Frjáls verslun - 01.07.1941, Page 15

isnotkun olckar hvað Ameríku viðkemur. Hins-
vegar hafa Bretar skuldbundið sig til þess ao
útvega okkur þá dollara, sem okkur að þeirra
dómi vanhagar um fyrir nauðsynjar er við
þurfum að flytja að vestan og hafa þeir í sam-
ræmi við þetta látið okkur í té nokkra upp-
hæð í dollurum fram yfir það, sem við höfum
aflað okkur sjálfir með útflutningi vestur.
Bretar hafa hingað til verið mótfallnir því,
að gengi ísl. krónu yrði hækkað. Þeir telja að
það mundi valda aukningu framleiðslukostn-
aðarins hér, en það leiddi aftur af sér, að ís-
lendingar sæktu á um enn hærra verð fyrir af-
urðirnar í Englandi.
Af íslands hálfu hefir verið vísað til þess
að framleiðslukostnaðurinn lækkar að sama
skapi í ísl. krónum og þarf því ekki að hafa
þær afleiðingar, sem Bretar gera ráð fyrir. Nú,
þegar Bretar hafa gengið inn á að. breyta því
sem samið var áður um þetta atriði, eins og
að framan er sagt, getur ekki neinn vafi leikið
lengur á um rétt okkar til að ráða sjálfir gengi
gjaldeyrisins, því í þessu samkomulagi getur
vitaskuld ekki falist neitt annað en það, að
Islendingar hafi þennan ákvörðunarrétt ó-
skei-tann. Brottfall allra almennra innflutn-
ingshamla á erlendum vörum til Islands af
hálfu Breta, hlýtur að vera eðlileg afleiðing
þeirrar breytingar sem nú er orðin á allri af-
stöðu landanna hvors til annars.
Enn hefir ekki verið samið um eitt né neitt
viðskiftalegs eðlis við Bandaríkin. Sendinefnd
mun bráðlega fara vestur um haf af hálfu ís-
lands til þess að undirbúa samninga. Skv. því
samkomulagi, sem gert hefir verið við Banda-
ríkin, hafa þau lofað ,,að styðja að hagsmun-
um íslands á allan hátt, sem í þeirra valdi
stendur, þar með talið að sjá landinu fyrir
nægum nauðsynjavörum, tryggja nauðsyn-
legar siglingar til landsins og frá og að gera í
öðru tilliti hagstæðan verzlunar- og viðskifta-
samning við það“.
Eins og sést á þessu er um mjög almennt
orðalag að ræða og all svipað því, sem var á
í'yrsta loforði Breta, er þeir komu hingað í
maí í fyrra. Lofað er hagstæðum verzlunar-
samningi, en ekki er tiltekið neitt hvað nánar
felst í þessu orðalagi. Reyndin varð sú, hvað
Bretum viðvíkur, að íslendingar hafa gert a.
m. k. fjóra samninga við þá um sölu á ísl.
afurðum, en aldrei neitt verið á sama hátt
samningslega ákveðið um skyldu þeirra til að
láta okkur í té tiltekið lágmark nauðsynja. í
gjaldeyrismálunum hafa Bretar vafalaust
þröngvað kosti okkar fremur en almennt var
búist við, eftir fyrstu ioforðum þeirra að
dæma. Gengisskráningin og eins konar fryst-
ing mikilla inneigna okkar í Bretlandi hefir
ekki verið okkur til hags. Samningarnir við
Bandaríkin standa nú fyrir dyrum og má vafa-
laust gera ráð fyrir því, að þar verði samið um
ákveðnar skyldur og réttindi, sem íslending-
ar og Bandaríkjamenn hafi hvorir um sig,
hvað þessum málum viðvíkur.
Eftir CASSO N :
Skoðanir manna Nýtur fyi'irtæki, sem cr orðið stórt
á stórum vegna vaxtar síns eða samruna við
fyrirtækjum. annað fyrirtæki, ekki sömu vin-
sælcla og minni fyrirtæki? Lítur
l'ólk með vánþóknun á stór fyrirtæki?
Svarið er á þessa leið: Aðeins mjög lítill hópur
manna er andvígur stórum verzlunarfyrirta'kum og
sum stói' fyrirtæki eru niiklu vinsælari en þau sem
minni eru.
Lýðskrumarar ráðast oft á stóru fyrirtækin, í ræðu
cða riti. þeir þurfa að geta ráðizt á eitthvað. þeir
tala um „hringa og „samsteypur" og halda að þetta
láti vel í eyrum fjöldans. Samt sem áður heldur
fólkið áfram að verzla við þessa hringa.
Stór fyrirtæki og lítil njóta eins mikilla vinsælda
og þau eiga skilið. Stæi'ðin er vinsældunum óviðkom-
andi.
Ameríska tímaritið „Salcs Management” lét nýlega
fara fram rannsókn á þessu. það vahli sem dæmi
boi'g með 46.000 íbúum og spurði eitt þúsund íhúanna
hvað þeim fyndist um 00 stórfyrirtæki.
Spurningarlisti var útbúinn mcð nöfnum allra þess-
ara 00 fyrirtækja og þessar fjórar spurningar settar
fram:
1. Hvaða fyrirta'ki gefur fullt verð fyrir peningana,
að yðar dómi?
2. Hvað fyrirtæki koma vel fram við starfslið sitt?
3. Munduð þér neita að verzla við eitthvað þessara
fyrirtækja vegna þess að þér féllust ekki á stefnu
þess?
þessari fjórðu spurningu svöruðu 90 af hundraði
með „nei“. Sú útkoma ætti að gota oj)nað augu lýð-
skrumarnanna.
þau fyrirtæki, sem seldu skrifstofuhúsgögn og lyf
reyndust vera vinsælust. þau sem nutu minnstrar
livlli voru fyrirtæki, sem attu margar sölubúðir. það
fyrirtæki, sem minnstra vinsælda naut, var aðeins
fordæmt af 52 mönnum.
þetta sannar, að jafnvel í Bandaríkjunum er allur
almenningur hlyntur stórfyrirtækjunum, þótt ríkis-
stjórnin herjist gegn þeim.
Hvort sem fyrirtæki er stórt eða lítið getur það
aflað sér vinsælda með því að rækja starf sitt vel
og trúlega.
FRJÁLS VERZLUN
15