Vísir - 10.06.1977, Blaðsíða 10

Vísir - 10.06.1977, Blaðsíða 10
10 VISIR t'tgefandí: h' r a m k v æ m d a s t j n r i: Itilsljórar: Itcykjaprrnt !if Davift (iuftmundsson l'orstciuu Pálsson abm. olafui Itagnar&son. Hitstjórnarfulllrúi: Bragi Guomundsson. Fréltastjóri erlendra frétta: Guftmundur G. Pelursson. l'msjón mcft llclgarlilafti: Arni Þórarinsson. Blaftamenn: Anders Hansen. Anna Heiftur Oddsdótlir, Edda Andrésdottir, Kinar K. Guöfinnsson, Elias Snæland Jónsson, Finnbogi Hermannsson, Guojón Arngrimsson. Hallgrimur H. Helgason. Kjartan L. Palsson. Oli Tynes. Sigurveig Jónsdrtttir, Sveinn Guftjönsson. SæmundurGuftvinsson. Iþróttir: Björn Blondal. Gylfi Knstjínsson Ctlitstciknun: Jón óskar Hafsteinsson, Magnus Olaísson. I.jósmyndir: Einar Gunnar Einarsson, Jens Alexandersson, Loftur Asgeirsson. Kölustjóri: Pall Stefansson Auiílýsinnasljóri: Þorsteinn Kr. Sigurftsson Dicifinnarsljóri: Sigurftur R. P^tursson. Auglvsingar: Síftuinúla x. Siniar 82260, KIHilJ. Askriftaiííjald kr. CHHI á mánufti innanlands. Afgr'eiosla: Slakkholti 2-1 sitni 8fl61J Vrrft Í lausasiilu kr. 7« cíntakio. Itilstjoru: Síftumiila II. SÍiui Hflfill, T linur. I'rcnluii: lilafta|>rcnt lif. Að veita menningorstraum- um okkar til nágrannonno Norræn samvinna hefur í vor og sumarbyrjun veriö talsvert til umræðu i Vísi og í tilefni aldarf jórðungs afmælis Norðurlandaráðs í marsmánuði síðastliðnum gerði blaðið úttekt á samstarfinu á þeim vettvangi norrænna þingmanna. Flestir eru á einu máli um að auka þurf i og treysta samstarf þessara grannþjóða á sem flestum sviöum, enda hefur náskyld menning þeirra og afstaða til lífs- insog tilverunnar greitt fyrir jákvæðum samskiptum þeirra og tengslum. Engu að síður er þetta samstarf frændþjóðanna ekki nægilega áþreifanlegt að því er varðar hinn al- menna borgara og svo virðist sem það vanti ákveðna kjölfestu. Einn hinna föstu greinahöfunda Vísis, Indriði G. Þorsteinsson, rithöf undur, hef ur vakið athygli á leið, sem hann telur færa til þess að skapa norrænni sam- vinnu slíka kjölfestu. í grein í Vísi í fyrradag hvetur hann til þess að hafin verði ritun sögu norrænna manna, sem ekki þurfi að verða margra binda verk, og segir að raunar sé hægt að hugsa sér hana ritaða á ýmsum stigum og til margvíslegra nota. Indriði telur í grein sinni, að auðvelt ætti að vera að gera útdrátt úr sögu norrænna manna til kennslu í skólum á Norðurlöndum til að efla þá tilfinningu að um nokkra heild sé að ræða þar sem Norðurlöndin séu, og leggur áherslu á að sagan verði gott lestrarefni. Með því móti segir hann að fólk muni kynnast því sem sameini Norðurlönd og geti haft á hraðbergi svör við spurningum um ástæður fyrir þeirri nánu samvinnu sem tekin hafi verið upp. Visir tekur undir þessar hugmyndir og væntir þess að fulltrúar söguþjóðarinnar sem þetta land byggir, beiti sér fyrir að rituð verði saga norrænna manna sem síðan yrði fyrir tilstilli menntastofnana Norður- landanna kjölfesta í samstarfi landanna. Samvinna þjóðanna sem byggja Norðurlönd má ekki verða of nátengd