Lesbók Morgunblaðsins - 05.06.1977, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 05.06.1977, Blaðsíða 8
1952 1977 Hennar hátign Elizabetll. eftir 25 ár í hásætinu hvað getur hún alltaf verið að gera: Það var á köldum og hráslaga- iegum febrúardegi fyrir aldar- fjórðungi, að flugvél lenti á flug- velli við London; vélin var komin um langan veg, alla leið frá Ken- ýa. Um borð í vélinni var hin nýja drottning Breta, Elfsabet II. Hún hafði verið f miðri langferð um samveldislöndin og stödd í Ken- ýa, þegar þær fregnir bárust þangað, að faðir hennar væri lát- inn. Dyr flugvélarinnar opnuðust, drottningin steig út og gekk niður landganginn. Niðri á malbikinu biðu hennar nokkrir menn f röð. Þetta voru allt menn komnir á efri ár, þeir voru allir svartklædd- ir svo sem hæfði, og það var þungt yfir þeim. Þetta voru helztu ráð- gjafar Georgs heitins VI konungs, föður Elízabetar. Nú voru þeir orðnir ráðgjafar hennar. Nýr ?" þjóðhöfðingi var kominn til ríkis f Bretlandi. Á þessum árum yar Bretland ennþá stórveldi og Bretar réðu fyrir löndum víða um heim. Ind- land var að vísu orðið frjálst og fullvalda ríki. En ennþá réðu Bretar viða i Afríku og um Karíbahaf. Það hafði verið nokk- uð hart á dalnum hjá þeim eftir heimsstyrjóldina, en þeir tímar voru nú liðnir, eða um það bil. Menn voru vongóðir, horfðu björtum augum til framtiöarinnar og höfðu jafnvel á orði, að nýr Elízabetartími væri í vændum; höfðu þá í huga Elízabetu I, nöfnu hinnar nýju drottningar. En margt er nú breytt fra því þetta var. Stórveldistíð Breta er liðin. Bretar ráða ekki lengur fyr- ir löndum nema eyju sinni, svo og í augum brezkra yfirstéttarkvenna er hattunnn feykilega þýðingarmikill og Elizabet drottmng vir fáeinum, smáum útkjálkum hér og hvar; það eru leifarnar af heimsveldinu. Bretland er komið í stórt efnahagsbandalag Evrópu- ríkja og er þar aðeins eitt af mörg- um. Þrjú risaveldi eru komin upp og Bretland einungis eitt nokk- urra annars flokks velda. Efna- hagur Breta er bágur og virðist reyndar í honum ólæknandi upp- dráttarsýki. Óþarfi er að leiðaget- um að því hvernig línurit um orð- stír Breta og áhrif siðast liðinn aldarfjórðung liti út: línan hlyti að liggja niður á við og halla bratt. Það er því bót í máli að Bretar geta dregið þar á móti aðra línu, sem liggur hinn veginn og lengist upp á við: það er lína um virðingu þá og vinsældir, sem drottning þeirra nýtur hvarvetna í heiminum. Það gildir einu hvar hún kemur, til Resolutioneyjar, Santíagó eða Saó Pauló, til New York eða Boston, í Festival Hall í London, eða hvort hún vfgir nýjar skolplagnir. Henni er alls staðar jafnvel tekið. Það má segja, að móttökurnar séu jafnan í nokk- urn veginn öfugu hlutfalli við orðstir Bretlands.f En hverju skyldu þeir vera að fagna, sem taka á móti drottningu þar, sem hún kemur við? Þeir hljóta að hafa einhverja gilda ástæðu til þess. Skyldi drottning- in vera þeim tákn einhvers, sem þeir meta sérstaklega mikils — ráðvendni, réttsýni, samheldrii fjölskyldunnar til dæmis að nefna? Eða fagna þeir henni af því fyrst og fremst, að hún er drottning Bretlands? Sums staðar í Afríku fagna menn komu henn- ar enn af þvi, að þeir sjá í henni „hina miklu móður", svo sem tiðk- aðist víðar hér áður fyrr. En víð- ast annars staðar hefur ímynd drottningar tekið nokkrum breyt- ingum í stjórnartíð hennar. Það er eðlilegt. Hún kom til ríkis ung. Nú er hún komin á miðjan aldur. Ekki er gott að vita hvenær og hvort menn fagna henni sem ein- staklingi, ellegar tákni, samkenni einhvers. Hvað snertir hið síðar nefnda verður manni þá spurn: tákn hvers skyldu menn telja hana? Stundum kann jafnvel að hvarfla að manni, að hún sjálf, þjóðhöfðinginn, sé komin að ein- hverju leyti úr tengslum við veru- leikann, eins og hann gerist nú, og megi orðið líkja henni við loft- belg, er svífur