Lesbók Morgunblaðsins - 27.05.1995, Blaðsíða 11

FÓT- l ecw IMN 5I6A 6aNA fievíi- KeíR Blauí)- AN HMa«A| ■ KÁ£> - LÉVSI Ía/muu FuCtAlT
W/ERA -í A K A R ót l F r
- K A K A ZE/HS 'A Á
N HÚSA- KVMNA
kitó'a HALD5- SÖM
goRS N A F A 5 /VDKOMU MkMNÍ h/e.«in £ £ í T S
NtOUR + ÁRÁ S O F A N ' A T L A ÓL A YÆT- uriN| U
Hl«S1.A T A S K A Bl'oO tJeiffun £ N Cl L A R
&ÓOA EOL- |MU - 5ka fir- C.O-yT - un A R T l N N ( KWS- re'ítíA T A 4 A
ÍRASASI H N A u R‘am- fmclaK A F A R
<(7flUMA(Z T NAFM
ir M £ N WÁLMUR MAMNÍ- MAFM T f N Buíla F«UM - £FM 1 tVCKL- A«>A R N A
AF F’BoVT') K A L AUOK'lF- inaua Ölou A u $> T i* o F U R
BÁ L € L S> u R /T N\E £> KéNNI Á * A M> T
HiíaHM V L ( N N H/ADEHW órrA A L L T KlauF-
meimiu + -róríA R A N N : A u £> SÝLL FMLC- OA.#>J - A + T A L u i?
■ SUMD 1 K. (,«*!**« FATN- AÐUft A <5. A R V4ÖAA- VJOTNA E/NNIC A * A
j REÍ.M r La. í? Vípuí? ö. l_ f 1 f> u <?
4 DAU*> - Yfli f ISKS
r A L L CLu«> KOfAIK t A 5 MÁL - HfLTI 5 T A M VMID V
(k&T\ f o ? A L fMST| 5K-YM- F/Crtl i K G K 1 L L." ClT a«h IR S
Vofa 5 K LA F 5 A IamHLI TÓK T N? eiN - KEHMli STAFIR ÓL K
5lÓm T LV P T roLCA KKltfD* U N A ÍÓMI e\H- A R A
Jmemma m Á R ÖUrt«> • ,-A.ÍT. KVÍÚWU e o d A s T fl’NAML )er«irwr íimmA r A R-
Í^UM + KA.Oll> AULMlA L i T u m : T o ÞA 1 £>
KIN'O.d.- F * A 1 « A AFTUfi. f AN6A N> O í? l
ÉLIKA A N N fhwí.1 vekk.- FÆftiS ÖAe- “oaíaI A T HUQ- FÓLC,- MU í>
Kaql- PýílA ■Purr K A u T A F iAnet.t SLRu-n- Sohuk K A K T
T IMH ADurt. r A L Nó A N jToRAM makn K A. e:
£ A á. HWVWR VtkA DrMt KIOLDU á % Y T \ (2 ÍLWK ft i u
\ SlÓK SauniN 1» D L S'Ð- PftlAPkH -Efcrivií 5 1 i? U £ u K
IgPKr- I ea'iA 6. £ R 1 L L •(ÚLDUfi U M L NWNf IfV 5 ÍVIMK- AHDI
SKoTr 4 FOH d'A- ke'/si p r t? F A A u R FÆ+..1 PÍPAN A L l
hanms nafm r o T T A « N MUAF Æ T » 1 í>
Of u A T Kurtr- EiSAA ÍKÓU F r A Ul A •!> A R 1
UKl + ný'ri ’a N l/ K A í A jTWUfl KASTií) 1 3? A H
PMKVá fftRNlfl T \ cx R A R PRVKtt R-ó'TuQ IMN « r C? N 1 N N
M e||r| |g| u R
iM||á||l s 1 N S
Frestur er á
illu bestur
Eftir JÓN G. FRIÐJÓNSSON
• •
Oll þekkjum við þá tilfinningu að vilja ýta einhverju óþægilegu
á undan okkur eða fresta því til morguns. Þessi afstaða
kemur fram í málshættinum Frestur er á illu bestur. Elsta
mynd hans er frá 16. öld: Frest er ills (á illu) best, þar sem
frest virðist vera kvenkyns, og Stefán skáld Ólafsson notar enn kvenkyn
á 17. öld: Frestur er á illu best.
Þessi afstaða eða hugsun virðist vera jafngömul elstu heimildum ís-
lenskum, sbr. afbrigðið fresta e-u dag frá degi sem kunnugt er frá
12. öld. Svipuð hugsun kemur fram í spássíugrein í Guðbrandsbiblíu: á
morgun, á morgun, nógur er tíminn - þannig koma hinir lötu sér hjá
því að gera það sem þeir eiga að gera, að sögn þess sem skrifaði klausuna.
Auðvitað er engin ástæða til að ætla að þessi afstaða sé séríslenskt
fyrirbrigði enda er hægt að finna ýmsar hliðstæður í öðrum tungumál-
um. En það er gaman að sjá hvernig ólík tungumál nýta sér sama efnivið.
í íslensku hefur hann alið af sér málsháttinn Frestur er á illu bestur en
í þýsku er algengt að nota orðatiltækið Morgen, morgen, nur nicht
heute (sagen alle faulen Leute). Það er alþjóðlegt ef svo má segja,
hliðstæður kunnar í mörgum tungumálum. Mig grunar að að þýska
myndin kunni að liggja að baki dæminu úr Guðbrandbiblíu: á morgun,
á morgun, nógur er tíminn.
Hin hliðin á málinu ér auðvitað að fresta því ekki til morguns sem
maður getur gert í dag en svo hljóðaði fyrsta boðorðið af tíu sem
Thomas Jefferson Bandaríkjaforseti (+1826) setti sér. Þessi lífsregla á
sér fornar rætur og er kunn í ýmsum afbrigðum í ólíkum tungumálum.
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 27. MAÍ 1995 1 1