Dagblaðið - 18.07.1980, Síða 2

DAGBLAÐIÐ. FÖSTUDAGUR 18. JÚLÍ 1980.
2
r
Erlendir veiðimenn hertaka íslenzkar ár:
„íslendingar geta ekki
lengur veitt eigin iax”
Gunnar Bender skrifar:
Nú þegar þessi grein er skrifuð er
hið margumtalaða útlendingatímabil
að ganga í garð. Það er einmitt í upp-
hafí þessa mánaðar sem hinir erlendu
veiðimenn koma hingað til lands í
kippum. Og um leið leggja þeir undir
sig flestallar okkar beztu ár. Þær
helztu sem hinir erlendu veiðimenn
stunda veiðar sínar í eru: Laxá í Kjós,
Laxá í Leirársveit, Norðurá, Grímsá,
Þverá, Hítará, Haffjarðará, Hauka-
dalsá, Laxá I Dölum, Vatnsdalsá,
Víðidalsá, Miðfjarðará, Laxá í Aðal-
dal, Selá, Hofsá og Sogið. Það eru
ekki margar ár eftir handa landan-
um. Og þessar sem eftir eru, eru nú
sumar hverjar ekki merkilegar. Það
þarf ekki lengur að fara í neinar graf-
götur um það að hinir erlendu pen-
ingamenn eru búnir að hertaka allar
okkar beztu ár. Þó svo að sumir vilji
ekki fyrir nokkurn mun viðurkenna
það. Þessa menn munar ekkert um að
koma hingað með einkaþotum, með
sitt þjónustulið.
En hvers vegna sækja þessir menn
svo mikið hingað sem raun ber vitni?
Ástæðurnar eru margar. Landið
okkar hefur margt uppá að bjóða.
Það er virkilega fallegt við árnar okk-
ar. Það er nóg af fiski ennþá. Hvað
sem seinna verður. Menn geta eytt
límanum hér án þess að eiga það á
hættu að verða fyrir óþægindum. En
hvers vegna veiða þessir herrar ekki
bara heima hjá sér? Heldur en að
vera að eyða stórum fjárfúlgum í
þetta sport hér? í heimahögum þess-
ara yeiðimanna (sumra) hefur lax-
veiðin minnkað svo mikið að menn
standa agndotja yfir ástandinu. Þetta
á fyrst og fremsi við árnar í Kanada
og Bandaríkjunum, þar sem nánast
hefur skapazt neyöarástand, einfald-
lega vegna þess að þar hefur allt farið
úr skorðum. Laxinum er mokað upp
með óhóflegum hætti. Netin sem
lögð eru fyrir laxinn, eru óteljandi.
Vegna skorts á laxi i heimahögum ei -
lendra veiðimanna hafa þeir sótt
hingað i ennþá ríkari mæli. Það er
sem sagt búið að eyðileggja allnr
beztu árnar.
Þess vegna eru peningarnir engin
fvriisiaða, þó veiðileyfin séu dýr í
áiiinn hér. EN HVAÐ SKYLDl
DAGURINN KOSTA í ÍSLENZKRI
Á FYRIR ÚTLENDING? Það verð
liggur án efa ekki á lausu. Þess vegna
hafa seljendur þessara leyfa leitt það
hjá scr að svara þessari spurningu,
sama hvað væri í boði. Hér kemur
dæmi um þetta. f bændablaðinu Frey
23. tölublaði er mjög inerkilegt viðtal
við formann veiðiféhigs Víðidalsár.
Þar er Björn spuröur að því hvað
dagurinn kosti fyrir útlendinga. Og
hvert skyldi svarið vera við þessari
spurningu? Það er þetta venjulega.
