Lesbók Morgunblaðsins - 12.09.1971, Side 2

Hvötin að ganga, á hólm við
andstæðing, berja hann niður
og sigra hann, hefur lengi
fylgt manninum og gerir það
raunar dyggilega enn. Um og
fyrir aldamót voru á stjái
margs kyns hólmgöngumenn,
sem að sumu leyti höfðu við
miðun af foraiim hetjum fom
aldarinnar. Við íslendingar
áttum einn slíkan: Jóhannes
Jósefsson, sem fór út í heim
og gekk á hólm óvopnaður á
móti mönnum, sem höfðu
hnífa. Slíkar viðureignir
þóttu mjög æsandi og Jóhann
es fór víst ekki halloka þar.
í>að þótti Iíka mjög skemmti-
legt að sjá menn berjast með
berum hnefum og gátu slíkir
bardagar verið miklar mann-
raimir, ef kappamir reyndust
jafnir. I»á var ekki verið að
stöðva leikinn eftir 16 lotur,
ef úrslit voru ekki íengin.
Þeir urðu þá að berjast
áfram þar til yfir lauk og
voru dæmi til að úrslit fengj-
ust ekki fyrr en í 75. lotu.
Alharðasti bardagamaður
með berum hnefum fyrir alda
mót var John L.
Hann var Bandaríkjamaður
með mikið yfirskegg eins og
sannur aldamótamaður og að
öðru leyti var hann frekar
blátt áfram. Hann drakk
wisky eins og vatn milli þess
sem hann barði á andstæðing
um sínum. Kæmi hann inn á
bar, tilkynnti hann: „Ég er
John L. Sullivan og ég get
flegið hvem tíkarson lif-
andi.“
I»að var sagt, að i hringn-
um kynni hann enga vöm,
því hann var alltaf í sókn. Að
ferð hans var sú, að nota fíl
efldan hægri handlegg sinn
til að hamra viðstöðulaust á
andstæðingniun, unz hann
gaf sig. J»á endaði hann viður
eignina með því að gefa hin
Sullivan
barðist með
berum hnefum
og drakk
viskíið ómælt
þess á milli
Um John L. Sullivan
einn hinna síðustu
þeirra hnefaleika-
kappa, sem börðust
með berum hnefum
inn með mikilli drykkju og
árum saman barðist hann
víða um heim og hafði ævim-
lega sigur. En þar kom, að
hann fann ofjarl sinn eftir að
farið var að berjast með
hönzkum. Hinn 7. september
barðist Sullivan við fyrrver-
andi bankaritara að nafni
James Corbett. Sigurlaunin
voru Sidlivan mjög í hag.
Menn héldu, að hann gæti
ekki tapað slagsmálum. En
þegar í upphafi bardagans
var Ijóst, að Sulli\’an var
ekki lengur í formi. Það háði
honum einnig, að hann var
ekki vanur að berjast með
hönzkum. Þetta var raunar
keppni um heimsmeistaratitil,
og hanzkar voru nú notaðir i
fyrsta sinn.
Sullivan hélt út fram í 21.
lotu. Iȇ var andlit hans eitt
blóðstykki orðið og kappinn
örmagna I fyrsta sinn lá
Sullivan sigraður í hringnum.
En hann var líkur sjálfimi
sér. I»egar hann komst til
meðvitundar, stauiaðist liann
á fætur, lyfti upp hendi and-
stæðingsins og tdlkynnti:
„Herrar mínir og frúr, ég
heiti John L. Sullivan og ég
get flegið hvern tíkarson lif-
andi.“ En áhorfendur hróp-
uðu á móti: „Nema herra Cor-
bett.“ Sullivan bætti við:
„Það gleður mig sem Banda-
ríkjamann, að titillinn tiiheyr
ir okkur enn.“
Siðan sneri þessi gamla
kempa sér undan og grét
eins og barn. I»að var sagt,
að margir hefðu viknað með
honum. Eftir ósigurinn sökk
Sullivan sífellt lengra í fen
drykkjuskaparins, unz hann
tók sig allt í einu til og snar-
hætti. Hann gerðist bindindis
postuli síðustu ár ævinnar, en
kapphm var búinn að fara
illa með sig og dó sextugur
að aldri.
um hálflamaða andstæðingi
rothögg á kjammann. Samt
varð fjöldi bardagamanna til
að skora á hann og á átta
mánuðum sló hann niður 60
andstæðinga og flestir féllu
þegar í fyrstu lotu. Jafnframt
vann Sullivan sér inn hundr-
uð og þúsundir dala, en þeg-
ar hann dó sextugur árið
1918, átti hann samtals 15
dali í eigu sinnL
Erfiðasti bardagi Sullivans
fór fram 8. júlí 1889, þegar
hann barðist við jakamenni
að nafni Jake KUdrain. Sá
var nokkuð drykkfelldur
eins og Sullivan. Slagsmálin
stóðu í 75 lotur og Kildrain
var búinn að skola niður hell
ing af wiskyi áður en yfir
lauk. Lotu eftir lotu lömdu
þeir hvor annan með berum
hnefunum. I sjöundu lotu
leit ekki sem bezt út fyrir
SuIIivan: Kildrain kom á
hann slíku höggi, að nærri lá
að eyrað rifnaði af. Eftir
lotuna fékk Sullivan sér væn
an slurk af wiskýi, en menn
sáu, að honum var brugðið.
