Vísir - 10.06.1977, Blaðsíða 11

Vísir - 10.06.1977, Blaðsíða 11
VlSIR Föstudagur 10. júní 1977 Astandið er uggvœnlegt þótt öll von sé ekki úti' Offjölgun, fæðuskort- ur, umhverfismengun og umhverfisspjöll, — Hvað getur maðurinn gert til að snúa við af þeirri braut sjálfstor- timingar sem hann hef- ur fetað til þessa? Hven- ær þrjóta náttúruauð- lindir jarðarinnar, þær sem eftir eru? — Hversu lengi enn getur jörðin brauðfætt mannkynið og hvað með dýr merkur- innar? Þessar spurningar brenna á vörum manna, sem vaknaö hafa upp viö vondan draum um leið og þéir gera sér ljóst aö ógætilega hefur verið haldið á málum til þessa. Á sama tlma koma nafn- kunnir visindamenn úr öllum heimshornum saman til skrafs og ráöageröa i höfuðborg tslands og ræöa möguleika til úrbóta, sem aö þeirra dómi þolir enga biö. „Ógnvænleg mynd blas- ir við" „Viö reynum að draga fram staðreyndir um þrdun umhverfis- mála þannig að fólk geti gert sér grein fyrir hversu uggvænlegt á- standið er ef ekkert verður að gert. Sá er einmitt tilgangurinn með ráðstefnu sem þessari. Þannig fórust Dr. Nicholas Polunin, framkvæmdastjóra Um- hverfismálaráðstefnunnar, orð á fundi með fréttamönnum, sem efnt var til vegna umræðna sem farið hafa fram á ráðstefnunni að undanförnu. Á fundinum sátu I forsvari auk hans prófessor Linus Pauling, sem jafnframt er forseti ráðstefnunnar, prófessor Reid A. Bryson frá Bandarikjunum Don- ald J. Keunen frá Hollandi, próf- essor Edward D. Goldberg frá Bandarlkjunum og Peter Stone frá Bretlandi en hann er ritstjóri umhverfismálablaðsins „Development". Á fundinum kom fram að flestir helstu umhverfismálasérfræð- ingar. I heiminum finna siður en svo til sektarkenndar þrátt fyrir harðorðar ásakanir um að þeir sjái aðeins „dauðann og djöful- inn" I umhverfismálum framtíö- arinnar og að þeir beinlinis hræði fólk með þvl ab mála myndina of svarta. — „Ég viðurkenni að ég er á- kaflega svartsýnn", sagði próf- essor Donald J. Keunen, — „enda virðist mér myndin sem blasir við fremur ógnvænleg." Átta þúsund milljónir um næstu aldamót Professor Keunen benti á hina geigvænlegu fólksfjölgun sem ætti sér stað i heiminum þrátt fyrir ýmsar ráöstafanir sem gerðar hafa verið I þeim efnum. Fatehsingrao Gaekwad tók I sama streng og rakti ástandiö I heimalandi slnu Indlandi meö samanburði við aðra heimshluta s.s. á Islandi, þar sem offjölgun er ekki vandamál, a.m.k. „ekki ennþá" eins og einhver komst að orði. í umræðunum á ráðstefnunni hér I Reykjavik hefur komið fram aö þrátt fyrir miklar framfarir I fyrirbyggjandi aðgerðum varö- andi fólksfjölgun, er einsýnt aö með áframhaldandi þróun verði mannkynið komið upp í 8 þúsund milljónir um næstu aldamót. Veröur með engu móti séð, hvernig hægt verður að fæða og klæða sllkan f jölda aö óbreyttum aðstæðum. EBa eins og prófessor Reid A. Bryson sagði: „Þaö er gjörsamlega óhugsandi aö koma þvl heim og saman." Kólnandi veðurfar Prófessor Bryson var spurður um spádóma og rannsóknir á lik- um fyrir kólnandi veðurfari á jörðinni á næstu áratugum. Sagöi hann að miðbik þessarar aldar, þ.e. frá 1930 til 1960 hefði hefði verið