Lesbók Morgunblaðsins - 19.03.1972, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 19.03.1972, Blaðsíða 6
f grasi- og skógiváxinni ¦ hilíð slkaimTnit frá gamla námubænum Ketchum i Sagartannafjöllum í Idaho í Bandarikjunum stend ur tveggja hæða hús. 2. júlí 1,961 kvað við skot- hvellur á neðri hæð þessa húss og segja má, að hann hafi end- urómað um allan heim. Þar féU fyrir eigin hendi rlthöfundur- inn Ernest Hemingway, tæpra 62 ára að aldri. Á efri Hæðinni svaf þreytt kona, löngum köl'.uð Miss Mary, fjórða eiginkona rithöf- uhdarins. Ernest Hemingway gerðist sjálfboðaliði í fyrri heimsstyrj- öMinni og ók sjúkrabifreið á Italiu. 8: júlí 1918, skömmu fyr ir 19. afmælisdag Hemingways stóð nafn hans á listanum yf- ir mikið særða Bandaríkja- menn á Italíu. Hann hafði orð- ið fyrir sprengjubrotum, er hann bar mikið særðan mann í burtu úr eldlinunni og særzt alvarlega á fæti. 1 tvo mánuðl lá hann á hersjúkrahúsi í Milano. Þar hjúkráði honum amerisk hjúkrunarkona, Agnes von Kurowski, einkar fríð stúlka með glaðlega og blíðlega andlitsdrætti eftir myndum að dæma. Hemingway varð yf- ir sig ástfanginn af henni og er ekki vandi að ímynda sér, að hún hafí eínnig fljótt orðið hrifin af þessum töfrandi lag- ifiga unga manni, sem lá í rúim- inu og blístraði til að deyfa fcvalirnar, en það var ráð, sem faðir hans hafði kennt honum, unguim dreng. Hemingway var vonbiðill Agnesar, þegar hann steig á land i Bandaríkjunum i janúar 1919, en hún sendi honum fijót- lega afsvar, og átti hann lengi bagt með að fyrirgefa henni það. En þegar hann skrifaði „Vopnin kvödd" um það bil 10 árum síðar, var honutn engin launung á, að hún var fyrir- mynd Katrínar i sögunni. Eftir heimkomuna til Banda- ríkjanna settist Ernest að í Ohicago og gerðist blaðamaður hjá vikublaði Toronto Star. Hjá vinum sínutn kynntist hann stúiku frá St. Louis, Hadley Riohardson. Hún hafði undan- farið stundað veifca móður sina . í St. Louis, en hugðist nú lyfta sér upp í Chicago og efla þar frama sinn sem píanóleikarL ^ Hadley var há, vel vaxin, imyndaa-leg stúlka með gull- brúint hár og glaðlegt og hlý- fegt bros. Þau Ernest gengu í hjónaband i september 1921 í Hortoin's Bay í Míchiigan. Ernest var þá 22 ára, en Hadley 26 eða 8. Hveitibráuðs- dögunum eyddu þau i sumar- husi Hemingwayfjö'skyldunn- ar, . Windemere, við Wallen- vatn, en þar hafði Ernest átt margar sólríkar stundir í æsku sinni við landbúnaðarstörf og ræktun. Rithöfundurinn Sherwood Andersoh kom þetta haust heim frá París. Hann hrósaði ölflum hlutum á mesrinlandinu, , þar væri ódýrt að lifa og mjög frjótt og skemmtilegt fyrir rit- höfund. Hann lét Hemingway fiafa nokkur meðmæi'abréf tii vina sinna í Paris, og um miðj- an desember lögðu ungu hjón- in af stað til Evrópu, en Ernest skyjdi verða blaðamað- ur Toronto Star á meginland- inu. Þau sigídu á gufuskipinu „Leopoldinu" og nutu ferðar- innar í rikum mæli. Hadley /ar Ungur maður á uppleið. Hér. voru gangstéttár- Heniingrway í París. veitingahúsin, kúltúr- ásamt syni sínum. inri, skáldin og yaxtar- I f broddurliiiii í listum: París árið 1925. Fjórar eiginkonur Heming- ways Anna María Þórisdóttir tók saman — Fyrri hluti eftirsótt sem pianóteikari, og Ernest tók þátt í hnefaleika- keppni við abvinnumann frá Salt Lake City. Meðail meðmælabréfa Sher- wood Andersons var eitt til ameríska rithöfundarins Ger- trud Stein, sem dvaldist i Paris ásamt lagskonu sinni, Alice B. Toklas. Anderson bað ungfrú Stein, að vera þessum „unga og óvenjugáfaða" manni til aðstoð ar. Hadley og Ennest urðu góðkunningjar