Vísir - 31.03.1976, Blaðsíða 14

Sérfrœðmgarnir
Viggó A. Oddson skrifar
frá Jóhannesarborg:
Menning, menntun, sérfræð-
ingar og annað þessháttar, eru
orð sem almenningur um allan
heim litur á með nokkurri tor-
tryggni, Island er ekkert eins-
dæmi i þeim efnum.
Furðu oft eru þær persónur sem
tengdar eru við þessi nöfn i kast-
ljósi fjölmiðlanna og ósjálfrátt
verður sérfræðingurinn að eins-
konar skammaryrði. Almenning-
ur er að velta þvi fyrir sér hvort
verið sé að hæðast að honum þeg-
ar sumir sérfræðingar, einkum i
listum, taka sig til. Nægir að
nefna þegar hrúga af múrsteinum
átti að vera með afbrigðum frum-
legt listaverk á einni sýningunni.
Hafragrauturinn.
Aðrir fræðingar sem gert hafa
stétt sina fræga er fegrunarfræð-
ingurinn sem ráðlagði kvenfólki
að nudda framani sig matarleif-
unum, hafragraut og fiskur-
gangi-------. Núna eru i sifellu að
koma fram á sjónarsviðið nýjar
og nýjar tegundir af fræðingum,
með flóknu fagmáli til að nýyrða-
nefnd verði ekki atvinnu-
laus.Einkum er þetta áberandi i
mörgum tæknigreinum, enginn
kemst yfir að læra neitt til hlitar,
þvi þá er hann orðinn á eftir
þróuninni og úreltur, beztu tækni-
menn verða þvi oft að einbeita sér
að hluta af einni tækni og láta aðra
um afganginn. Þess \egna er svo
mikið af sérfræðingum.
Hestar og listamenn.
Á minum yngri árum, hafði ég
það fyrir reglu að vera i a.m.k.
lapparlengd frá hestum
og listamönnum sem ég ekki
þekkti, þvi aldrei var að vita
nema hesturinn væri slægur eða
hvort listamaðurinn væri með
réttu ráði. I raun og veru er við-
horf fjöldans, um viða veröld,
mótað af svipaðri varnartilhneig-
ingu gegn þvi ókunna og vara-
sama. Við erum svo vön að sjá
trésmiði og vörubilstjóra við
vinnu sina, að við gleymum þvi aö
þeir eru lika sérfræðingar á sinu
sviði. Sennilega hefur engin stétt
sérfræðinga orðið eins fyrir barð-
inu á ótuktalegri kimnigáfu fjöld-
ans og verkfræðingarnir á
Islandi. Fólk virðist njóta þess ef
þeim verður eitthvað á.
Uppskafningar.
Er menning uppskafningshátt-
ur? A Búamáli er menning skrif-
uð:beskawing. Má hver þýða
hugsunarháttinn bakvið orðið eft-
ir vild. Sennilega svipað og þegar
talið var á fslandi forðum, að
bókvitið yrði ekki látið i askana.
Þá var meira virði að reka rollur
og slá túnið. Búarnir þurftu engan
verkfræðing til að segja sér að
vatnið rynni niður hallann, að
vera að leggja á sig meiri mennt-
un en að geta stautað sig fram-
urBibliunni og bænabókum gat
þvi vel flokkast undir uppskafn-
ingshátt. Nú er öldin önnur, nú
þurfa helzt allir að vera sérfræð-
ingar, til að vera menn með
mönnum og halda þjóðarskútunni
sjófærri. Þær þjóðir sem vanrækt
hafa sina tæknimenntun eru
ífokkaðar undir vanþróuð lönd.
Þá þarf að fá lánaða erlenda sér-
fræðinga til að bæta afkomu fjöld-
ans”.
Reykvíkingar, ökumenn allra tíma
Sveitamaður skrifar:
„Reykvikingar hafa undar-
legt ofnæmi fyrir fólki af lands-
byggðinni. Finnist einhverjum
þetta ekki rétta orðið yfir fyrir-
bærið þá hljótum við að geta
sæst á þaö, að Reykvikingum
finnist þeir drjúgum mikilvæg-
ari persónur heldur en við
ræflarnir. Þeir eru lika mörgum
klössum betri ökumenn heldur
en við eða það sýnir að minnsta
kosti framkoma þeirra i um-
ferðinni. Hvaða utanbæjarmað-
ur, sem ekið hefur um Reykja-
vik kannastekkivið .þaðaðþaö
sé svinað á hann, flautað á hann
i tima og ótima, aðallega ótima.
Ég man t.d. varla eftir þvi, þeg-
ar ég hef beðið á rauðu ljósi, að
ekki hafi byrjað flautukonsert
fyrir aftan mig um leið og gula
ljósið kviknar. Þetta kann að
vera þörf áminning að setja sig
nú i viðbragðsstöðu fyrir græna
ljósið. En gengur þetta jafnt yfir
alla. Nei, ekki aldeilis. Þegar ég
hef verið á bil með Reykja-
vikurnúmeri hef ég verið látinn
i friði. Undarlegt það.
