Lesbók Morgunblaðsins - 07.11.1937, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 07.11.1937, Blaðsíða 2
346 LESBÓK MORGTJNBLAÐSINS >«E3) auðæfum, svipað og átti sjer stað við Oseberg og Gokstad, sem frægt er orðið. Og nú tók þjóðminjasafnið danska við ramisókiiiniii undir stjórn sinna færustu maiina og var unnið að greftinum 1935 og 1936. Hefir haugurinn verið hol- aður innan og verið bygður skáli yfir skipið og hargurinn síðan verið færður í samt iagt aftur hið ytra. Svo nú er hann útlits eins og hann var áður, að öðru leyti en því, að efst eftir endilöngu eru gluggar á, svo að nú fellur birtan yfir skipið, þar sem það Iiggur óhreyft eins og það var. Þykir þessi fornleifafundur með þeim merkilegustu sem Danir eiga, þó margt eigi þeir merki- legt á þessu sviði. Dýrt hefir verkið orðið, eins og gefur að skilja, en svo mikla eftirtekt hef- ir þessu fundur vakið, að kostn- aðurinn liefir að mestu leyti end- urgreiðst á þessu ári, með að- gangseyrinum, 50 aurum fyrir livern fullorðinn mann. Nú er þarna stöðu<>ur straum- ur maniia. sem ganga í hauginn og í kringum skipið að skoða það. Það er um 66 fet á lengd, en aðeins 9 fet þar sem það er breiðast, og hefir anðsjáanlega verið bæði hraðskreitt og hættu- legt skip. Til samanburðar má geta þess, að bæði norsku skipin eru jafnlöng því danska. en 6 fetum breiðari. Að einu leyti urðu Danir fyr- ir miklum vonbrigðum í sambandi við þennan fornleifafund: Það kom í ljós að haugurinn hafði verið rofinn og alt verðmæti það- an tekið. Þó fundust í þeim hluta skipsins, sem grafhýsið var, um 500 „númer" — brot og leyfar af ýmsu, er ræningjarnir hafa haft á brott með sjer, þar á meðal víravirkisbrot úr gulli og silfri, sem talið er að hafi verið til skrauts á klæðum haugbúans. En við könnumst líka við þetta úr fornaldarsögunum, að va^kir menn stunduðu þetta sem nokkurskon- ar ,,sport" að ganga í hauga og „glíma við haugbúann" og hafa þaðan góð vopn og annað verð- mæti. Þarna er dæmi upp á að slíkt hefir verið gert og t. d. Leifar af reiðtýgjum í Hlaðbæjarskipinu. fanst ekki eitt bein af höfðingj- anuin við rannsókniua á haugin- um og þykír það sanna, að hann hafi verið dreginn úr haugnum, út í dagsbirtuna, til þess að hægt væri að ná í alt sem verðmætt var. Og af ýmsum líkum má draga ]>á ályktun, að þarna hafi verið um stórkostlegt verðmæti að ræða. Við þekkjum að lieiman, að menn voru heygðir ásamt hesti sínum, svo að ekki þyrfti hinn framliðni að fara gangandi á fund Óðins. En Hlaðbæjarhöfð- inginn hafði H reiðskjóta með sjer. Liggja beinagrindur þessara hesta allra fram í skipinu, og hjá þeim járnöxi, sem ætla má að þeir hafi veriC höggnir með. Bein hestanna eru sögð benda á svip- aða stærð og þá, sem íslenskir hestar hafa nú. Einn liggur hest- urinn nálægt grafhýsinu og er hann með leifum af reiðtýgjuni; ætla menn að sá hafi verið uppá- haldshestur höfðingjans. Hjá reið- týgjunum fanst ein gullplata, lít- il, útgrafin, og ætla menn að hún sje aðeins ein af fjöldamörgum, en allar hinar hafa ræningjarnir liaft á brott með sjer. Tnnanum hestabeinagrindurnar liggja 4 beinagrindur af hund- um og þar hjá fanst lítill hlut- ur úr bronsi, gerður af mikilli list, alsettur samskonar línu- skrauti og rúnasteinarnir hjá Jellinge. Þykir þessi hlutur sanna, að haugurinn hafi verið orpinn kringum árið 950; en hlut- ur þessi er eiginlega handfang fyrir tauma, sem hundunum var lialdið með. ístöð úr járni fund- ust þarna, skreytt með silfri, gjarðaliringjur og spori, en of- an á þessu lágu reiðföt. Er ekki loku fyrir skotið, að fleira finn- ist þarna, því þetta er enn ekki rannsakað til hlítar. En nálægt skipinu fundust 45 örvaroddar á einum stað, og er haldið að ræn- ingjarnir liafi týnt þeim þar. Eru þeir úr járni og biturlegir mjög. Þá hefir og fundist hjá graf- húsinu stykki úr trje, 70X50 sm. að stærð, með máluðu skrauti á. Ekki vita menn enn, úr hverju þetta stykki er, hvort það sje úr hásæti, eða xir skildi, menn halda jafnvel að það sje úr þilju og að grafhýsið liafi alt verið málað þannig að innan. Óhemju vinnu og ])olinmæði kostaði það að pensla moldina af þessum trje- bút og að vernda það frá skemd, er það var búið. Litirnir eru: gult, rautt, grænt og blásvart, og þykir ]>essi gripur hinn merki- legasti. Drekahöfuð hefir verið á skip- inu og í stafni lá akkerið með stuttri járnkeðju og leifum af kaðli. Akkerið er 130 em. á lengd, og er það hið stærsta, sem fund- ist hefir á Norðurlöndum frá vík- ingaöldinni, og er það úr járni. Tilkomumest er að líta eftir endilöngu í-kipinu þarna í haug- inum og gefur það góða hugmynd um greftrunarsiði stórhöfðingja til forna. TJm skipið sjálft er þó það að segja: að þó maður sjái það þarna með eigin augum, þá er í raun og veru ekkert eftir af því.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.