hlýjasta tlmabilið I sögu mannkynsins um marga alda skeið. Hann lagöi þó áherslu á að engin almenn niðurstaöa værikomin fram i þessum efnum, þótt allar likur bentu til, aö mögu- leikar á öðru sliku 'hlýindaskeiði á næstu áratugum væru afar litl- ir. Þvl væri ekki óllklegt, aö veö- urfar færi kólnandi I framtiðinni. Astæðulaust að gráta Þegar hér var komið sögu sátu fréttamenn niðurlUtir við borðið eins og þeir sæju fyrir sér framtfð sem „biði þeirra þögul og myrk", eins og Steinn komst að oröi hér um árið. Þá kvaddi sér hljóBs prúfessor Edward D. Goldberg, sem fullvissaBi menn um aö ekki væri öll von úti enn ef rétt yrBi á málum haldiB I framtlBinni og Peter Stone, ritstjóri Develop- ment bætti við, að ástæðulaust væri að leggjast niður og gráta þrátt fyrir svart utlit. Prófessor Linus Pauling tók undir þetta og sagði, að menn gætu veriB vongóBir þrátt fyrir allt, þótt vissulega væri ástæBa til aB undirstrika hættuna sem fyrir hendi væri þannig, aB viBeigandi ráBstafanir yrBu gerBar hiB bráB- asta. Mikilvægast I þessu sam- bandi væri aB almenningur væri nú farinn aB gera sér grein fyrir ástandinu. Dr. Polunin bætti viB I lokin aB bréytt viBhorf stjórnmálamanna til þessara mála væri einnig afar mikilvægt, en þvl miBur virtust þeira.m.k. enn sem komiB er, aB- eins hafa áhuga á næstu kosning- um. — Sv.G. INNII DJUPUM DAL UNDIR HÁU FJALLI Lifum í mörgum heimum systkinin Bjarni og Disa voru á ferð yfir fjall aB vetri til, þegar skall á þau ofstopahrið. Dísa var ekki klædd til strangra vetrar- ferða, i kjólgopa, en hafBi með sér hangikjöt, sem hún ætlaði aB færa einhverjum handan fjallsins. Brátt fraus kjólgopinn utan á Disu svo henni varB erfitt um gang, og tók Bjarni bróðir hennar þá það rað aB grafa hana i fönn og snúa til byggBa eftir hjálp. SiBan var safnaB liði og fór fyrir þvi hreppstjórinn með skóflu i hendi og var gengið sem leið lá að tilvis- an Bjarna. Þegar leitarmenn nálguðust staðinn sáu þeir hvar Disa var risin upp og gólaði ógur- lega. Kjólgopinn stóð i vöndli utan um hana. Hreppstjórinn herti ganginn og barði hana i hofuðið með skóflunni og fara ekki meiri sögur af Disu. Sigfús virðist ekki alls kostar ánægður með þessi málalok. Auðvitað lá i augum uppi að hreppstjórinn áleit að Disa væri gengin aftur, enda hafði hann orð á þvi. En það má skilja á sagnaritaranum að ekki hafi það nú verið alveg vlst. Leitaðnáttúru- legum skýringum Hinir frægu Stokkseyrarreim- leikar skömmu fyrir aldamótin, þegar menn höfðust ekki við I verbúð þar á staðnum, og Grimur Thomsen orti um, eins og vitnað er til hér aB framan, hafa eflaust átt sina náttúrulegu skýringu. Margt ber i drauma þegar ein- hverjar breytingar verða t.d. á andrúmslofti. Kolsýringseitrun gæti komið fram i martraðarein- kennum og miklum þunga, sem virtust vera helstu fylgikvillar reimleikanna. Og þá er ógetiB einhvers mesta spaugs, sem landsmenn lágu undir og trúBu á um langan aldur, en þaB var úti- legumannatrúin. Vist er að Ey- vindur og Halla lágu á fjöllum og stöku einstaklingar aðrir skamm- an tima i einu. Átján manna sög- urnar úr hellum eru ævintýri á borð