að hefðu verið á boðstólum með-
al íslendinga í upphafi nítjándu aldar enda
munu fæstir þeirra hafa verið ætlaðir almenn-
ingi eins og nafn bókarinnar gefúr til kynna.
Eins og fyrr segir var Magnús mikill mat-
maður og liíði eftir því. í dagbók Henrys
Hollands um íslandsferð sína 1810 segir hann
frá matarboði hjá Magnúsi á þessa leið. „Við
vorum þegar í stað leiddir inn í viðhafhar-
stofu heimilisins og þangað var okkur bor-
ið kaffi, vín, tvíbökur og enskur ostur.
Þetta var einungis inngangurinn að ennþá
ríkulegri veitingum. Klukkan 8 var
miðdegisverður ffam reiddur; lax, kinda-
kjöt og kartöflur, sagóhlaup með tjóma,
framúrskarandi portvín og Lundúnabjór."
Hænsungasteik
Eitt af því sem vekur athygli við
kverið er að þeir sem það lesa fá
fiæðslu um hvemig best er að slátra
skepnunum sem nota á í réttina.
Margir réttimir em býsna freist-
andi og ekki laust við að þeir
ffam vatn í munninn. ,TIæns-
ungasteik, sem best er af hálf-
vöxnum eður 8 vikna gömlum
ungum, er svo tilreidd; Ungam-
ir skáldast [slátrað], hreinsast og
setjast í lag, eins og # 40. En
áður en pinnanum er stungið í
gegnum lærið era ungamir fylltir
upp með krumpkomi af upplokkuð-
um péturseljublöðum, eltum saman við lít-
ið eitt af smjöri; era þeir síðan steiktir annað-
hvört á jámteini eður í pönnu með smjöri, (sjá
# 30).“
Sítrónusósa
„Sósa, góð með alls konar steikum, er
smjör brætt og vel brúnað, með litlu í af
sítrónusaft. Með gása- og andarsteikum er
hún þó enn betri, sé í hana látið ögn af sinn-
epi. j...] Með steikum er sósan, sem um var
getið # 31 [hér að ffaman], sú besta og auð-
veldasta; þó er með kálfa- og hænsfúglasteik-
lega jafhað. En súmasósan ertilreidd af 2 eður
3 handfyllum súma, ekki of smávöxnum, úr
hvöijum stærstu leggina skal rifa, sjóða svo í
mjög litlu af jöfhu mauki, ásamt bitakomi af
samanheltu hveitu og smjöri, litlu af
sítrónusafl, sykri, salti og stykki af útþvegnu
smjöri. Meður steikum má og brúka eintómis
brætt smjör, vel brúnað, af hvöiju froðunni sé
vel aflfleytt, og því svo gætilega hellt ofan af
saltinu, sem við bræðsluna sest á boútinn."
Braut blað í islenskri matarmenningu
Haft er jýrir víst að Magnús Ólafsson
Stephensen dómstjóri sé hinn raunverulegi
höfundur bókarinnar en hafi fengið nafn
mágkonu sinnar að láni.
um enn befia haldin sítrónu- eður
súmasósa. Sítrónusósan er svo tilbúin,
að 2 eður 3 hænseggjablóm eru vel
hrærð sundur í litlu af vatni, og svo
látinn spónn fúllur af
sítrónusaff, dálítið vínedik, bita-
kom af smjöri og hveiti saman-
heltu, og nokkuð af útþvegnu
Gömlu islensku luensnin
Hœnsungasteik er best af hálf-
vöxnum eða átta vikna
gömlum ungum.
smjon;
svo er
þetta sett
yfir eld,
hrært vel með
nokkra
vatni,
látið
sjóða
uns
þar er
mátu-
Eftirréttur
Jólakökur, sem Danir svo nefha, og sem
svo kostulegar eru og haldast, era og tilbúnar
af hveiti, sem vætt er í góðri og sætri mjólk,
og sýrt með geri eður og hveitisúrdegi, viðlíkt
og deig í þau svo kölluð bakaraofhs eður súr-
brauð, hvört danskir nefha rúðbrauð, huus-
bageibröd, og era þau ólík þeim réttu súr-
brauðum, sem gjörð era af sýrðu hveitideigi.
En deig í öll þessi brauð, sýrist þegar heitt
vam eður mjólk er látin í stamp eður kerald,
þar saman við vel hrært ger eður smámulið
súrdeig og salt, og síðan svo vel, sem verður,
eins mikið af hveiti eður mjöli (eftir því sem
brauðin eiga að vera til), og það getur á móti
tekið, sem mest, er þá ílátið, þegar deigið er
svo þykkt orðið, að ekki verður lengur íhrært,
þakið vel ofan með brekunum eður öðra, og
grafið niður í heit rámföt eður sett við velgju,
svo sem nálægt eldi, hvar af það gengur, eður
bólgnar vel; svona byrgt skal það standa í 3
dægur; en hvað jóla-
kökumar áhrær-
fr, þá eru
ásamt hveit-
inu, leggja
lausar rás-
ínur og
kórennur, og
ef til era nokkr-
ir smámolar af
súkkati hrærðir
'"iÆSF' i3®11 santan við
Wjii- deigið, sem
efhr3dægur
er opnað aft-
ur, og hnoðað
vel, og um leið
svo mikið af
hveiti inní degið,
sem inní vill ganga,
eru stór kringlótt
brauð eður kökur óbakaðar
hér um 2ja þumlunga
þykkvar, myndaðar, og, ef til
ofan á utan með til prýðis fal-
lega mótaðar með þar til gerðu
trémóti. Til útvortis glansa og feg-
urðar má og yfirborð þeirra ijóðra með
sundurslegnum eður hrærðum eggjablómum.
Loksins eru þessar jólakökur bakaðar í brauð-
pönnu með eldglæðum yfir og undir, eður og
í bakstursofni eins og önnur brauð. Þær era
síðan borðaðar með smjöri ofan á og osti eða
kjötpöram ellegar pylsusneiðum til áibíts og
kvöldmatar, á hátíða- og öðram tillidögum,
eður og þurrar." Verði ykkur að góðu. -Kip