Lesbók Morgunblaðsins - 16.08.1980, Blaðsíða 5

Pálmi Eyjólfsson
Grnll
Gísli Jónsson
fjártán skáld
Hvaö hreif þig meira en hvítra jökla sýn
á heiðum sumardögum.
Frá bakka Fljótsins blasir Mörkin þín
á Bása, og Goöalandið sólin skín
með blágresi og beitilyng í högum.
Þú birtist ekki blárra fjalla sýn
hver brekka er græn við auga.
Þú skynjar þetta er „mikla myndin þín“
í minningunni enginn litur dvín,
þar jökulkvíslar stóra steina lauga.
En ofar tindum svífa sumarský
þau sigla hvít í vestur.
Á gömul tré féll gróðrarskúr á ný,
og golan varð svo ilmrík, fersk og hlý
— þess naut hinn glaði gestur. —
Við lítið tjald var löngum sungiö hátt,
þó líöi á nótt skal daginn blessa og lofa.
Við gróna jörð er gamall bóndi ísátt,
hann gengur inn í skóg og segir fátt,
þar vill hann áfram vaka er hinir sofa.
Ég vildi hrópa, en ég þegi þó —
og þúfan mosarauða býr við kal,
hrafntinnuþökin yfir svörtum sal —
og svölum fölva á vanga hennar sló.
Hve snemma daprast vorsins vígða bál.
Ég vænti komu þinnar, sunnanátt,
og ung hélst rödd þín yfir mannamátt,
sú móðurrödd, er vermir líf og sál.
Eilífðin bíður bak við draumsins gler,
vér bárum fjálg í helgidóminn inn.
Þá sæludaga hverfist allt í hag.
Heim kemst að lokum allt sem betur fer.
Þó fer um himin hvorki dagur minn —
þeir helltu svörtu myrkri yfir Prag.
Svo döggvast skógur, dýröarstund þú átt,
þá deyr hver kliður, — blærinn andar hlýju.
Hin djúpa þögn á dulinn seið og mátt
en dagur yfir jökli Ijómar brátt. —
Viö sólarupþrás syngur fugl að nýju.
Þú þekktir Fljótsins þunga gamla nið,
hver þúfa er kunn við bakkann.
Þú valdir ála eftir gömlum sið
fórst upp í strauminn skáhallt eða á hlið
og hendur þínar hlýjan struku makkann.
Þinn trausti klár er löngu fallinn frá
um fornar götur enginn framar ríöur,
þó inn til fjalla gömul augu gá,
hin grænu fjöll í daufri móöu sjá,
en straumþungt Fljót að ósi áfram líður.
Eins og lesendur rekur minni
til, birti Lesbók í vor „íslenzkt
úrvalsljóð“, eða Fjórtánlínung
efftir fjórtán skáld. Þorsteinn
Gylfason setti saman. Meöal
þeirra sem svöruðu öllu réttu
var Gísli Jónsson kennari á
Akureyri og lét hann fylgja
með annan fjórtánlínung —
líka eftir fjórtán skáld — og
fylgdi sérstök þökk tii Þor-
steins Gylfasonar. Þegar
lausnin var birt, var einnig frá
því sagt, að fjórtánlínungur
Gísla yrði birtur, en án þess að
nokkur yrði verðlaunaður ffyrir
að þekkja allar línurnar. Nú er
þetta loforð efnt; höfðu margir
orð á, að þeir hefðu haft ágæta
skemmtan af hinum fyrri og
má ætla, að Ijóðavinir hafi ekki
síður gaman af að spreyta sig
á þessum.
andi, þó aö hinar gagnkvæmu tilfinn-
ingar ástar og umhyggju séu óbreytt-
ar. Geriö annaö veifiö fyrirvarlausa
hluti. Biddu maka þinn um aö hitta þig
niöri í bæ og boröa meö þér. Komið
hvort ööru þægilega á óvart, og þiö
verðið betri bæöi hvort viö annað og
börnin.
6. Þiö skuluö ekki láta fjármál stía
ykkur sundur.
Þiö megiö vita þaö, aö deilur út af
peningum eöa skorti á þeim eiga sök á
því aö verulegum hluta, aö hjónabönd
misheppnast. Hvort ræöur mestu um
fjármálin? Vill svo til, aö konan vinni
sér meira inn en maðurinn, og að þaö
særi hann? Hvaö skeöur, ef annaö
hjóna er eyöslukló, en hitt þarf alltaf
að spara? Á þessu sviöi finnst mér, aö
fólk þyrfti aö setja sér sérstakar
grundvallarreglur ffyrir hjónaband. Hér
er um þaö aö ræöa, hvaö eigi að
skipta mestu máli. Og hvort er mikil-
vægara ást eöa peningar, þegar aö
öllu er gáö?