ungfrúnna Stein og Toklas. Þeim leið vel í ríkmannlegri ög blýlegri vinnustofu þeirra, þar sem allL ir veggir voru þaktir dýrmæt- um málver'kum og eldur brann á stórUm arni og þau drukfcu te og heimatilibúna ávaxta- likjöra. Allioe Toklas sagði Hemingway, að hún ætti að halda uppi samræðum við giftu konurnar, sem einungis væru umbornar með þolinmæoi, á meðan rithöfumdurinn talaði við eigimmennina. Ungfrúnum geðjaðist vel að ungu hjónun- um, ekki siður eftir að þær komu í té til þeirra í litlu, fá- tæklegu íbúðina, þar sem svo þröngt var, að hin þrekvaxna ungfrú Stein varð að sitja á rúminu, sem stóð á miðju gólfi. Sökum starfs síhs várð Hem- ingway oft að vera fjarvistum frá París og konu sinni. 1 októ- ber 1922 voru Grikkir hraktir frá Litlu-Asíu af Kemal Pasha, f relisara og einræðisherra Tyrfclands. Hemingway var viðístaddur brottflutning krist- inna Grikkja frá' Þrakiu og skrifaði um það greinar fyrir blað sitt. Þegar Ernest kom aftur til Parisar, bættu þau Hadley sér upp aðskilnaðinn. Hadley var iðin við að skrifa tengdafor- eldrum sinum. Þetta skrifar hún um endurkomu Ernests: „Ég vissi ekki, að neinn gæti orðið svo glaður að fá annan til baka." Hún var mjög stolt yfir því, sem hann hafði feng- ið áorkað á ritvellinum í þess- ari ferð, en hann hafði orðið að gjalda það dýru " verði. Hann var alltaf veill í hái'.'si, og nú varð hann að taka kín- ín við hitasótt, og auík þess var hann þakinn skordýrabiti og óþrifum og varð að láta klippa sig mjög stutt til að losna við óværðina. „En nú er þessu öllu lokið," skrifar Hadley, „Og við erum saman aftur. Ég hef gert heilmikið til að lagfæra íbúð- ina, og hann er mjög hrifinn af þvi. Hann færði mér festi úr stórum, þungum Wang-perl- um og aðra úr rafi með stórum perl/um og svörtum kóröllum og silfri, en hana átti einhver konungborinn Rússi, sem nú er þjónn í Konstantínópel . . ." Eitt sinn var Ernest, á fundi í Lausanne í Sviss. Þar sem komið var undir jól, gerði hann Hadley orð og bað hana að koma til sín og dveljast í Sviss yfir jólin. Hadley brást glöð við og fór að búa riiður farangurinn og tók öll hand- rit Ernests og setti í sérstaka tösku, en hann hugðist vinna að þeim í fríinu. Hadley kom til Sviss, en farangurinn ekki. Að öaium líkindum hefur hon- um verið stolið. Þarna huríu átján smásögur ag þrjátíu ljóð auk hei'Mar skáldsögu. Margoft minntist Hemingway þessa áfalls sem hins mesta í lífi sínu til þessa. Hann fcenndi Hadley um betta, og mörgum árum seinna sagði hann við rithöf- undinn Aaron Hotohner: „Það sem konanmín grét yfir þessú, ég hélt að hún myndi aldrei hætta að gráta." Þau hjónin fóru í mörg ferða lög í fríum sinum. Um jólin voru þau i Söhruns í Vorarl- berg í Austiurríki, og þaðan minnist Ernest ógfleymanlegra skíða- og gönguferða og stjörmubjartra nátta. Á sumrin fóru þau til Spánar og tóku þátt í hátíðaholduim í sambandi við nautaat í PampSona, Valen- cia og Madrid. En einna eftir- minnilegust roun þeim hafa orð- ið göngiuferð með vini sínum að vorlagi yfir snæviþakið St. Bernharðsskarðið og að koma „út í vorbiæinn ítaláumegrin", eins og segir í „Veizlu í far- ángrinuim". Nú kom að því, að Hadley varð barnshafandi. Þegar Ernest varð það ljóst, fór hann að morgunlagi í heim- sókn til Gertrud Stein. Hann fékk morgunkaffi og sat og spjallaði fram yfir hádegisverð, sýndi engin merki um brottför síðari hluta dagsins og þáði boð ungfrú Stein um að borða kvöldverð. Það var fyrst kl. 10 um kvöldið, að hann sagði henni fréttirnar, feiminn og uppburðarlitilll. Þegar Ger- trud Stein óskaði honum til hamtragjU, bandaði hann hend- inni óþolimmóður og sagði: „Ég er of ungur til að vera faðir." 