Lesbók Morgunblaðsins - 03.07.1977, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 03.07.1977, Blaðsíða 6
TILÆTLUNARS • • VID SKOPUNAR að við þessir ormar hér á jörðu skulum œtla okkur persónulegt líf eftir dauðann Nafn Hákonar Bjarnasonar hefur lengi og mun um langa framtíð tengjast skógrækt á íslandi. Svo mjög hefur hann tátið til sín taka á því sviði. Hann hefur barist fyrir málstað skógræktar og landgræðsiu I ræðu og riti í áratugi og er þekktur hérlendis og víðar fyrir þau störf. Hins vegar munu þeir færri, Hulda ValtýsdÖttÍr rœÖÍr VÍð Hðkon íT\«un;ugír eru manninum að baki Bjarnason um allt annaðen skðg eða lifsviðhorf um hans almennt. . .... a Okkur datt f hug að eiga við hann tal rœkt, en Hakon lœtur af Starfl en reyna að sneiða hjá skógræktarmál- skÖgrœktarStjÖra UITI umeinsoghægtværi. þeSSOr mundir Hákon Bjarnason og kona hans, Guðrún f garðinum heima hjá þeim á Snorrabraut 65. Viltu segja mér eitthvað af föðurfólki þfnu, Hikon. Afi minn í föðurætt var Hákon Bjarnason. Faðir hans var Bjarni Gíslason á Söndum i Dýrafirði. Hans faðir Gísli Oddsson á Ríp, sonur séra Odds í Miklabæ Gíslasonar biskups Magnússonar, sá er lét byggja Hólakirkju. Gísli prestur var mikill matmaður, Bjarni þótti hneigður fyrir sopann og talinn gáfnadaufur af Páli Eggert, en hann lýgur svo miklu að varasamt er að trúa öllu sem hann segir. Hákon afi minn stundaði verzlun á Blldudal og vegnaði vel. Þar var hann undanfari Péturs Thor- steinssonar. Kona hans og amma mín var Jóhanna Kristín, dóttir sr. Þorleifs í Hvammi í Dölum, sem var annálaður jarðabótamaður. 5 af 13 börnum þeirra Hákonar og Jóhönnu Kristínar komust á legg en Hákon afi minn fórst árið 1877. Hann var á heimleið að utan með skip hlaðið vörum til verzlunarinnar á Bíldudal. þeir lentu í aftakaveðri við Mýrdalssand, þar sem skipið strandaði. Skipverjar komust á land og vildu freista þess að ganga til byggða en urðu úti á sandinum. Það var altalað að hefðu þeir haldið kyrru fyrir i skipinu, hefðu þeir bjargast. Til marks um það, hve Hákoni hafði farnast vel verzlunin er, að ekkja hans var talin ein ríkasta kona á landinu, þegar hann dó. Ágúst faðir minn var ekki orðinn tveggja ára þegar þetta gerðist. Hann var síðan fóstraður af Maríu Höskuldsdóttur, sem hafði verið þjónusta hjá foreldrum hans á Bíldudal, og þegar amma mín, Jóhanna Kristín, fluttist til Kaupmannahafn- ar með eldri börnum slnum fjórum varð hann eftir hjá Maríu og hún fylgdi honum síðan. Þau voru sögð ólík að skapferli, Hákon og Jóhanna Kristín. Sagt var að María Höskuldsdóttir hafi eitt sinn verið að bera leirtau á milli hæða í húsi þeirra á Bíldudal, en varð fótaskortur I stiganum svo hún datt. Þá hafi Hákon kallað: „Meiddirðu þig, Maria mín?", en um leið gall við frá Jóhönnu Kristinu: „Brauztu eitthvað, María?". Faðir minn fór síðan til móður sinnar og systkina í Kaupmannahöfn, tók stúdentspróf 19 ára og þar lauk hann magisterpróft í heimspeki við háskólann árið 1901 hjá próf. Harald Höffding, sem var víðkunnur fyrir rit sín og kennslustörf. Að loknu magisterprófinu falaðist Höffding eftir því að faðir minn yrði eftirmaður sinn við Háskólann en hann þáði þaðekki. Næstu þrjúr árin naut hann styrks úr Hannesar Árnasonarsjóði, ferðaðist um Þýzkaland og Sviss og vann að ritstörfum. Þeir Guðmundur Finnboga- son, Sigurður