Pressan - 30.05.1991, Page 16

16
FIMMTUDAGUR PRESSAN 30. MAl 1991
PRESSAN
Útgefandi:
Blað hf.
Framkvæmdastjóri:
Hákon Hákonarson
Ritstjórar:
Gunnctr Smári Egilsson,
Kristján Þorvaidsson.
Auglýsingastjóri:
Hinrik Gunníir Hilmarsson.
Rltstjórn, skriístofur og
auglýsingar: Hverfisgötu 8-10, sími
62 13 13. Faxnúmer: 62 70 19.
Eftir lokun sklptlborös:
Ritstjóm 621391, dreifing 621395,
tæknideild 620055.
Áskriftargjald 550 kr. á mánuói.
Verð í lausasölu 170 kr. eintakiö.
Ósvífni
landbúnaðarins
FJÖLMIÐLAR
Leiðarar frá þingi en ekki ritstjórnum
Nú er Svavar Gestsson byrj-
aður að skrifa leiðara í Þjóð-
viljann og Össur Skarphéð-
insson í Alþýðublaðið.
Ég man þá tíð að Össur
barðist hatrammri baráttu
sem ritstjóri Þjóðviljans fyrir
frelsi ritstjórnarinnar frá ægi-
valdi flokkseigenda. Þá boð-
aði hann nauðsyn þess að rit-
stjórn Þjóðviljans hefði vald
til þess að velja sér viðfangs-
efni eftir eigin samvisku og
frelsi til að taka þau þeim tök-
um sem ritstjórnin taldi rétt-
ust. Slíkt átti að vera blaðinu
fyrir bestu og reyndar einnig
flokknum til góðs.
Nú kann að vera að Össur
hafi lært að sú sjálfsgagnrýni
sem Alþýðubandalagið gekk
í gegnum í kjölfar ritstjóratíð-
ar hans hafi ekki gert flokkn-
um gott. Alla vega virðist
hann ekki telja að sinn nýi
flokkur hafi gott af leiðara-
skrifum í Alþýðublaðið sem
komi utan þingflokksins.
Ég sakna hins vegar þeirrar
sjálfsvirðingar blaðamanna
sem afstaða Össurar var eitt
sinn afsprengi af. Það er líka
eitthvað sem segir mér að
leiðaraskrif þeirra Svavars og
Össurar séu ekki heldur holl
flokkunum þeirra. Þeir hafa
báðir ágætan vettvang á
þinginu og ættu að eftirláta
öðrum leiðarana.
Gunnar Smári Egilsson
„Að mörgu leyti er samnefnari
á milli hugmyndafræði
þessara hreyfinga og nasism-
ans. Þetta er það sem kallað
hefur verið alræðishugmynda-
fræði."
■■■^■■■■■^■■M^HMHI^HH MAGNÚS GUÐMUNDSSON
BARÁTTUMAÐUR GEGN UMHVERFISVERNDARSAMTÖKUM
í PRESSUNNI í dag er greint frá
að það kostar almenning næst-
um tvisvar sinnum meira að
mennta búfræðing en tann-
lækni. Og það er sex sinnum dýr-
ara að halda búfræðingnum að
námi en nema í Stýrimanna-
skóla Islands.
I raun skera þeir skólar sem
heyra undir landbúnaðarkerfið
sig frá öllum öðrum skólum.
Kostnaður ríkisins við hvern
nemanda þar er margfalt meiri
en í þeim skólum sem heyra und-
ir menntamálaráðuneytið.
Sjálfsagt er flestum orðið Ijóst
að þeir í landbúnaðarráðuneyt-
inu líta á peninga sem skít. Þeir
telja það sitt æðsta markmið að
seilast í sameiginlega sjóði lands-
manna og eyða þaðan eins miklu
og þeim er unnt. Og þeim hefur
oröið vel ágengt. Þess vegna sitj-
um viö uppi með rándýr mennta-
setur sem framleiða búfræðinga
til að vinna við ónýta atvinnu-
grein.
Kannski er ekki hægt að gera
kröfu til þess að þeir í landbún-
aðarráöuneytinu breytist. Það er
hins vegar hægt að gera þá kröfu
til þeirra stjórnmálamanna sem
hafa ekki smitast af hugmyndum
þeirra að þeir stöðvi vitleysuna.
Huldu-
konur
stjórn-
málanna
„Einhver
sagði að nú
hlyti amma
mín aftur
að hafa verið
að verki...“
Steingrfmur Hermannsson
fyrrverandi forsætisráðherra.
