Vísir - 10.10.1975, Síða 9

VtSIR. Föstudagur 10. október 1975.
9
VÍÐAR ERFITT AÐ VERA
VEIKUR EN Á ÍSLANDI
LUNDUNABREF MIKS MAGNUSSONAR
Allt að 5 ára bið
eftir skurðaðgerð í
Bretlandi.
Sjúklingar á biðlista
hafa dáið áður en
komið vgr að þeim.
Heilbrigðiskerfið
í molum af
Það er litið gaman að
verða veikur, en á
vesturlöndum er
veikur maður liklega
verst settur i Bretlandi.
Breska heilbrigðis-
þjónustaner að hrörna.
Þar er ekki átt við gæði
lyfjanna, hæfileika
lækna eða hjúkrunar-
kvenna né læknaskóla.
Þetta á aðeins við um
þjónustuna.
Fyrir breskan almenning, og
þá, sem heimsækja Bretland, er
öll skyndihjálp nægjanlega góð.
Ekki sérstaklega góð , en nógu
góð.
Ef þú verður skyndilega veik-
ur færðu skjóta læknishjálp. Þú
gætir þurft að biða eftir þvf að
röðin kæmi að þér i biðstofu,
eins og hvarvetna þekkist. En
þér er sinnt. Hver er svo
kostnaðurinn? Liklega um það
bi! 30 pence, eða um 90 krónur
islenskar.
Ef þú handleggsbrotnar eða
fótbrotnar, dettur niður stiga og
meiðir þig á höfði, eða ef þú
skerð þig illilega i fingur við að
opna niðursuðudós, þá er þér
strax veitt aðstoð i slysadeild-
um stóru sjúkrahúsanna. Hver
verður kostnaðurinn? Enginn!
Un annan krankleika
gildir öðru máli
Vandræðin hefjast, ef þú ert
með æðasjúkdóma, maga- eða
nyrnakvilla, eða til dæmis ein-
hverja þá sjúkdóma sem þarfn-
ast skurðaðgerða. Þá getur ver-
ið að þú þurfir að biða allt að
fjórum árum eftir aðstoð.
1 breskum sjúkrahúsum eru
langir biðlistar fyrir þá sem
þurfa að leggjast undir hnffinn.
Þetta eru svonefndir „óárið-
andi” biðlistar, og á þeim getur
þú verið i tvö til fimm ár. Dæmi
eru þess, að sjúklingar hafi lát-
ist áður en röðin hefur komið að
þeim.
Peningar eru ekki vandamál-
ið. Ólikt þvi, sem þekkist I
Bandaríkjunum, þarftu ekki að
sanna að þú eigir peninga áður
en þú nytur aðstoðar. Vanda-
málið er fremur gamaldags
heilbrigðiskerfi, sem ekki fær
nægilegan fjárstuðning, og
sérstaklega slæmt skipulag.
Meiri fjármunum er varið til
stjórnar breskum sjúkraliúsum
en til nýrra bygginga og lyfja.
Læknar eyða eins miklum
tlma til að fylla út hverskonar
skýrslur og þeir nota til að sinna
sjúklingum. Hjúkrunarkonur
verða að verulegu leyti að taka
að sér stjórn sjúkrahúsanna,
þar eð skipanir frá stjórnendum
þeirra koma of seint, eða koma
ekki heim og saman við þá
möguleika, sem fyrir hendi eru.
Starfsfólk er svo illa launað, að
alvarlegur skortur er á þjálfuð-
um starfskröftum, gangastúlk-
um og starfsfólki I eldhús.
Afleiöingin af þessu öllu er sú,
að heilbrigðisþjónustan er i
molum og allir líða fyrir.
Biða i örvæntingu
Hvernig eru svo allar aðstæð-
ur? Til að gefa hugmynd um
þetta verða nú nefnd nokkur
dæmi:
Frú A fór til heimilislæknis og
kvartaði undan krampa I
kviðarholi. Hún sagði, að stund-
um gæti hún ekki sofið vegna
verkja, og af þeim sökum rækti
hún illa vinnu sina. Læknirinn
gat ekki fundið hvað olli
krampanum, gaf konunni
verkjalyf og pantaði tima fyrir
hana hjá kvensjúkdómalækni.
Frú A varð að biða í þrjár
mánuði eftir að ná fundi sér-
fræðingsins, og var stöðugt sár-
kvalin. Kvensjúkdómalæknir-
inngatekkert fundið, og lagði til
að hún færi til taugalæknis.
Þetta gætu verið taugar, sem
bólgur þrýstu á.
Frú A varð að biða eftir
taugalækninum i fjóra mánuði.
Hann staðfesti ágiskun kven-
sjúkdómalæknisins, og lét skrá
konuna á biðlista fyrir upp-
skurð. Hún beið eftir aðgerðinni
I sex mánuði.