hinu stjórnmálalega sviði, hún þarf að snerta hvern og einn ibúa landanna með ein- hverjum hætti. Þar koma fjárveitingar úr sjóðum þeim, sem Norðurlandaráð hefur stofnað að miklu gagni, ekki á það síst við um norræna menningar- málasjóoinn. Með hans tilstyrk koma hingað árlega f jölmargir gestir frá f rændþjóðum okkar til þess að f lytja okkur ef ni af margvislegum toga og kynna þannig hin ýmsu svið lista og menningar þessara landa. Aftur á móti hefuralltof litil áhersla veriö lögöá aðstyoja íslenska aðila f járhagslega og hvetja þá til dáða á umræddum sviðum. Að sjálfsögðu er á Islandi að finna margbreytilegt listrænt og menningarlegt efni, sem að okkar mati ætti erindi til annarra íbúa hinnar norrænu menn- ingarheildar. Mætti í því sambandi nefna margt for- vitnilegt af vettvangi bókmennta, leiklistar, kvik- mynda og myndlistar. Norræna húsið í Reykjavík ætti að láta slíka dreif- ingu islenskrar menningar til sín taka í mun rikara mæli en það hefur gert fram að þessu. Þegar því var komið á fót á grundvelli ályktunar Norðurlandaráðs frá árinu 1963 var því ætlað að verða tengiliður milli Islands og annarra Norðurlanda og auka áhuga ís- lendinga á norrænum málefnum. Aftur á móti var lögð rík áhersla á það þegar í upphafi, er Norræna húsinu var komið á fót, að íslenskum menningar- straumum yrði samhliða veitt til annarra Norður- landa. Vísir hvetur til þess, að markvisst verði unnið að því að uppfylla þetta síðastnefnda stefnumið nor- rænu menningarmiðstöðvarinnar í Reykjavík. Föstudagur 10. júni 1977 VISIR Rœtt við fulltrúa á Umhverfisverndarráðstefnunni: Þeim þótti útlitio uggvænlegt, — f.v. Donald J. Keunen, Reid A. Bryson og FatehsingraoGaekwad, Peter Stone og Edward D. Goldberg: „Astæöu- laust aö gráta þvi ekki er öll von úti enn." Forseti ráostefnunnar próf. Linus Pauling og framkvæmdastjóri Dr. Nicholas Polunin. Magnús Kjartansson, fyrrver- andi iðnaðarráðherra, hefur haft nokkra skemmtun af konu, sem fengin var til að athuga um gufu á Kröflusvæðinu. Þeir eru raunar fleiri, sem tekið hafa gleði sina út af þessu fráviki frá hefðbundnum aðferðum við leit að orku. Og satt er það að aðferðin er óvenjuleg og byggir á trú á hulda krafta, þótt sú trú hafi farið þverrandi á þess- ari öld. Hins vegar var svo „mik- ill satans kraftur aíi saltaðir gengu þorskar aftur" rétt fyrir aldamótin. Um skemmtun Magnúsar er það að segja, að hann er vel að henni kominn vegna þess að upp- hafs hinna nýrri virkjunarmála og stóriðju i landinu er m.a. að leita hjá Alþýðubandalaginu. Það er svo annað mál hvort Magnús hefði samþykkt gufumiðil væri hann enn iðnaðarráðherra með hæstu vonir upp á einn tiunda á- ætlaðrar orku. Hann hefði að visu hlegið minna, en gufumiðillinn hefði eflaust getað án uppihalda stundað jarðrýni slna annars staðar. Mikil ítök huldra krafta hérlendis Annars er alveg með ólikindum hve huldir kraftar eiga hér rik itök. Frá þvi á seinni hluta hitjándu aldar hafa komið út ó- kjör af safnritum, sem að stórum hluta hafa birt frásagnir af draugum, fyrirboðum