Alþýðublaðið - 10.12.1996, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 10.12.1996, Blaðsíða 3
ÞRIÐJUDAGUR 10. DESEMBER 1996 ALÞYOUBLAÐIÐ to Leiðin til himnaríkis Böðvar Guðmundsson: Lífsins tré Mál og menning 1996 Það er víst engu logið þegar sagt er að ungt fólk hafi ekki ýkja mikinn áhuga á ættfræði eða þjóðlegum fróð- leik. Til eru dæmi þess að fölk geri sér ekki almennilega grein fyrir þvi hvað er að vera þremenningar, hvað þá Bækur Ingibjörg Þórisdóttir * 1 skrifar skylt í þriðja og fjórða ættlið. Við lest- ur bókarinnar Lífsins tré eftir Böðvar Guðmundsson verður manni ljóst hversu mikilvægt það er fyrir smáþjóð að þekkja uppruna sinn. Lífsins tré er framhald bókarinnar Hýbýli vindanna, sem hlaut næsta ein- róma lof og gerði Böðvar í einni svip- an að einum afhyglisverðasta höfundi okkar. Bækurnar tvær mynda órofa heild, og er full ástæða til að hvetja fólk að lesa þær báðar. Sögumaður bókarinnar, söngvari' sem erft hefur tónlistarhæfileika sína langt aftur í ættir, segir enskumælandi barni sínu frá uppruna þess. Sagan hefst á síðustu öld þegar fjöl- margir fslendingar gáfust upp á harð- ræðinu, og sigldu vestur um haf og freistuðu gæfunnar vestur á sléttum Kanada. Það er löng leið og erfið frá íslandi til himnaríkis, segir Davíð Stefánsson í Gullna hliðinu, og má með sanni segja að ferð Vestur- Is- lendinganna hafi ekki gengið þrauta- laust fyrir sig. En sagan segir frá furðu þrautseigu fólki sem þurfti að þola ýmislegt til að ná settu marki að hefja nýtt og mannsæmandi líf. Skilnaður yið ástvini sína og ættmenn heima á íslandi var aðeins byrjunin. „Sagnfræðilegt gildi bókarinnar er ótvírætt, en meiru varðar að Böðvar hefur með bókunum tveimur skapað skáldverk sem tæpast á sinn líka í íslenskum bókmenntum." Böðvar lýsir frumherjabasli land- nemanna á sannfærandi hátt,'og liggur greinilega að baki viðamikil heirnilda- vinna og rannsóknir. Að því leyti er bók hans mikilsvert framlag til að auka skilning okkar á kjörum og lífs- baráttu Vestur-fslendinga. Það er al- kunna að nánast til þessa dags hefur verið grunnt á því viðhorfi að þeir sem héldu til fyrirheitna landsins hafi verið föðurlandssvikarar, þó fátt sé í reynd skiljanlegra en að dugandi fólk hafi freistað þess að slíta af sér vistarband vonleysisins. Böðvar dregur upp ótal myndir úr Islendinganýlendunni og aðskiljanleg- um störfum sem landar okkar tóku að sér. Fyrsta íslendingadaginn í Gimli var höfð uppi ýmis skemmtan. Þar spilaði Ólafur fíólín fyrir dansi. Fiðl- una, sem hann dregur viðurnefni sitt af, fékk hann heima á íslandi. Fiðla þessi kom honum og konu hans, Elsa- betu, til bjargar árið 1897 þegar þau stóðu á Manhattan nýkomin frá EUis- eyju og áttu ekki fyrir farinu til Kan- ada til ættingja sinna. Fiðluna fékk í hendur Ólafur yngri Johnson sem féll síðar í fyrri heimsstyrjöldinni en fiðlan týndist ekki. Sumir íslendingarnir hurfu ofan í kolanámur eða gerðust gullgrafarar, með misjöfnum árangri eins og hjá Joe Ole, einum sona Ólafs fíóh'ns. Sagnfræðilegt gildi bókarinnar er ótvírætt, en meiru varðar að Böðvar hefur með bókunum tveimur skapað skáldverk sem tæpast á sinn líka í ís- lenskum bókmenntum. Söguþráðurinn er fimlega ofinn, aragrúi eftirminni- legra persóna stígur fram á sviðið, stfllinri er þróttmikill og orðfærið auð- ugt. í bókarlok hefur lesandi kynnst fólki sem lifir áfram, og er hægt að nefna af handahófi Elsabetu konu Ól- afs fíóhn; Jens Duffrín son þeirra sem var á skjön við samfélagið, ólst upp hjá Mammónítum og starfaði í sirkus og kynntist þar systrunum íslensku Wombu og Tombu, indjánum og eski- móum; Jón Eyjólfsson góðtemplara sem háði árangurslitla baráttu við að gera Jens Duffrín að bindindismanni og svo mætti lengi telja, því margar aðrar sögupersónur gera frásögn þess- arar bókar í senn Ufandi og fræðandi um líf Vestur-íslendinganna. Hver veit nema einhver vestanmegin Atl- antshafsins sem ber eftirnafnið Christ hafi verið ættaður frá íslandi og heitið Kristinsson, eða að Mr. Scagefirth sé ættaður úr Skagafirði. ¦ 2 34 h i n u m e q "FarSido" eftir Gary Laraon Haft er eftir háttsettum mönnum í