Lesbók Morgunblaðsins - 20.10.1990, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 20.10.1990, Blaðsíða 4
Úr sögu Grundarstígs Frá Kafteins-Gunnu til Thorsbræðra fyrri grein um Grundarstíg var fjallað um götuna milli Spítalastígs og Bjargarstígs, en nú verður haldið áfram að lýsa fólki og húsum við þessa hljóðlátu götu í Þingholtunum í Reykjavík, sem sumir Reyk- víkingar vita ekki einu sinni hvar er. Margir lista menn komu við sögu í fyrri greininni en þeir bjuggu ekki síður í suðurenda götunnar eins og nú verður frá greint. Þar var reynd- ar innan um og saman við annað skemmti- legt fólk, en sumt ærið sérkennilegt. Síðari hluti. Bak við hús Thorsbræðra var var stórt hesthús og ikki skorti þjóaustulið, Þar voru hestasvdnn, einkabílstjórar, sendisveinar og vinnukonur. En í Sílóam bjó Einar Benediktsson, skáld, um tíma í pínulitíu herbergi, þar sem ekkert komst fyrir nema rúmið hans. Þar lá hann oft illa drukkinn. EftirGUÐJÓN FRIÐRIKSSON ÞJÓFAFÉLAGIÐ Á LITLA-BERGI Á Grundarstíg 11 er mikið og myndarlegt stórhýsi en þar var áður bær sem hét Litla- Berg eða Syðsta-Berg. Þar var upphaflega torfbær, reistur af Birni Bjarnasyni árið 1851 en seinna kom þar svo steinbær. I dálitlu koti hjá Litla-Bergi bjuggu tvær kvensur árið 1876, þær Níelsína Hansdóttir og Guðrún Halldórsdóttir, kölluð Kafteins- Gunna af því að hún hafði komist í náin kynni við sjómenn af útlendum skipum. Þær Níelsína og Kafteins-Gunna voru í kunnings- skap við fleiri konur í bænum, sem misjafnt orð fór af, svo sem Siggu tólfræðing, Gunnu hálffullu og Gunnu Bergmann og skutu stundum skjólshúsi yfir þær á Litla-Bergi. Af þessum konum öllum er kostulegur þáttu í Islensku mannlífi eftir Jón Helgason ritstjóra. Eitt sinn var Níelsína á Litla- Bergi yfirheyrð vegna óupplýsts stulds í Veghúsum í Skuggahverfi, sem Veghúsa- stígur er kenndur við. Segir svo frá þeim atburði hjá Jóni: „Saffg Níelnínu þótti grunsamleg og var afpáðif að pra þjéfaleit hM hennj: vepu lépegluhjenap eappins, Mmím Ápnason eg Jón Sepgfipðinpp, senip jmm epinia al MteBepgi: Pm §ta!lsystup vofu M heim kemnap eg epugðu§t heleup illa viff hnýfmi legpeglujijenanna: 8e?ðu þ»p allmitónnaðr súg að þjonum réttvísinnaP, Og SÍÖkkti KaB^ eins-Gunna fyrir þeim ljósið svo að þeir fengu ekki komið fram fyrirætlun sinni, því að eldspýtur voru ekki við höndina. Pór þá annar lögregluþjónninn til bæjarfógetans og fékk leyfi hans til þess að fresta þjófaleit- inni til morguns, þar sem talið var, að bæði þyrfti að rífa móhlaða og sundra heyi, ef til hlítar skyldu kannaðir allir felustaðir á Litla-Bergi. En ekki þótti ráðlegt að láta konurnar leika lausum hala um nóttina, því að við búið var, að þær bæru 'þá á brott þýfi, er vera kynni í fórum þeirra. Voru því menn settir til að vaka yfir þeim og gæta þeirra um nóttina. En ekki er þess getið, hvernig samkomulagið var í kotinu þá nótt. Morguninn eftir var gerð rækileg leit. Fannst þá koffort grafið í öskustó undir hlóðunum, og var í því kjöt og nokkuð af fatnaði, sem teitarmenn ætluðu, að þær Níelsína og Gunna ættu ekki. Við þennan fund féll Níelsínu allur ketill í eld. Hún sá sér þann kost vænstan að kannast við stuldinn í Veghúsum, og kvað hún Kapteins-Gunnu hafa opnað skemmu Ásbjarnar (Sæmundssonar) með verkfær- um. Gunna sagði aftur á móti, að Níelsína hefði leitast við að ginna sig til þjófnaðar og lést sjálf lítið hafa komið við sögu. Smám saman játuðu þær þó á sig þjófnað á eigi færri en þrettán stöðum. Höfðu þær nálega alltaf leitað fanga í hjöllum og skemmum og einkum beitt þeirri aðferð að krækja í fatnað út á milli hjallarimla. Vildi þó lengi við brenna, að þær kenndu hvor annarri um þær ávirðingar, er á þær sönnuðust." Eins og áður sagði er nú stórhýsi á Grund- arstíg 11 þar sem áður var Litla-Berg og kofi þeirra Níelsínu og Kafteins-Gunnu. I stórhýsinu þjuggu fyrr á öldinni ekki ómerk- ari menn en Magnús Sigurðsson banka- stjóri Landsbankans, Magnús Jónsson dós- ent og alþingismaður og Friðrik Magnússon kaupmaður en sá síðastnefndi var með efna- gerð í húsinu og framleiddi þar Evu-vörur. I kjallaranum á horninu voru verslanir, svo sem verslunin Skálholt á þriðja áratugnum. Áfast við stórhýsið á Grundarstíg 11 er lítið og mjótt tvílyft hús. Þar bjó þýski lista- maðurinn Dieter Rot, er hann var búsettur á íslandi, og hafði mikil áhrif á íslenska lista- menn. Hartn er nú meðal þekktari lista- manna í Evrópu. Á Grundarstíg 12 er nýlegt stórhýsi og sjoppa niðri. Þarna var áður lítið verslunar- hús sem dansk-þýski gyðingurinn Oben- haupt reisti árið 1916 en íbúðarhús hans, sem nú hýsir Borgarbókasafnið, er rétt fyr- ir neðan. í verslunarhúsi Obenhaupts versl- aði lengi Ágúst Thorsteinsson kaupmaður en síðar Steinunn Pétursdóttir. HÚSJÓNSTRAUSTA Á Grundarstíg 15 eru tvö samhliða hús, tvflyft steinhús norðar og einlyft múrhúðað timburhús sunnar. Stór gluggi er á efri hæð steinhússins og þar blasa við höggmyndir inn um gluggann og utan á húsinu er fag- Syðsti hluti Grundarstigs. Brána húsið er nr. 19. Þar bjuggu Stephensenar, enda var það kallað Viðey. Fjær sést timburhúsið Skáli. Þar var aður Siggukot. Lengst til vinstri er stórhýsið á nr. 11 þar sem áður var Litla-Berg. Þar gerðu þær Nielsína og Kafteins-gunna garðinn frægan. Mjón húsið við hliðiaa var aðsetur listamannsins Dieter Rot meðan hann bjó á íslandi. Þá kemur hás Ríkharðs Jónssonar myndhb'ggvara og stendur vinnustofa hans enn óhreyfð þó að Ríkharður sé fyrir löngu genginn til feðra sinna.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.