Nordal og Stefán Pétursson hlutu einnig á sínum tíma styrk úr þessum sjóði. Sú kvöð fylgdi styrkveitingunni að styrkþegar skyldu flytja alþýðlega fyrirlestra í sinni grein eftir að heim kæmi. Þeir voru vel sóttir og vöktu athygli og umtal. Þá var ekki útvarpi fyrir að fara og dagbföðum ekki heldur. Á árunum 1904—7 vann faðir minn að bók sinni Sögu mannsandans. Sigurður Kristjánsson gaf hana út í handhægu formi og hún seldist eins og heitt brauð. Mér er sagt að hún hafi haft mikil hvetjandi áhrif á andlegheit manna þá. Rótgrónir prestar voru auðvitað andvígir því sem þar var sett fram og spíritistar líka. Margir sögðu að með henni hefði mönnum opnast nýir heimar — aðrir töldu hana tæki til að afkristna þjóðina. Síðar fannst sumum að með henni hefði verið innleidd jafnaðarstefna á íslandi. Eftir að heim kom gerðist faðir minn kennari I dönsku og þýzku við Menntaskólann i Reykjavík en varð prófessor við heimspekideild Háskólans, þegar hann var stofnaður 1911. Þar kenndi hann allt til 1945. Þess má til gamans geta að öll árin vantaði hann ekki nema í einn tíma, utan þess þegar skólinn var lokaður vegna spönsku veikinn- ar. Móðurfólk? Móðir mín var Sigríður Jónsdóttir Ólafssonar ritstjóra sem þekktur varð fyrir „íslendingabrag" sinn. Hans ævi var viðburðarík og stormasöm á köflum og yrði of langt mál að rekja. Hann fór © ungur til Noregs og komst þar í kynni við ýmsa menn, átti m.a. bréfaskipti við Björnstjerne Björn- son eftir að heim kom. Um tíma var hann héimiliskennari hjá Benedikt Sveinssyni á Elliða- vatni og man ég að hann sagði að þar hefði hann lært almenna kurteisi, því þar hefði sjaldan verið sezt að borðum svo að ekki færi allt í háaloft. Árið 1873 fór hann til Ameríku og gerðist liðsforingi í Bandaríkjaher. Honum var falið það verkefni að fá íslendinga til að setjast að í Alaska og var sett undir hann og tvo aðra Islendinga herskip I leiðangur þangað sem tók marga mán- uði. svo skrifaði hann bækling, þar sem hvatt var til búsetu í Alaska. Þá var hann 25 ára. Ætlunin var að fá um 100 Islendinga sem nýfluttir voru til Vesturheims til að setjast að á Kodiak-eyju i Alaska og áttú þeir að fá ókeypis far þangað. Þetta var allt í undirbúningi 1874 en þá voru þingkosn- ingar í Bandarlkjunum sem eyðilögðu þær ráðstaf- anir, sem Grant forseti hafði staðið fyrir, svo ekkert varð úr þessu. Annars væri ef til vill stór islenzk nýlenda á Kodiak. Grant var sagður góður herforingi en þeim mun lélegri forseti. Og svo var hann víst töluvert fyrir sopann. Árið 1875 kom Jón afi minn heim, gerðist blaðaútgefandi á Eskifirði, stofnaði prentsmiðju og kvæntist ömmu minni Helgu Eiríksdóttur frá Karls- skála. Þau fluttu til Reykjavikur, hann var um tíma þingmaður Suður-Múlasýslu en vann auk þess við blaðaútgáfu. Árið 1 890 fór hann aftur til Ameríku — eða réttara sagt stakk af — en Helga amma mín gerði sér lítið fyrir og fór á eftir honum. Þau eignuðust 4 börn sem upp komust og var móðir mín næst elzt. Fjölskyldan dvaldist vestra i nokkur ár, þar sem afi vann enn við blaðamennsku en fluttist heim 1897 og settist að í húsinu nr. 5 við Laufásveg, sem Borgþór Jósefsson keypti síðar. Hver voru tildrög þess að móðir þfn gerðist kennari? - Hún hafði verið I skóla vestanhafs þessi ár og

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.