langt ofar jörðu og aðeins tengdur henni mjóum þræði. -Betur færi, að allar slíkar vangaveltur reyndust óþarfar og það kæmi á daginn, að menn um viða veröld fögnuðu drottning- unni og hefðu hana í heiðri vegna þess fyrst og fremst, að hún er gagnheiðarleg manneskja og ráð- vönd, skyldurækin, og heilbrigð í hugsun. Öllum þessum kostum er hún búin, og þeir hafa verið lýð- um ljósir alla hennar stjórnartíð, að minnsta kosti. Skyldurækni var henni innrætt frá unga aldri. Faðir hennar, Georg VI, hafði komið lítt undir búinn til ríkis á sinum tíma. En Elízabetu hafði verið það ljóst all- ar götur frá 11 ára aldri, að hún yrði drottning einn góðan veður- dag. Faðir hennar og Mary, amma hennar, þreyttust ekki á þvi að búa hana undir þetta. Þegar sá dagur rann var hún stödd í veiði- kofa í Kenya; sá veiðikofi var þjóðargjöf Kenýamanna til kon- ungsfjölskyldunnar. Um kvöldið áður höfðu þau hjónin Elízabet og Filippus prins, verið uppi í hinu fræga leyni Treetops, að virða fyrir sér fjölskrúðugt dýralífið, hjarðir nashyrninga og fila, sem fóru hjá með tilheyrandi háreysti og látum. Morguninn eftir bárust þær fregnir, að konungurinn hefði látizt í Sandringhamhöll um nóttina. Fregnirnar bárust um heldur frumstætt símkerfi og voru fyrst fluttar Filipusi prinsi. Stundu síðar var starfsliði hinnar nýju drottningar hleypt inn í setustofu veiðikofans. Hún var þá þegar setzt við og skrifborðið fyr- ® ir framan hana þakið skjölum, sem hún þurfti að sinna. Hún var venju fremur rjóð í vöngum og um augu. Það var bersýnilegt, að hún hafð grátið. Látæði hennar var þegar breytt frá því, sem fólkið átti að venjast. Þyí skildist undir eins, að „þarna var komin drottning". Hún var stillileg i fasi, og máli, gekk ákyeðin til verks, og hafði yfir- leitt fullt vald á sér. Henni hafði verið mjög hlýtt til föður síns og vissulega var sorg hennar mikil, að hann skyldi vera horfinn úr lifanda lífi. En henni skildist fyllilega sú ábyrgð, sem hehni hafði fallið í skaut við lát hans, það var einlægur vilji hennar að axla þá ábyrgð, o,g hún var í en gum vafa um það, að hún gæti það. Hún tó samhryggð starfsmanna sinna hljóðlátlega og þakkaði þeim. Síðan sneri hún sér aftur að störfum sinum og tók að gefa fyrirmæli. „Ég held, að við ættum að byrja á því að senda skeyti", sagði hún. Hinn nýi þjóðhófðingi var tekinn við. Þá kom upp einn vandi, sem leysa þurfti áður hægt væri að framfylgja fyrstu fyrir- mælum drottningar. Hún hafði verið skírð þremur nöfnum. Spurðu starfsmenn hennar nú hvað þeir ættu að setja undir skeytin: Elízabet II, Alenxandra eða Mary. „Ætli sé ekki bezt, að ég gangi undir mínu eigin nafni", sagði hún, og Elízabetarnafnið var ritað undir. Það var heldur dimmt yfir mönnum á heimleiðinni. Drottningin fór fyrsta spölinn með gamalli Dakótavél frá næsta flugvelli við Sagana til Entebbe. Á leiðinni var flogið yfir gresjur; þar voru miklir þurrkar og eldar geísuðu á stökum stöðum í kjarr- inu og háu grasinu. Þegar kom til Entebbe var þar aftur á móti hávaðarok, þrumur, og úrhellis- rigning. Mannfjöldi fagnaði drottningu á flugvellinum og kvað hana hafa komið með regnið með sér; tí það, að húi lofti að vild Á leiðini sat drottnir og spurói { það, sem Henni var kæmi sama yfirlýsing, i rita en siða um samkv Drottni inj arnar með ( f esti sér þæ Þegar fyi afstaðin fi sinna daglc Hún var fl kynna sér f ganga að þi því búin le ævinnar. Þ prinsi að n semja sig a Hann hafí undan farii lifað ósköp eiginkona ] drottning hjástoð hen létti honui breytingar, í hálft ár e þann tírna I opinberlegi tíma nema deildi ölir kirkju. Aft veita mönr ar, er hún k Menn tól hún varmil mjög fljót , fyrir han; þeirra og mæli. Hún lega og he Hún var væntanlegt var fullfæi hendur, og Eitthvert f; var fyrir l var staðfeí

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.