,,Nei, ég hef ekki yfirlit yfir það,
hvað reiknast fyrir veiðileyftð og
hvað fyrir aðra þjónustu. Þessir
menn kaupa gjarnan viku hver
hópur.” Þetta er svarið sem alltaf er
látið flakka þegar þessari spurningu
er varpað fram. Að formaður veiöi-
„Verðið hefur verið sprengt upp svo engu tali tekur. Fjöldi veiðimanna heltist úr
lestinni á ári hverju,” segir Gunnar Bender meðal annars i bréfi sínu.
félagsins viti ekki hvert verðið er, er
hreinasta blekking. En það er bara
þegjandi samkomulag að segja ekki
neitt. Fólkið í landinu má ekkert
frétta. Það gæti fengið rangar hug-
myndir um hag bænda í þessu landi,
sem standa í þessum „bransa”.
Viðtal þetta við Björn fer fram þegar
á að vera búið fyrir löngu að reikna
útverðiðádeginum.
Útlendir veiðimenn hafa meira að
segja flutt sölu á veiðileyfum út fyrir
landsteinana. Um 20% veiðileyfa í ís-
lenzkum ám eru seld erlendis. Það er
ekki nóg að erlendir veiðimenn hafi
hertekið allar okkar beztu ár. Þeir
hafa líka flutt sölu á veiðileyfum út
fyrir landsteinana, þar sem er brask-
að með þau. Það hlýtur að vera
kominn tími til að stjórnvöld fari að
athuga þessa jötu.
Ekki okkar land?
En hverjir verða að líða fyrir
þetta? Auövitað fólkið í landinu sem
hefur ekki lengur efni á að leyfa sér
þann munað að skreppa í lax. Og
skyldi engan undra þegar dagurinn i
venjulegri á er kominn í 80—100 þús-
und. Þess vegna getur fólkiö ekki
látið þetta eftir sér þó svo að fólkið
ætti raunverulega að eiga forkaups-
réttinn að veiðileyfunum á sann-
gjörnu verði. En þetta er bara ekki
svona einfalt og verður líklega ekki
breytt nema fjöldinn þrýsti á. Stein-
grímur Hermannsson fyrrverandi
landbúnaðarráðherra lét á sínum
tíma stofna nefnd til að athuga að-
stöðu íslenzkra stangveiðimanna til
að fá aögang að laxveiði j landinu og
hvort veiðileiga og afnot erlendra
manna hér á landi séu þess eðlis að ís-
lenzkir veiðimenn fái aðgang að lax-
veiðiám landsins svo sem eðlilegt má
teljast. En hvort þessi nefnd er til
ennþá er einmitt spurningin stóra. Að
minnsta kosti hefur nýr landbúnaðar-
ráðherra tekið við. Og áhugi hans á
að innlendir veiðimenn komist i ár
sínar hefur verið mjög takmarkaður.
„Landið er sameign” stendur ein-
hvers staðar. Það er liklega kominn
tími til að athuga hvað við erum að
gera. Landið er ekki söluvara. Veiði-
maður einn sagði mér harmsögu sina
fyrir skömmu. Núna á þessu sumri
gæti hann ekki rennt fyrir laxinn.
Gæti líklega ekki horfið á vit náttúr-
unnar. Einfaldlega vegna þess að
hann hefði ekki efni á að renna fyrir
þennan dýra fisk. Fjölskyldan yrði að
ganga fyrir.
Þetta er eitt fjölda dæma um þá
sem hætta að veiða laxinn, vegna
þess að útlendir veiðimenn eru búnir
að hertaka flestar beztu árnar sem við
eigum. (Eigum að nafninu til).
Verðið hefur veriö sprengt upp svo
engu tali tekur. Fjöldi veiðimanna
heltist úr lestinni á ári hverju. Og
þeim fjölgar ef ekkert verður gert til
að stemma stigu við þessu ástandi.