„Það er slæmt að
þurfa að synda hér
í þunnu
fjallaloftinu án
þess að fá súrefni."
Jón Helgason
tlokksstjóri fslenska
sundlandsllðs-lns I
Andorra.
Skoöanabróöir Stefáns
„Rudi, leikarar eru það
lægsta af öllu lágu.“
Ætlar hann
að fá sér traktor?
„En hér er heillandi
viðfangsefni. Þetta er
óplægður akur.“
Elður Guðnason umhverílsráðherra.
Bestværi
að hafa
engan
„Það
kemur í
Ijós hvort
við getum
rekið
hælið með
einum
lækni.
Þetta er
bara fyrsti leikur af
mörgum.“
Jðn Krístlnsson formaður
starfsstjómar hellsuhællslns í
Lífið er ekki landhelgisdeila
íslendingar munu senn
þurfa að taka ákvörðun um
það hvort þeir vilja gerast
aðilar að hinu sameiginlega
efnahagssvæði Evrópu-
bandalagsins og EFTA-ríkj-
anna eða ekki. Það verður
afdrifarík ákvörðun á hvorn
veginn sem hún verður.
Ymsir stjórnmálamenn
með sjávarútvegsráðherra
fremstan í flokki halda því nú
ákaft fram að aðild komi ekki
til greina nema við náum
fram ýtrustu kröfum okkar
um tollfrjálsan aðgang fyrir
sjávarafurðir að hinu sameig-
inlega efnaltagssvæði. Þetta
er skammsýnt sjónarmið
byggt á fáfræði og fordóm-
um. Ákvörðunina á auðvitað
að byggja á rólegri yfirvegun
raka með og á móti. Hver er
ávinningurinn af aðild? Hvert
er tapið?

Evrópska efnahagssvæðið
snýst fyrst og fremst um
atikna fríverslun með iðn-
varning og þjónustu og
óltindraða fjármagnsflutn-
inga milli þátttökuríkjanna
og síðast en ekki síst sameig-
inlegan vinnumarkað allra
nítján aðildarríkja Evrópu-
bandalagsins og ÉFTA.
Ég undirstrika iðnvarning
|jví í samningunum eru land-
búnaðarafurðir og um leið
sjávarafurðir að mestu leyti
undanskildar. Það er alkunna
að allt aðrar reglur gilda um
milliríkjaverslun með land-
búnaðarvörur en iðnvarning.
Kalla má það ólán íslendinga
að sjávarafurðir skuli flokk-
aðar með landbúnaðarvörum.
Hugsanlegt tap okkar af
aðild að evrópska efnahags-
svæðinu er harla lítið. í versta
falli verður niðurstaðan varð-
andi málefni sjávarútvegs
óbreytt ástand frá því sem
verið hefur. En aukin fríversl-
un með iðnvarning og þjón-
ustu verður íslendingum ekki
síður en öðrum hagstæð.
Sömu sögu er að segja af
óhindruöum fjármagnsflutn-
ingum. íslenskt atvinnulíf
þarf á því að halda að reglur
um fjárfestingu erlendra
aðila séu rýmkaðar en fyrir
það verður girt að útlending-
ar geti fjárfest í sjávarútvegi
og orkuvinnslu eða keypt
miklar jarðeignir.
Framsal valds til yfirþjóð-
legra stofnana og skerðing á
sjálfsákvörðunarrétti þjóðar-
innar verður því sem næst
ekkert en auðvitað getum við
ekki haft sjálfdæmi um
ágreining við erlenda aðila
sem kann að rísa innan
ramma stofnsáttmálans um
efnahagssvæðið. Sjálfstæður
úrskurðaraðili eða dómstóll
um ágreining af þessu tagi —
og engu öðru tagi — er óhjá-
kvæmilegur.
Ávinningurinn lægi á hinn
bóginn ekki síst i sameigin-
legum vinnumarkaði.
Reynslan sem íslendingar
myndu öðlast af fjölbreyttum
störfum um Evrópu þvera og
endilanga gæti orðið íslensku
atvinnulifi ómetanleg lyfti-
stöng. Gríðarlegum fjármun-
um er nú varið til að kosta fs-
lendinga til náms í útlöndum.