Ég ætti kannski ekki að draga
ykkur lengur á þvi að hún er
tekin að rjúka af mér fjósalykt-
in og blandast all mikiö kaup-
staðarlykt, þvi ég hef búiö hér
að staðaldri i Reykjavik i yfir 10
ár. Samt er ég sami gamli
sveitavargurinn þegar svo ber
undirog mönnum þykir tilhlýða
að minna mig á uppruna minn.
Ég hef átt bil allan þennan tima,
sem ég hef átt hér heima og ekið
óáreittur um göturnar eftir að
ég fékk á bilinn R-númer. Svo
komþað fyrir um daginn, að ég
var með bil fyrir kunningja
minn úti á landi. Atti ég að selja
hann hvað ég og gerði. En viti
menn, allt i einu kunni ég ekkert
að aka lengur. Menn flautuðu á
mig og svinuðu á mig eins og á
bernskudögum minum sem
borgarbarn. Furöulegt, eða
hvað?
Meira að segja Kópavogsbúar
eru með sama gorgeirinn i þess-
um efnum og Reykvikingar. Ég
man nú ekki betur en þeir hafi
verið sömu börnin og aörir
sveitamenn i augum Reykvik-
inga og ég var þegar ég kom
hingað fyrst. Hafnfirðinga tala
ég ekki um. Þeir eiga enn um
sárt að binda i umferðinni hér.
A þá er litið ennþá sem algjöra
barbara i umferðinni. Mót-
mæli svo hver sem vill.
Veturinn i vetur hefur verið
fremur leiðinlegur og snjóþung-
ur að minnsta kosti á reykvisk-
an mælikvarða. Hefur þetta
komiö greinilega niður á um-
ferðinni. Enda er það stað-
reynd, sem ekki verður fram
hjá sér skotið, að þorri Reykvik-
inga kann ekki að aka bfl i meiri
snjó en skóvarpaföli og þarf
ekki til. Það er bókstaflega
hlægilegt að fylgjast með þeim
og nánast brjóstumkennanlegt.
Ég tek það þó fram aftur að
þetta á ekki við þá alla greyin,
sem betur fer. En þeir eru búnir
aö vera sjálfum sér og öðrum til
mikils angurs og armæðu i vet-
ur.
Þetta er vandamál, sem ég
þekki varla utan af landi, þótt
undantekningin sanni þar regl-
una eins og annars staðar”.
Úr kveri Jóns Jacobssonar,
sem gefið var út órið 1920
vera, viljugu
III
hver b
)#l
wl
Hreinn og fagur
litarháttur er ekki öll-
um gefinn, en skylt er
þeim, sem hann hafa
fengið að gjöf, að reyna
að halda honum við.
Margir eru ljótir á
hörund, rauðir, blakk-
ir, gulir eða gráir i
framan, með nabba i
andliti o.s.frv. Það er
oft vöggugjöf og þeim
til sorgar og mæðu
sem fyrir verða,
einkum konum,
enda leitast þær oft við
að ráða bót á þvi með
tállitum og dufti
(Sminke, Pudder). En
það er að eins til að
gera vo'nt verra, fara
úr öskunni i eldinn.
Ljótur (og óhraustleg-
ur) litarháttur stafar
oft af einhverri veilu
inni fyrir, t.d.
meltingarörðugleikum,
sem oft geta lagast
með breyttu viðurværi
o.fl., og þvi gefst oft vel
að leita læknis i þeim
efnum. Stoði það ekki,
þá er ekki annað til en
að hlýða reglunni, er
segir: „Það, sem verð-
ur að vera, viljugur
skal hver bera.” Litir
og duft gera ekki nema
ógagn eitt, þau sýkja
hörundið enn meira ,
með þvi að þau loka
svitaholum þess og
gera þannig sjúkt og
ljótt hörundið enn
sjúkara og ljótara. Auk
þess er það hin mesta
fásinna af konum, að
þessi brögð geri þær
ásjálegri og eigulegri,
þvi að „upp komast
svik um siðir.” Karl-
mennirnir komast
fljótt á snoðir um, að
þessar litfögru drósir
eru málaðar
manneskjur, og skortir
þá sjaldan hlátur og
hnýfilyrði í þeirra
garð. Framan af 19. öld
var þessi ósiður nær
ókunnur hér á landi, en
erlendis þvi tiðari, en
er nú, sem betur fer, að
leggjast þar niður,
nema i leikhúsum, með
þvi að þar ber nauðsyn
til að breyta útliti
manna á ýmsan hátt
eftir hlutverki þeirra á
leiksviðinu. Hér á landi
virðist hann aftur á
móti vera að færast i
vöxt og er það illa far-
ið, þvi að tállitir
skemma hörundið, svo
að árangurinn verður
öfugur við tilganginn.
21. Hvernig skal andlit hirða?