Sölumennskan á landinu okkar
gengur ekki lengur. Það er líka ekki
sanngjarnt gagnvart þeim fjölda
fólks sem stundar þetta sport sér til
skemmtunar en ekki til að verða fyrir
verulegu fjárhagstjóni. Á nákvæm-
lega sama tíma og Björn Lárusson
skilur ekki fólkið sem langar til þess
að renna fyrir Iaxinn greiðir þetta
fólk stórar fjárfúlgur til bænda í
formi niðurgreiðslna. Þess vegna
væri ekki annað en sanngjarnt að
fólkið sem vildi renna fyrir laxinn,
fengi það. Þetta er nú einu sinni
okkar land og okkar ár. Eða er það
ekki Björn?
Bezti veiðitíminn fer sem sagt til
ónýtis vegna þess að hinir útlendu
veiðimenn hafa tekið hann. Þessi
tími stendur yfir núna og mun standa
fram í miðjan ágúst. En þá hverfa
þessir veiðimenn á braut en koma svo
aftur ef ekkert verður gert til að
stemma stigu viö þessu . . .
Raddir
lesenda
Það þýðir litið að liggja á flautunni
þegar bilarnir komast ekki áfram og
getur beinlinis verið hættulegt að dónii
bréfritara.
Óþolinmæðin í umferðinni:
Stöðugt
flaut
getur
valdið
slysum
Ólöf Sigurjónsdóttir hringdi:
Mikil slysaalda hefur dunið yfir
okkur síðustu daga og vikur. Er ég
var á ferðinni á bil mínum i umferð-
inni í gær (mánudag) skildi ég satt að
segja af hverju að minnsta kosti hluti
þessara slysa stafar. Ég þurfti að
staðnæmast á 5 stöðum við gatnamót
til þess að komast inn á götur. í öll-
um tilfellum var flautað á mig af
næsta bil, sem var í öllum tilfellum sá
sami. ökumanni hans mátti þó ljóst
vera að ég komst ekki inn á göturnar
fyrr en ég fór. En óþolinmæðin var
svo mikil að rautt Ijós eða óréttur
skipti engu máli. Þetta endaði með
því að ég stöðvaði bíl minn og vatt
mér að þessum umrædda ökumanni
og spurði hvort það hefði ef til vill
veriö eitthvað sem hann átti vantalað
við mig. Ekki sagði hann svo vera
þannig að greinilegt var að þarna var
eingöngu um óþol að ræða.
Þetta er svo sem ekki í fyrsta sinn
sem slikt hendir mig. Einu sinni fyrir
jólin hvellsprakk á bil mínum á
Miklubrautinni þar sem ógerlegt var
að koma honum útaf. Á meðan ég
var að fást við að skipta var flautað á
mig, kölluð að mér ókvæðisorð og
annað slíkt.
Það er ekki furða þó fólk lendi í
slysum þegar óþolinmæðin er svona
óskapleg. í eitt skipti af þessum fimm
sem ég nefndi að gerzt hefðu í gær
var ég rétt búin að aka af stað á
rauðu Ijósi vegna þess að mér fannst
eins og mér hefði orðið eitthvað á.
Hefði ég gert það hefði ég ugglaust
lent í slysi og borið alla ábyrgð á því,
ekki sá sem á mig flautaði.
Ragnarvill jafnréttið:
En ekki af hugsjón
uðu” verið mestmegnis (ef ekki ein-
Aldis Buldvinsdótlir skrifur:
Það er gleðilegt, að aðstæðurnar
skuli fá í hendur manni Alþýðu-
bandalagsins það tækifæri að standa
á rétti litilmagnans. Enda kominn
tími til, að þeir rísi undir merkjum.