og skrimsl- um. Með auknum umsvifum I prentlist gafst meira tóm til þess- arar iðju, enda dró þá jafnframt úr útgáfu guðsorðarita. Segja má að um tima hafi sögurnar, rim- urnar og kynjabókmenntirnar veriö helst viðfangsefnið i prent- smiðjum, og svo auðvitað skáld- in, sem ortu „heilaga glóð í freðn- ar þjóðir". Helstu safnendur þessara kyajabókmennta voru þeir Jón Arnason og Sigfús Sigfússon. Sag- an af Hlyni kóngssyni varð að eins konar barnatima þessa menningarskeiðs, sauðamenn samsvöruðu þeim hetjum, sem viö sjáum nú i kvikmyndum um villta vestriö, væru þeir ekki snarlega gripnir af tröllum, og afturgangan — þessi hryllingur bæjargangna og fjósferða, var eins konar sambland af Dracula og Frankenstein. Auðvitað er þetta grófur samjöfnuður, enda timarnir varla sambærilegir. Hins vegar er þjóðsagnaöldin svo rik i okkur enn, að það þykir eng- in óhæfa á siðari hluta tuttugustu aldar að fá hingað konu til að huga að gufu, þegar raunvisindin standa uppi gufulaus og geta enga björg veitt. Það er eins og maður sjái fyrir sér þá Jón Arnason og Sigfús Sigfússon. Jón hefði skrif- að einhverjum glöggum nanni i Mývatnssveit og beðið hann að segja sér allt af létta um hegðan konunnar við Kröflu, en Sigfús hefði setið fyrir fyrsta manni norðan yfir til að spyrja tiðinda. Og úr þessu hefði orðið mikil gufusaga. Mórarog skottur i bæjarsnatti Einkennilegt er, aö ekki virðist hafa borið mikið á huldum kröft- um hjá frændþjóðum okkar á Norðurlöndum eða i Evrópu yfir- leitt, nema þá helst i Englandi, en þo með allt öðrum hætti en hér. Þegar mórar og skottur voru i bæjarsnatti uppi á tslandi gengu enskar hefðarfrúr aftiir og voru siöar myndaðar i breiðum stigum hárra salarkynna. Hins vegar fengum við andatrúna frá bretum og skrimslatrú þeirra er mjög i anda okkar, enda frægt að Þór- bergur Þórðarson taldi sig vera skrimslafræðing hennar hátignar bretadrottningar, sem nú heldur upp á tuttugu og fimm ára krýn- ingarafmæli sitt, þótt hún eigi fulltrúanum færra á tslandi. Fjöl- margar þjóðir, sem standa þó nærri okkur i menningarlegu til- liti, létu nægja að hafa sigauna, en fjarlægðir og hið alkunna siglingaleysi kom i veg fyrir að viö hefðum nægileg kynni af sliku skemmtunarfólki. Sigfús safnari og sagan af Bjarna-Disu Sigfús Sigfússon byrjaði stund- um mestu ævintýrasögur sinar á setningunni: Það var inni i djúp- um dal undir háu l'jalli. Og þólt hann hafi verið talinn of hlýðinn á sögur, er ekki hægt að neita þvi, að hann hefur með frásögninni af Bjarna-Disu skilið eftir sig spor- ræka slóð inn i myrkviði hjátrúar og tordóma, sem i rauninni upp- lýsir meirihlutann af allri fyrir- tektinni. Sagan er i stuttu máli, að Neðanmáls Indriði G. Þorsteinsson, rithöfundur skrifar um hina mögnuðu trú ís- lendinga á hulda krafta í tilefni af komu gufu- konunnar svonefndu á Kröf lusvæðið. Segir Indriði að trúin á yfir: náttúrulega krafta eigi aðfá að lifa í landinu, en telur til sorgarefna að hjátrúin skuli vera á út- leið.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.