7. Þið skuluö sýna hvort ööru virö-
ingu og aögát.
Þú átt aö viröa skoöanir maka þíns
og hafa aögát, hvað tilfinningar hans
snertir. Faöir minn var vanur aö segja,
aö kurteisi kostaði ekki neitt, og ég
held, aö kurteisi sé alltof oft lítill
gaumur gefinn í mörgum hjónabönd-
um.
Jeff gerir alltaf lítiö úr Ann, þegar
hún leyfir sér aö láta í Ijós eigin
skoðanir á einhverju hitamáli í pólitík-
inni. Yfirlæti hans á þeim stundum
veldur því, að hún fyllist óvild í hans
garö, og hún minnist ýmissa atvika,
þegar honum var nokkuö sama, hvort
hann særöi tilfinningar hennar.
Chris hefur aldrei fyrir því að opna
dyrnar fyrir konu sinni, þó aö hann sé
fljótur aö því, þegar um aðrar konur er
aö ræða.
Bæöi hjónböndin brustu, af því að
annar aöilinn sýndi hinum ekki þá
tillitssemi, sem þeir þó sýndu vinum
sínum.
8. Þiö skuluð sýna, hvaö þiö kunn-
iö aö meta hvort viö annað.
Hin hliöin á myndinni er, aö jafnvel
þótt maður sé bálvondur, á maður aö
beina athyglinni aö góöu hliðunum á
makanum — og góöu stundunum,
sem alltaf hafa veriö margar. Keyptu
rósir handa konunni og láttu fylgja
meö, þar sem stendur: „Þakka þér
fyrir öll skiptin, sem þú hefur náö í mig,
beöið eftir mér og þolaö meö mér
leiöindi og áhyggjur.“
En hún á hins vegar aö sýna honum,
hvaö henni þyki vænt um, að hann
skyldi hætta við aö fara á völlinn og
vera heldur heima hjá henni, þegar
hún var meö inflúenzu.
9. Þiö skuluö ávinna ykkur traust
hvors annars.
Þetta boöorö á einnig viö um
afbrýöisemi. Og viö þaö aö standa viö
orð sín — vera staðfastur. Ef þú segir
viö hann, að þú skulir vera tilbúin á
réttum tíma til aö fara í mikilvægt boö
hjá yfirmanni hans — þá vertu tilbúin
tímanlega.
Ef þú segir henni, aö þú verðir aö
vinna eitthvað fram eftir á skrifstofunni
og þaö er satt, trúir hún þér þá? Þetta
varðar þaö aö byggja upp gagnkvæmt
traust, en það er undirstaða ástar og
umhyggju. Stattu við orö þín og vertu
heiöarlegur gagnvart maka þínum.
Þaö er öllu æöra. Afbrýöisemi, sem er
skaðvænlegust allra tilfinninga, stafar
af vantrausti og öryggisleysi. Gerðu
maka þínum Ijóst, aö þú treystir
honum og elskir hann. Aðeins heiöar-
leg og skilningsrík sambönd fá staöizt
í hinum blygðunarlausa heimi, sem viö
lifum í í dag.
10. Þiö skuluö leitast viö aö vera
vinir engu síður en elskendur.
Ég geymdi þetta þangaö tii síöast,
því að þaö er mikilvægasta boöorðið.
Vinkona mín, Shirley, er búin aö
gera gift Howard í 15 ár, og þaö þarf
ekki annaö en aö horfa á þau til aö
vera viss um, að þau séu hamingju-
söm. Ég spuröi hana einu sinni,
hálfvegis í stríðni: „Hvert er leyndarmál
ykkar?“ Og hún svaraði undireins:
„Howard er eiginmaður minn, elskhugi
og bezti vinur.“
Gætiö þess, aö missa ekki af töfrum
kynlífsins — aðdráttaraflinu eöa efna-
fræöinni, sem hlýtur aö hafa veriö aö
verki í upphafi. Einsetjiö ykkur aö
kanna hvort annað til hlítar, óskir og
þarfir. Veriö ekki hrædd eöa feimin viö
aö segja hvort öðru, hvaö ykkur sé efst
í huga, hvaö þiö viljiö helzt eöa hafiö
mestar áhyggjur af. Þar reynir á
vináttuna. Þaö er léttir aö því aö trúa
vini sínum fyrir einhverju, og vinur
sýnir skilning. Þaö hafa allir svo mikiö
aö segja sínum bezta vini.
Þaö er engin ástæöa .til annars en
að ætla, aö hjón geti veriö „ástvinir" í
bókstaflegri merkingu. Þaö þarf ekki
annaö en aö vilja þaö nægilega til aö
reyna.
—Svá— (úr „The Saturday Evening
Post“.)
©