10. október 1923 fæddi Had- ley hraustan og myndarlegan son. Hann hlaut nafnið John Hadley Nicanor Hemingway, en var oftast kallaður Bumby. Gertrud Stein var guðmóðir við skírnina, og þær ungfrúrn ar fceppbust við að sauma og prjóna gjafir handa barninu og igáfu foreMrunum vélmeint- ar en fremUr óhentugar ráð- leggingár. 1 boði hjá kunningjum sinum i París, hittu Ernest og Hadley í fyrsta sinn Pfeiffersysturnar, Pauline og Virginiu, frá Ark- ansas. Þær voru báðar smá- vaxnar og útlimagranhar og minntu á veikbyggða spör- f ugla, stúttkHpptár og „tmeð topp". Páuline vann við Paris- arútgiáfu timaritsins „Vog-ue", en vini hehnar grunaði, að raunveruileg ástæða fyrir dvöl hennar í Paris væri að leita. sér að hæfum eiginmanrii. Vel klædd og mjög vel að sér um allar tízkunýjungarr honfði hún full meðaumkunar. á ein)' föld, slitih, föt Hadley. Þegar þær syst'ur <yfirgáfu samkyæm- ið, klæddist Pauline fallegri loðkápu. Erriest sagði, að sér hefði fallið' miklu befur við Virginíu. „Mér þætti gaman að bjóða henni út í kápu systur sinnar," sagði hann. FljótLega komu þær systur i heimsókn tii Hadley og Bumby í litlu fátæklegu íbúðina. Á eft ir sagði Pauline við vinkonu sina, að sér hefði brugðið þeg- ar hún sá, hvaða lífsskiiyrði Hemingway bauð konu sinni og barni í nafni listarinnar. Húisbóndann sjállfan sá hún inn um dyragætt, þar sem hann lá uppi í rúmi og las, ógreiddur og órakaður. Henni fannst hann fremur ruddaleg- ur bæði i hegðun og útliti ,og gat ekki skilið, að Hadley gæti þolað slíkt líf á þvílikum stað og með því'ikum manni. En fljótlega breyttist skoð- un Pauline á honum, og hún tók nú að venja komur sinar til Hemingwayhjónanna og gerð- ist mikil vinkona Hadley. I>es- emberdag einn mætti vinkona Pauline henni á götu i Paris, þar sem hún var að kikna und- ir þungri byrði, sem reyndist vera skíði og skíðaútbúnaður. Pauiine útskýrði hlæjandi, að hún væri að fara til Austurrik is, þar serh hún ætflaði að dvelj- ast með Hemingwáyhjónunum um jólin. Hún hefði aldrei stig- ið á skíði, en Ernest hefði .'of- að að kenna sér. Henni var þó hjartanlega sama, þega-r hláku gerði og ekkert varð úr skiða- iðkunum, henni var nóg að vera í návist Ernests, sem hún var nú orðin alvar'.fega ást- fanigin af. Þessu ástandi lýsir Ernest á þann veg í „Veizlu í farángrinum": „Úng ógift fcona kemur sér um stundarsakiir í mjúkinn við gifta konu únga og gerist trúnaðarvimur hennar, flytur inn á gafil hjá bónda og húsfreyju í boði þeirra og fer síðan hugsunar- laust í mesta. sakleysi, oig svílfist þó einskis, að búa sig undir að giftast bóndanum . . . Bóndi hefur hjá sér tvær lag- legar stúll'kur að verkalokum. önnur er ný og ókunn, og ef illa fer þá elskar hann báðar .j .-. Það er lifað dag af degi pg því unað, sem unað er . . . Síðán upphefst lygi með leiða;». ." Þegar Pauline frébti, að Ernest ætlaði í viðskiptaerind um til New York, gerðist hún svo djörf að segja, að ekkert vildi hún fremur en fará með homum. Bkiki varð það þó, en þau hittust í París fyrir brott- för hans, og er hann kom aftur frá New York, sleppti hann ekki aðeins einni heldur þrem- ur lestum til Ausburrikis, þar sem Hadley beið hans með Bumby. Hér fer á eftir lýsing Hem- ingways i „Veizlu i farángr- inum" á komu sinni til Voiwl- berg: „Þegar ég kom auga á konu mína aftur hvar hún 6 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 19. marz 1972

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.