Lesbók Morgunblaðsins - 23.04.1972, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 23.04.1972, Blaðsíða 2
Tómas Guðmunrisson Halldör Laxness sjötugur ¦B BHHHnm HORFT TIL ÆSKUÁRA Tómas Guðmundsson skáld hefur ritað eftirfarandi grein og birtist hún í Stúdentablaðinu 1. desember 1955 Laxness í Mosfellssveit. Þar sleit skáldið harnsskónum að mestu Ieyti. I tilefni þess, að æskuvinur mvinn og gamall bekkjarbróðir Halldór Kiljan Laxness, hefur nú verið saemdur bókmennta- verðlaunum Nóbels, þykir stjórn Síúdentablaðsins við eiga, að ég segi hér noktouð frá kynnum mínum við hamn á skóiaárunum. Bn þó að ég sé allur af vilja gerður og eigi imargar hugstæðar minningar um samvistir okkar á þessu tómabili, er ég ekki viðbúinn að rekja þær hér að nokkru ráði. I fyrsta lagi tæki sú upp- rifjun mig lengri ttma en ég hef til umráða og í annan stað mundi ég telja mér skylt að leita áður samráðs við skákiið, en til þess er ekki heldur tæki færi að sinni. Allt að einu er mér meinfangalaust að drepa hér á örfé atriði. Það var haiustið 1917, að *veir skólapiltar, sem setið höfðu veturinn áður í fyrsta bekk Menntaskólans, gerðu þá sviplegu uppgötvun, að þeir væru ákaflega gáfaðir, og af þvi tilefni hugkvæmdist þeim að lesa' annan og þriðja bekk á eimim vetri. Var Sigurður Ólafsson, síðar verkfræðingur, annar piltanna, en hinn var Tómas Guðmundsson, höfund- ut þessarar greinar. Þegar nokkuð kom fram á haoistið, auglýstam við eftir þi-iðja pilti til að sækja með okkur einka- tima í nokkrum námsgreinum, og höfðurn við þá það tvennt í huga að dreifa kostnaðinum og Kfga félagsskapinn. Urðu nokkrir ungir menn til að ásæl ast þessa virðingarstöðu. Með- aj þeirra var kornungur sveinn, bjartur yfirlltum og grannvaxinn, með ljóst hár, mikið og sitt, og gobt ef hann kynnti sig ekki með þejm orð- uim, að hann væri Halldór Guðjónsson rithöfundur frá Laxnesi. Þótti ökkur Sigurði auðsætt, að þar væri sá maður toominn, sem við höfðuan svip- azt eftir, og var hann umsvifa laust ráðinn til félags við akk- tir menntamennina. Fljótt þótiti okkur Sigurði það hafa asannazt, að ekki hefði okkur brugðizt dóm- greindin í þetta skipti íremur en endranær. Reyndist Hall- dór okiur ágætur og skenumti- Unuhús við Garðastræti. Þar réð Erlendur húsum og þar var lengi helzt athvarf ungra og fátækra listamanna i Reykjavík, þar á meðal Halldórs Laxness. Halldór Laxness STRIÐIÐ Spurt hef ég tíu miljón tnaiuis sé myrtir í gamni utanlands: sannlega mega þeir súpa hel; ég syrgi þá ekki; fari þeir vel. Afturátnóti var annað stríð í einum grjótkletti forðum tíð, og það var alt útaf einni jurt sem óx í skjóli og var slitin burt. Því er mér síðan stirt um stef, stæri mig lítt af því sem hef, því hvað er auður og afl og hús ef eingin jurt vex í þinni krús. (Sjálfstætt fólk). Móðir Halldórs, Sigríður Halldórsdóttir. legur félagi, og tókust með okkur h:n beztu kynmi. Við Sigurður voruim þá saimbýlis- menn við Laugavegimn, en Hall dór bjó einu húsi neðar, við söm'U götu. Var okkur þvi hægt fyrir um gagnkvæmar heim sóknir, og gerðust þær tliðar, en etoki voru allar þær ferðir farnar til vísindaíðkana. Ég var um þessar mundir haldJnn þrálátri skáldskaparástriðu, an sjálfur var Halldór þegar orð- inn afkasitamikill rithöfundur. Hygg ég etoki af imælt, að hann haifi haft með sér í bæinn þetta haust hátit í kofforti af frum- sömdu máli, skáldsögiuim, ljóð- um, ritgerðum og dagbókuim. Einnig mun hann þennan vet- ur hafa setið flesta daga að skriftum, lengur eða skemur, ef ég man rétt, og var hann J einu orði sagt hím imesta hamhleypa til ritstarfanna. Sitthvað af því, er hann skrifaði, kom á prent um þetta leyti, einkum í dagblöðum bæj- arins, en jafnvel líka í Vesturheiimsblöðuim, Lögbergi eða Heimskrimgiu. Birti hann sögur sínar undir höfundardul nefini, sem hann notaði uim sikeið, og er þvi hæpið, að ó- kunnugir finni þær. Þá fékkst hann og noktkuð við tónsimíðar og hafði víst í huga að koma Faðir Halldórs Guðjón Helgason. þe;m á framfæri við útgefend- ur, en þær tilraunir fórust fyr ir. Það leyndi sér yfirleitt ekki, að Halldór var sjaidgæf- lega bráðþroska, og um æði margt var hann stórum íull- orðnari í hugsun en við féiag- ar hans. Þannig man ég vel, að hann talaði af fuiltoomn'U virð- iragarleysi uim þá HtWfjörlegu tivburði, sem við Siguröur við- höfðum í því skyni að tooma okkur upp varanlegum ástmeyj uim, og mátti skilja, að sjálfur væri hann löragu vaxinn upp úr slikum barnaskap. Þá var Halldór fjjmmit&n vecra. Þirátt íyrir skáldsikaparannir og fleíirí frávik, sóttist námið sæmilega, og lutouim við allir pr6fi 'upp í fjórða betok um vor ið. En þá er reyndar komið að einu því atriði, sem mig Iamgar til að minnast á, og vona ég að viraur minn, Halldér, misvirð' ekki við mig, þó að ég 1 því sambandi vitni að honuim for- spurðuim til gamallar ritsimíðar, sem sennilega er á fárra vitr: orði. 'R Við jsflenzíkupró'f þetta vor-- höfðum við að ritgerðarefni sumars'törf manna hér á landi. Er etoki að orðlemgja það, að Halidór skrifaði uim þetta aJl- laniga smásögu. Fjallaði húm um ungan kaupstaðarbúa, sem 2 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 23. apríl 1972

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.