Þjóðernissinni kvart-þjóðar
Ef menn vilja líta svo á að
það búi tvær þjóðir í landinu
verður Egill Jónsson að telj-
ast til heiftugustu þjóðernis-
sinna. Svo hatrammlega
dregur hann taum annarrar
þjóðarinnar og svo skeyting-
arlaus er hann um hina.
Þessi kenning um tvær
þjóðir í landinu væri líklega
ekki til ef ekki væri fyrir
stjórnmálamenn á borð við
Egil Jónsson. Hún er í raun af-
sprengi kjördæmapots og
einfeldningslegrar pólitíkur
þeirra.
Endalaus samanburður á
aðstöðu fólks í fámennum
byggðarlögum og jafnvel
dreifbýli við aðstöðu þeirra
sem búa á höfuðborgarsvæð-
inu hlýtur alltaf að vera dreif-
býlinu í óhag. Það segir sig
sjálft að það er ódýrara að
veita fjölmennari byggðar-
lögum þjónustu en fámenn-
En það þarf enginn að fara í
grafgötur um að starfsreynsla
vegur þyngra á lóðarskálum
verðmætasköpunar en skóla-
lærdómur. Hættan á því að ís-
lendingar setjist í ríkari mæli
að erlendis en verið hefur er
léttvæg í samanburði.
Loks er það að nefna að
með aðild að evrópska efna-
hagssvæðinu verðum viö
þátttakendur í róttækri póli-
tískri, efnahagslegri og
menningarlegri umsköpun
þess heimshluta sem Islend-
ingar hafa alltaf talið sig til-
heyra. Þröngsýni manna sem
halda að saga íslendinga í
samfélagi þjóðanna sé ein
samfelld landhelgisdeila má
ekki útiloka þátttöku okkar í
framtíðinni.
Birgir er hagfræðingur
hjá EFTA i Genf
ari. Það er hagkvæmara að
byggja upp hitaveitu fyrir
stórt byggðarlag en lítið. Það
er kostnaðarsamara að leggja
vegi um strjálbýlt byggðarlag
en þéttbýlt.
En það er ekki þar með
sagt að þessi aðstöðumunur
sé náttúrulögmál. Ibúar
hinna þéttbýlli svæða eru fús-
ir til að greiða niður þjónustu
til þeirra sem búa á óhag-
kvæmum svæðum, einkum
heilbrigðisþjónustu og annað
sem talist getur til sjálfsagðra
mannréttinda. Sama má
segja um upphitunarkostnað
að einhverju marki og jafnvel
margt fleira.
En um þetta hefur ekki
myndast nein samstaða með-
al þjóðarinnar og orsökin
liggur án ef hjá Agli Jónssyni
og félögum hans á Alþingi. í
fyrsta lagi hafa þeir gegnum
árin ausið svo samviskulaust
úr sameiginlegum sjóðum
landsmanna til gæluverkefna
í eigin kjördæmum að þeir
hafa sáð fræjum efasemda í
huga íbúa þéttbýlisins. í fæst-
um tilfellum hafa þessir fjár-
munir farið til mála sem eru
almenningi í dreifbýlinu til
raunverulegra hagsbóta. Og í
öðru lagi hafa Egill og félagar
staðið svo fast á móti hverju
því lítilræði sem kynni að
verða til að bæta kjör þéttbýl-
isins að efasemdirnir hafa
fengið að blómstra.
Verk þeirra hafa því breikk-
að bilið á milli íbúa þéttbýlis-
ins og höfuðborgarinnar. Þeir
hafa komið í veg fyrir að sam-
staða takist um sjálfsagða
jöfnun á aðstöðu fólks.
Afstaða Egils Jónssonar er
álíka einstrengingsleg og
ólíkleg til sátta og stefna Jón-
asar Kristjánssonar ritstjóra.
Munurinn á þeim tveimur
felst einkum í því að hug-
myndir Egils verða stundum
að verkum. Egill er því miklu
hættulegri en Jónas.
ÁS
o
o
TZÚ\ EKKÍ AÐ þBm
A9 GEMPri 4£> ÉCr sk
oö- HÐVCClAp. AF EÍWV&&U
B/LTiS&AQMPi í KífVAtll
ÉG 5EM ER ItTAMÍKÍfRÁÐHE&A
Í5LA/VP5 HBSL \ OpíVBCJUlí J
WEÍ/sfeókfc/»I
ECr víl fA Af> H/BVGJA
r Lc6FRÆ.t>iN&íN/V
MlA/A//