Sjálfstæðis- flökknum að vænta megi talsverðra breytinga innan Ríkisútvarpsins á næstunni. Heimir Steinsson er vitan- lega á leið í þjóðgarðinn sinn og Pétur Guðfinnsson mun senn komast á eftir- laun. Taliö er útilokað að Markús Örn Antonsson setjist aftur í útvarpsstjóra- stól, enda mun það ekki ísamræmi við vilja Björns Bjarna- sonar menntamála- ráðherra. Davíð Oddsson hefur hins- vegar hug á að launa Markúsi Erni dygga þjónustu með því að útvega honum sendiherraembætti, annaðhvort á Norð- urlöndum eða hjá Evrópuráðinu. Um það þarf auðvitað að semja við Halldór Ásgrímsson og því ekki að vita nema Framsókn fái út- varpsstjórastólinn í staðinn... Ekki verður annað sagt en Máls og menningarveldið geti vel unað við tilnefningar til „íslensku bókmenntaverð- launanna". MM gefur út sex af þeim tíu bókum sem til- nefndar eru, þrjár í flokki bókmennta og þrjár í flokki annarra rita. Fjögurforlög skipta með sér jafnmörgum bókum sem eftir eru: Iðunn, Ormstunga, Háskólaútgáfan og loks Ólafur E. Friðriks- son sem gefur sjálfur út bók sína um skotveiðar í náttúru íslands... r Ovenju mikið af skáldskap komtilálita viðtilnefn- ingartil „íslensku bók- menntaverðlaunanna" og því sitja ýmsir höfundar eftir með missárt enni. Þar má nefna Ólaf Gunnarsson, Þórarin Eldjárn, Ólaf Jó- hann Olafsson, Hallgrím Helgason, Elísabetu Krist- ínu Jökulsdóttur, Braga Ólafsson, Jón Kalman Stefánsson, Nínu Björk Árnadóttur, Lindu Vil- hjálmsdóttur og Geirlaug Magnússon... „Gerið bara það sem þið viljiö við mig, ég tala ekki!... Aldrei! Og á eftir mér koma aðrir - og aðrir - og aðrir!... Ha ha ha!" fimm a fórnum vegi ¦^F Mp Hvaða höfundur hlaut síðast „Islensku bókmenntaverðlaunin"fyrirskáldverk? steinunnsigurðardóttirVir.Hjartastað". Signý Þorsteinsdóttir kynningarfulltrúi: Ég get ómögulega munað það, enda fylgist ég ekkert með þessum bransa. Asgeir Jónsson nemi: Ég bara man það ekki. Bryndis Loftsdóttir leik- kona: Steinunn Sigurðardóttir fyrir skáldsöguna „Hjartastað- ur". Steindór Steindórsson innheimtumaður: Það var einhver kona, held ég. Berglind Steingrímsdóttir atvinnurekandi: Guð, ég hef ekki hugmynd um það! JÓN ÓSKAR v i t i m e n n Málrómurinn verður því gjarnan skrækur og nístandi hjá konunum. Helga Ólafsdóttir er ekki par ánægð meö kynsystur sínar á þingi. DV í gær. 0g ég er og verð einn þeirra leiðinlegu lesenda sem vilja skorinorð skáld sem taka afstöðu til þjóðfélagsmála. Þórarinn Hjartarson járnsmiður svarar Guð- mundi A. Thorssyni fullum hálsi og telur hæpíð aö hægt sé að skræla þjóðfélagshug- myndir Halldórs Laxness frá verkum hans einsog hvern annan glassúr. DV í gær. Þeir sem halda að þetta sé bók um kynlega kvisti, sem svo eru kallaðir, eða lífskúnstn- era, sem eru leiðinlegasta fólk sem um getur, þeir ættu ekki að ná sér íhana. Einar Kárason um smásagnasafn sitt, Þætti af einkennilegum mönnum. DV í gær. Gagnrýnandi kemur tvisvar og borgar alltaf fyrirsig. Auðunn Sæberg Einarsson veitingamaður leggur þeim reglurnar sem fást við veitinga- húsagagnryni f ítarlegri grein. Mogginn á sunnudag. Ekki þarf annað en hlusta á upphaflega hugmynd hans að While My Guitar Gently Weeps til að heyra að hann var og er ann- ars flokks lagasmiður. Árni Matthiasson um George Harrison í fúllyndislegum pistli um Bftlana. Mogginn á sunnudag. Ég vona að atvinnuleit þín beri skjótan árangur. Ég ber virðingu fyrirþérog þínum Ifkum. Páll Pétursson skrifaði vingjarnlegt bréfkorn til Völu Dóru Magnúsdóttur atvinnuleysingja sem birtist í Mogganum á laugardaginn. Ég hef þá kenningu að því oftar sem spilað er við sterkara lið styttist í sigur á móti því og við lærum með hverjum ieik. Þorbjörn Jensson handboltaþjálfari gerist spekingslegri með hverjum deginum. Mogginn á laugardag. smáa letrið Gleðilegjól... Gleðilig jól og gott nýggjár God jul og gott rtytt ár Glædelig jul og godt nytár Hyvaa jouloa ja onnellista uutta vuotta Jullimi ukiotaasamilu pilluaritsti Merry Christmas and a happy New Year Fröliche Weihnachten und Ein Gliickliches Neues Jahr Joyeux Noél et Bonne Année Feliz Navidad y Prospero Ano Nuevo

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.