Kildrain lagði til við dómar-
ana, að þcir stöðvuðu leikinn
og dæmdu sér í hag. Svar
Sullivang var ákveðið: Ifann
kom gífurlegu höggi á Kil-
drain, svo hann lá flatur á
bakinu. Hendur þeirra beggja
voru alblóðugar og í 68. lotu
varð að gefa Kildrain morfin
til að lina þjáningar hans. I
þeirri lotu kom Sullivan
þungu höggi imdir höku Kil-
drains, en samt entist hann
enn í sjö lotur. I»á kom lækn
ir til skjalanna og sagði fylg-
ismönnum Kildrains, að yrðí
leikurinn ekki stöðvaður
strax, mundi það kosta Kil-
drain lífið. Sullivan var
dæmdur sigur. En þetta
varð síðasti hnefaleikabardag
inn með berum hnefum.
Sullivan hélt upp á sigur-
f ..... >
BÖEMENNTIR
OG LISTIR
i
Barnabókmenntimar eru
eins konar blindgata í bók-
menntaheiminum. Fuilorðnir
lesa ógjarnan bamabækur,
ræða þvi sjaldan um þær, og
þá sjaldan þær ber á góma,
eru þær gjarnan fljótaifgreidd-
ar með yfirborðslegum albæf-
ingum. Af sömu ástæðu standa
barnabókahöfundar skör lægra
en aðrir höfundar fagurra bók
mennta. í reyndinni njóta þeir
sjaldnast sömu hlunninda og
aðrir höfundar, þó svo eigi að
heita á pappírnum. Telst til
viðburða, ef verðlaun, sem
veita má hvaða höfundi, sem
vera skal, falla barnabókahöf-
undi í skaut. Eða hefur það
annars nokkurn tima gerzt
hérlendis, ég man það ekki?
Og hljóti hann einhverja við-
urkenningu I orði, er hún rétt-
lætt (ég segi réttlætt, þvi svo
er þvi einmitt háttað) með þvi,
að bækur hans hafi svo við-
tækt gildi, að þær eigi raunar
erindi ti'l alira, fuilorðinna
ékki síður en barna. Þetta
smnuileysi gagnvart baraia-
bókahöfundum veldur ekki að-
eins því, að hinum snjöllustu
meðal þeirra er haldið niðri.
Sýnu háskalegri er sú afleið-
ingin, að lélegir höfundar eiga
þarna greiða leið fram I
fremstu röð án þess um sé feng
izt eða jafnvel eftir tekið, þar
eð jafnan er leitazt við að
finna eitthvert meðallag fyrir
þessa tegund bókmennta, ein-
hverja einkunn, sem eigi við
alla. Þannig hefur verið stað-
hæft, að barnabökahöfund-
ar vandi Mtt miáifar sitt. Sú
ásökun á við suma, einkum þýð
endur, en fráleitlega við aðra.
Þá er barnabókahöfundum
borið á brýn, að þeim hætti til
reifaraskapar, ýki efni sín
meir en góðu hófi gegni, til að
bækur þeirra gangi betur út.
Sú ásökun á ekki heldur við
aila. En hitt er staðreynd, að
barnabökahöfundur á meira
undir því en nokkur annar, að
bækur hans nái sem fyrst til
lesenda. 1 fæstum dæmum tjóir
honum að vænta viðudkenning-
ar „eftir sinn dag“, Mjóti haran
enga með samtíð sinni. Hann
verður þvi öðrum höfundum
fremur að geyma sér í mirani
þá höfuðreglu, að nokkuð verð
ur að bera til sögu hverrar.
Böm virða bækur með öðr-
um hætti en fu'llorðnir og
menntaðir lesendur. Þau lesa
nær eingöngu sér til skemmt-
unar, afþreyingar. Gagnslaust
væri að segja við barn undir
fermingaraldri: liestu þessa
bók, þvi hún hefur list-
gildi, höfundurinn er frægur,
verðlaunaður og svo framveg-
is. Fengist eitt og eitt bam til
að lesa bók á þeim forsendum,
bók, sem því þætti annars leið-
infleg, þá væri það vegna
hlýðni einnar saman og fá
böm munu vera svo þæg og
lái þeim enginn. Þau vetrða
sjálf að finna veiginn í þvi,
sem þau lesa, hvert fyrir sig;
skírskoti bók ekki til þeirra,
fleygja þau henni frá sér, það
er einfalt mál. Að þessu leyti
er samkeppnisaðstaða barna-
bókahöfunda erfiðari en ann-
arra rithöfunda, sem tekst oift
að greiða götu verka sinna
vegna annarlegra sjónarmiða,
til að mynda persónulegrar
frægðar, sem þeim hefur þá ef
til vill fallið í skaut vegna ein-
hvers allt annars en ritstarfa.
En þessar staðreyndir valda
þvi að hinu leytinu, að höf-
undi, sem börnuim feLlur í geð,
leyfist mairgt, sem öðrum höf-
undum munidi hreint ekki hald
ast uppi átölulaust. Börn geta
ekki dæmt um vinnubrögð höf-
undar til jafms við fuilorðna;
gera ekki háar kröfutr til vand
aðs málfars, svo dæmi sé tekið.
Þyki þeim bók skemmtileg,
gildir þau eimu, hvernig hún
er „byggð upp“. Þau taka ekiki
hart á prentvi'llum, að minmsta
kosti meðan þær stórtefja þau
eklki í iestrinuim. Þau eru því
vægiir gagnrýnendur að öðru
leyti en því, sem við kemur
Ármann Kr. Einarsson H
2 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
12. september 1971