viB kóngsdæturi »g kóngssyni þjóðsagnanna. Grunur leikur á þvi að hver skráð útilegumanna- saga eigi sér tvær hliðar. Maöur fer milli byggða og mætir öðrum manni, sem einnig er á leið milli byggöa. Hvor um sig heldur að hann sé að mæta útilegumanni. Upphefst þá flótti eða árás eftir atvikum. Kannski er stigið af baki og istaðsólar leystar svo hægt sé að nota istöðin sem bar- efli. Þokuvillur manna oni djúpa dali þurftu ekki að þýða annað en villst hafi verið til afskekkts bæj- ar. Og svo stækka auðvitaB allar svona sögur i meBferB manna. Gildi þjóösagnanna Yfirleitt eru sögur þessar á- hrifamiklar og skemmtilega fram settar af sögumönnum. Og I þjóðsögum eru ókjörin öll af ald- arfarslýsingum, persónuþáttum og ævisögubrotum, sem varla hefðu verið skráð, hefði tilefnið ekki verið að rekja fólki ævintýri. Þyrfti i rauninni að gefa út safn úrvals slikra þátta, á borð viB þjóBsagnabók SigurBar Nordals. Koma þá i hug ýmsar frásagnir af mönnum i bókum þeirra Sigfúsar Sigfússonar, GuBna Jónssonar, Blöndu og RauBskinnu Jóns Thor- arensen svo eitthvaB sé nefnt. „Það er svo annað inál, hvort Magnús Kjartansson hefði samþykkt gufumiðilinn væri hann iðnaðarráðherra ... hann hefði að vlsu hleg- ið minna ..." Nýlega hefur staðið yfir ritdeila um trúna á lifið eftir dauðann, andatrú og viðhorf kirkjunnar manna til þessara atriða. Leik- menn drógust inn i þessa deilu, vegna þess að um andatrú og lifið eftir dauðann gildir hið sama og þjóðtrúna: þar getur hver talað út úr sinu horni. Sagt var að Sigurð- ur Jónasson hefði ekki lengi verið búinn að dvelja hinum megin, þegar hann kom fram á miBils- fundi og bauð góðkunningja sin- um hornlóð. Þekktur þingmaður, sem nú er hættur þingmennsku, hafði flest sin tiðindi frá látnum bankastjóra. Þannig lifum við i mörgum heimum misjafnlega á- þreifanlegum og höfum að likind- um alltaf gert. Þjóótrúiná útleið En raunvisindin þráast við að leita upplýsinga meðal huldra krafta. Auðvitað getur raunvis- indum orðiðá i messunni, einkum fái þau ekki nægan tima til undir- búnings, eins og við Kröflu. En hafi þá raunvisindamenn skort tima til að átta sig á stöðunni við Kröflu, mun kona með kvist að vopni varla leysa úr þeim spurs- málum, sem enn er ósvarað þar norður frá. fíins vegar er þessi kona vottur þess, að enn lifir I landinu trú á yfirnáttúrulega krafta, og sii trú á að fá að lii'a án nokkurrar áreitni. Hún gerir eng- um neitt og finnur hvorki meiri eða minni gufu við Kröflu en raunvisindamenn. Það má svo teljast til sorgarefna, að hjátrúin skuli vera á títleið, og sögur skuli ekki lengur hef jast á setningunni: Það var inni i djúpum dal undir háu fjalli. Jafnvel kynslóðin sem siðust hafði samneyti við álfa er nú komin aö fótum fram. Fyrir hundrað árum eða svo hefði fund- ist maður eöa kona I landinu sjálfu, sem hefði kunnaö það fyrir sér að sjá gufu við Kröflu. Og hafi gufumiðillinn ekki verið i sam- hengi við tiðarandann var hann þó samrunninn einhverri fjöl- skrúBugustu sagnahefB sem nokkur þjóB getur státaB af hvort sem hún á nóg af gufu eöa ekki.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.