Þegar hér var komið sögu var
hætta á þvi, að frú A yrði háð
verk jalyfjunum. Heimilis-
læknirinn ráðlagði henni að nota
verkjatöflurnar I hófi. Frú A tók
viðvörun hans alvarlega og
þurfti fyrir bragðið að liða mikl-
ar kvalir. Þrátt fyrir þetta var
ekki talið áriðandi að gera að-
gerðina. Hún var frá vinnu I 13
mánuði.
Að visu var ein leið út úr ó-
göngunum. Frú A hefði getað
fariö I sjúkrahús i einkaeign, ef
hún hefði verið tilbúin borga.
Hún hefði farið til sömu lækna
en gengist undir aðgerð innan
hálfs mánaðar.
Kostnaðurinn, um það bil 60
sprelingspund, var meiri en hún
gat greitt. Húa hafði verið frá
vinnu og engin laun fengið.
Annað dæmi
Herra B, rennismiður i verk-
smiðju, fann, að hann átti erfitt
með að stjórna hægri hendinni.
Einhver skekkja i beinum var
smátt og smátt að gera hönd
hans óvirka og liðabólga var að
verða ágeng. Aðeins þurfti að
gera smá-aðgerð.
Þar eð lif hans var ekki i
hættu var nafn hans sett á bið-
lista á stóru sjúkrahúsi. Þrisvar
sinnum var honum lofað sjúkra-
rúmi og ávallt sagt, þegar til
átti að taka, að nauðsynlegt
hefði verið að nota rúmið fyrir
veikari mann. — Að lokum, fjór-
um árum og sjö mánuðum eftir
að hann fór fyrst til læknis
vegna sjúkdómsins var gerð á
honum aðgerð. Hann var i
sjúkrahúsi i fimm daga.
A meðan herra B beið eftir að-
gerðinni gerðist ýmislegt, sem
seint verður bætt, Hann missti
atvinnu sina sem rennismiður.
Hann var að visu ekki rekinn frá
fyrirtækinu, en laun hans lækk-
uðu um helming. Hann gat ekki
greitt afborganiraf húsisinu og
hann varð að flytja i leigu-
húsnæði. Eiginkona hans yfir-
gaf hann.
Herra B hefði getað fengið
lækningu mun fyrr, ef hann
hefði verið tilbúinn að greiða
talsverða fjárupphæð. En hann
hafði trú á velferðarrikinu og
kaus biða eftir þvi, að röðin
kæmi að honum.
Borga og bíða
Allir sem laun taka i Bret-
landi, greiða til heilbrigðis-
þjónustunnar, rétt eins og á Is-
landi. Greiðslurnar eru teknar
af launum. En vilji launþeginn
vera þess fullviss að hann fái
skjóta læknishjálp, og lendi ekki
á fyrrnefndum biðlista, verður
hann að greiða aukalega til
tryggingarfélaga i einkaeign.
Til viðbótar þeim tiu sterlings-
pundum, sem hann greiðir á
mánuði til heilbrigðisþjónust-
unnar, yrði hann að greiða
önnur tiu pund til tryggingar-
félagsins.
I þessu tilviki er annað hvort
aðigTeiða eða taka áhættuna.
Ég endurtek, að það er ekki
við lækna eða hjúkrunarkonur
að sakast. Það er kerfið i heild,
sem er sökudólgurinn. Eins og
skipulagið er núna geta læknar
valið um tvennt. Þeir geta verið
I fullu starfi hjá bresku
heilbrigðisstjórninni, og þegið
fremur lág laun. Þeir geta á
hinn bóginn valið þann kost, að
skipta starfsdeginum á milli
heilbrigðisstjórnarinnar, fengið
lág laun og.bætt sér þau upp
með þvi aðtákaá móti „einka"
sjúklingum.
Þar sem það er ódýrara fyrir
stjórnina, að láta „einka"
sjúklingana greiða þannig
óbeint til kerfisins, hafa þeir
stuðlað að siðar nefndu fyrir-
komulagi. Þetta hefur það aftur
i för með sér, að að það eru ekki
nægilega margir læknar i fullu
starfi i sjúkrahúsum, og þannig
verða biðlistarnir til.
Núverandi stjórn Verka-
mannaflokksins vill breyta
þessu fyrirkomulagi og útrýma
kerfi einkaframtaksins. En á
meðan heilbrigðismálastjórnin
veitir ekki betri þjónustu en nú
er vill mikill fjöldi einstaklinga
eiga á kost á þvi, að geta leitað á
náðir einkaframtaksins.
A meðan efnahagsmál Bret-
lands eru i öldudal, eins og nú
er, þá er erfitt að sjá að gerðar
verði breytingar á þessu fyrir-
komulagi. Breytingar kosta
peninga. Rikisstjórnin hefur
lýst andstöðu gegn þvi að auka
fjárframlög til heiibrigðismál-
anna. og á þessu ári er minna
fjármagni en áður varið til
þessa málaflokks. Það er þvi
augljóst að áitandið á eftir að
versna enn áöur en bati verður
greindur.