Hingað til hefur þetta ,,að brúa
bilið milli þeirra hæst- og lægsllaun-
Laufey Jakubsdóttir hrlngdi:
Mig langar að skora á séra Auöi
Eir að gefa kost á sér til biskupsemb-
ættis og um leið að skora á alla presta
að kjósa sér hana sem biskup. Hygg
göngu) notað sem beita í atkvæða-
söfnun, og þá af öllum fjórum flokk-
unum. Þvi hefur það furðað mig og
um leiö skapraunað, að þrátt fyrir
þetta snobb fyrir slíkum slagorðum,
skuli launahækkunin alltaf hafa
þurft að ganga upp allar tröppur
ég að slikt myndi verða í fyrsta sinn i
heiminum sem kona yrði kjörin bisk-
up og væri slikt ekki minna frásagn-
arefni en það, að nú eigum við konu
sem forseta.
launastigans. Þrálát spurning sækir á
hugann: Hvernig stendur á því að
þetta hróplega óréttlæti skuli alls
staðar vera við lýði í hinum vestræna
„menningarheimi”??? En nú hefur
fjármálaráðherra vor, Ragnar Arn-
arlds, krafizt gólfs og þaks í launa-
málum BSRB — þótt ástæðan mætti
vera önnur en hún er. Nefnilega yfir-
standandi kreppu- og verðbólguþjóð-
félag sem knýr fram þessar breyting-
ar af sparnaðarástæðum, en ekki
hugsjónin, um að allir fái að vera
jafnir Enda væri það líka óraun-
hæft, því eins og einhvers staðar
segir: „Sósíalistar gætu hugsanlega
unnið sigur, en ekki sósialisminn,
AUÐIEIR SEM BISKUP
Ríkið hafnar kauplið BSRB-gagntilboðsins:
Launakröf ur BSRB kosta
ríkissjóð 21 milljarð
— segir Ragnar Arnalds fjármálaráðherra
® ...r__MiAif
„Nú. þcgar isueða vu nl *A Ktli
að umningar v«ru á lokiMigi.
kcmur samningincfnd BSRB mcfl
krOfur um slðrfdldar bctnar Uuna
hrckkanir, scm nem» 17—27% hjá
97% féUgsmanna BSRB.” scgir
Ragrur Amalds fiármálaráðherra I
yfirlýsingu um gagntilboð BSRB,
scm frá hefur veiifl grdnl.
Tdur fjármálaráflhcrra, afl bráfla-
birgðaniflurslafla, sem náðat hafi um
margv'uleg réttindamál hafi rtnikga
vcrið skihn svo, að hún v«ri hluti af
hetldarsamkomuUgi rikisins og
BSRB.
Þverl ofan i viflrreflur um að
bdnar launah*kkanif hljðti »0
takmarkasi vifl neðri hlula Uunaslig-
ans sé nú krafirt launahckkana,
sem nemi rúmlega 19%
meflalhaekkun Uuna. Miflað vifl
samnmga um sltkar haekkanir á Uun
allra slarfsmanna rikisins þýðir þdu
aukin úlg)öldum2l milljarö króna.
Til samanburöar bendir hann á.
•ð aöalkrafa ASl s* um 5%
Uunahckkun ásamt gölfi og þaki t
visitðlu. Krðfur BSRB séu margfalt
hcrri cn nokkur rlkuMjórn geú
umþykkl við rlkjandi aðMrður
„Samninganefnd BSRB genr auk
þcss kröfu til þess, að ekkert hámark
vetöi á vlsitolubótum tii hálauna-
manna. dns og rikiutjómin hafði
gerl tillðgu um,” scgir I yftrlýsingu
ráðhcrra
Telur ráðherra framkomna >f-
stðöu BSRB óvcnta, og bendi hún lU
þess, að fdagsleg tettindamál séu
minna. mdtn af samntnganefnd
samtakanna. Sú hlið málsins þurfi nú
umratðu við térstaklega. en Ijósl st
að rikið hljóei að hafna algeriega
kaupiið I tUboði BSRB. -BS.
sem mundi hsetta að vera til um leið
og sigurinn væri unninn.”
Nú er bara óskandi að þjóðarskút-
an haldi áfram að sigla hraðbyri til
andskotans, og það gerir hún örugg-
lega svo lengi sem hver launahópur
heldur áfram að heimta sitt. Þá
eigum við kannski von á að forvígis-
menn annarra stéttarfélaga taki
Ragnar Arnalds sér til fyrirmyndar.
V