Lesbók Morgunblaðsins - 10.08.1958, Page 4
396
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
Húðskip
á siglingu,
með þjórshöfuð
á stafni.
Að neðan:
húðskip
í smiðum.
og hvarf. í huganum hafa þessir
sjómenn fylgt ferli hennar ýmist
á sléttu eða í freyðandi fossum
eftir myrkum og duldum og
„ómælanlegum leynigöngum fram
í myrkan sjó“.
Meðan Brendan dvaldist þarna,
tók hann þá ákvörðun að hverfa
heim til írlands aftur. sennilega
að ráðum Póls. Svo mikið er víst,
að þegar páskahátíðinni var lokið,
lét Brendan búa skip sitt og sigldi
á haf.
000O000
í BÓK sinni „Greenland" segir dr.
Vilhjálmur Stefánsson svo:
— írski dýrlingurinn Brendan,
stundum nefndur Brandon eða
Brandan, er talinn fæddur um 484
í Tralee, Kerry, og dáinn um 578
í Benedikts-klaustri, sem hann
hafði stofnað 20 árum áður hjá
Clonfert í austanverðu Galway.
Hann var þar ábóti.
Sagnirnar um siglingar og landa-
fundi hans eru margvíslegar og eru
mjög útbreiddar í þjóðsögnum
vestrænna þjóða. Þær eru til bæði
í bundnu máli og óbundnu á
latínu, frönsku, ensku, saxnesku,
flæmsku, írsku, velsku, bretanísku
og skozkri gelisku. Og sumar frá-
sagnirnar hafa jafnvel komizt inn
í arabískar þjóðsögur.
Salembier, sem ritað hefir gagn-
rýni á rómverskkaþólska sagn-
fræðinga, segir að á fjórtándu og
fimmtándu öld hafi frásögnunum
af ferðalögum Brendans verið trú-
að bæði af kirkjunni og almenn-
ingi. En á næstu öldum eftir ferð-
ir þeirra Kolumbusar og Cabots,
hafi trúnni á frásagnir Brendans
hrakað mjög, því að enginn hafi
fundið þau lönd, sem hann lýsti,
Seinni tíma landfræðingar og
menn sem rannsaka þjóðsagnir,
hafa farið vægari orðum um þetta
og reynt að útskýra það, svo að
saga Brendans hefir fengið nýtt
gildi.
Ef dregið er út úr ferðasögum
Brendans allt sem blandað er hjá-
trú miðaldanna, og settar í staðinn
skýringar, sem eru í samræmi við
það sem vér þekkjum, þá má fá út
úr þessu sennilega frásögn og gera
sér grein fyrir hvaða staðir það
eru sem þar er getið. Þá reynist
það rétt hvernig þeir hafi siglt og
staðalýsingar í samræmi við það,
sem vér þekkjum nú. Jafnvel
vegarlengdin milli þessara staða,
mæld í siglingardægrum, virðist
sannsýnileg.
oooOooo
MARGT er mierkilegt við frásögn
dr. Little, fyrst það, að Brendan
hafi komið til íslands árið 548, eða
326 árum á undan landnámsmönn-
um, og leitað uppi írskan einsetu-
mann, sem hann vissi að var þar.
Er svo að sjá, sem hann hafi vitað
fyrirfram hvar þessi einsetumaður
hafðist við, og hefir þá farið eftir
sögusögn og landlýsingu annarra.
Minnir þetta á það er Patrekur
biskup vísaði Örlygi gamla á ból-
stað undir Esju.
Annað atriði sögunnar þar sem
sagt er að einsetumaðurinn hafi
búið í helli, ætti að vera nokkur
Mynd af
truboðaskipi
fundin
í Roscrea turni
i Tipperary-
héraði.
w