Pressan - 20.06.1991, Blaðsíða 10

10
FIMMTUDAGUR PRESSAN 20. JÚNl' 1991
Gjaldþrot og nauðarsamningar meðal kjúklingaframleiðenda snerta ekki rót vandans; offramleiðslu og undirboð.
Margra ára uppsafnaður vandi, risavaxnar skuldir, of-
framleiðsla, offjárfesting, sjúkdómar og undirboð eru
helstu ástæðurnar fyrir því að kjúklingaræktendur og
lánardrottnar þeirra hafa staðið í „hreingerningu" til að
losa um hundruð milljóna króna skuldir.
Hörð samkeppni í greininni hefur leitt til þess að fram-
leiðendur lækka afurðaverð sitt vel niöur fyrir kostnað-
arverð framleiðslunnar. Fóðursalar hafa tapað talsverð-
um fjármunum á því að lána til framleiðenda og forðast
viðskipti við þá nema gegn staðgreiðslu eða öruggum
ábyrgðum.
frá innköllun krafna í bú Kristins og
í framhaldi af því á að reyna nauðar-
samninga. Ekki er Ijóst hversu kröf-
urnar verða endanlega miklar, en
þær munu þó hlaupa á tugum millj-
óna. Mestra hagsmuna hafa að gæta
Landsbankinn og Mjólkurfélag
Reykjavíkur. Landsbankinn hefur
þegar eignast jörðina og fasteign-
irnar á nauðungaruppboði. Sam-
kvæmt heimildum PRESSUNNAR
stendur M.R. frammi fyrir því að
tapa 12 til 14 milljónum á gjaldþroti
Þórustaðabúsins, en það fer þó eftir
Á Reykjavegi 36 i Mosfellsbæ rekur Markaðskjúklingur/ísfugl kjúklingabú. Fé-
lagið leigir húsnæðið af Holtabúi Ásmundastaðabræðra, sem eru stærstu eig-
endur Fóðurblöndunnar hf. Það félag eignaðist húsin eftir gjaldþrot Hreiðurs
hf„ sem var í eigu margra þeirra sem nú standa að Markaðskjúklingum/ísfugl.
Heildarkröfur i þrotabú Hreiðurs eru um 260 milljónir króna að núvirði.
Nýverið var Fjöregg, kjúklingabú
Jónasar Halldórssonar í Eyjafirði,
tekið til gjaldþrotaskipta. Það er
nokkuð lýsandi dæmi um þann
vanda sem greinin býr við. Skuldir
búsins eru taldar vera 244 milljónir
króna, en eignir metnar á 163 millj-
ónir króna. Líklega fengist þó aldrei
slíkt verð fyrir eignirnar færu þær á
uppboð.
„ÞAÐ KOM UPP GULLÆÐI"
Stærstu kröfuhafar í þrotabú fjör-
eggs eru KEA, sem selt hefur búinu
fóður — eða öllu heldur lánað,
Stofnlánadeild landbúnaðarins og
Búnaðarbankinn. í stöðunni er talið
óhagkvæmast að úrskurða búið
gjaldþrota og stendur til að leita
nauöarsamninga náist um það sam-
komulag milli kröfuhafa.
„Ástæðu gjaldþrotsins má rekja til
áranna 1986 til 1988, en á þessuní
þremur árum vorurn við allir að
selja undir kostnaðarverði og ég
tapaði 60 til 70 mjlljónum á þessu
tímabili. Það var gegndarlaus frjáls-
hyggjusamkeppni í þessu og til við-
bótar höfum við þurft að glínta við
okurvexti að niínu mati. Það réðist
ekkert við þetta og þótt verðlag sé
sæmilegt í dag er ég ósköp hræddur
um að fleiri verði undir á markaðin-
um."
Jónas sagði að hann vissi til þess
að ýmsir framleiðendur væru að
hugsa um að draga sig út úr kjúkl-
ingabúskapnum. „Það eru ýmsir að
ræða um að láta kaupa sig út. Það er
hart að fara á hausinn, en það er
staðreynd að afurðastöðvar eru of
margar. Þetta er eins og með svo
margt annað, það kom upp gullæði.
Það hefur gerst alveg frá því menn
fengu sér vasatölvu; þær eru stór-
hættulegar," segir Jónas Halldórs-
son fyrrum eigandi Fjöreggs — nú-
verandi starfsmaður KEA.
LANDSBANKINN ORÐINN
EIGANDI ÞÓRUSTAÐA
Annað kjúklingabú sem stendur
franimi fyrir gjaldþroti eða nauð-
ungarsamningum er bú Kristins
(Samalíelssonar á Þórustöðum í Ölf-
ysi. Þessa dagana er verið að ganga
niðurstöðu nauðarsamninganna.
Þórustaðadæmið er nokkuð lýs-
andi um kjúklingamarkaðinn frá
sjónarhóli fóðursala. „Mjólkurfélag-
ið hefur staðið illa gagnvart þessari
grein, sent býr við mikinn uppsafn-
aðan vanda. Reynslunni ríkari frá
síðustu árum sækist félagið ekkert
eftir viðskiptum við kjúklingabænd-
ur, nema gegn staögreiðslu eða ör-
uggum ábyrgöum og félagið hefur
orðið að loka á einstaka menn.
Þetta eru vonlaus viðskipti á meðan
verið er að lækka verð langt undir
kostnaðarverð," sagði einn viðmæl-
enda blaðsins.
Kristinn sagði sjálfur að hann teldi
sig ekki vera gjaldþrota. „Það er að
vísu rétt að jörðin var seld 29. maí í
fyrra, en á því voru miklir formgall-
ar og því ekkert hægt að segja um
raunverulega stöðu mála. Það hefur
og legið frammi gjaldþrotabeiðni,
en málið er ekki komið á það stig að
hægt sé að fullyrða nokkuð um út-
komuna," sagði Kristinn og vildi
ekki tjá sig nánar um málið. Hann
var á meðal hluthafa í Hreiðri hf.
260 MILLJÓNA KR.
GJALDÞROT HREIÐURS HF.
Þessa dagana er síðan verið að
ganga frá stærsta gjaldþroti greinar-
innar. Hreiður hf. var úrskurðað
gjaldþrota 3. maí 1989. Heildarkröf-
ur í búið reyndust þegar upp var
staðið, í júlí 1989, vera rúmlega 210
milljónir eða um 260 milljónir að
núvirði. Aðeins rúmlega 25 milljón-
ir króna fengust upp í kröfurnar frá
búinu sjálfu, 8 milljón króna for-
gangskröfur greiddust að mestu og
fasteign félagsins var seld Holtabúi
Ásmundastaöabræðra fyrir 17,5
milljónir króna.
Þess ber að gæta að meðal
stærstu kröfuhafa í þrotabúið voru
eigendur félagsins sjálfir, sem fram-
leiðendur. Þeir fá ekkert upp í þess-
ar kröfur sínar frekar en aðrir al-
mennir kröfuhafar. Bankar og sjóðir
hafa hins vegar eignast fasteignir
sem eigendur Hreiðurs og aðrir ein-
staklingar höfðu lagt að veði fyrir
lánum.
Meðal stjórnarmanna í Hreiðri hf.
voru Þorsteinn Sigmundsson og Jón
Maí’nús Gudmundsson og einn
stofnenda var Guömundur Jónsson
að Reykjum. Sömu menn stofnuðu
Markaöskjúklinga hf. í október
1987 ásamt fleirum og sitja þar allir
í stjórn. Starfsemi Hreiöurs var lögð
niður og tóku Markaðskjúklingar
hf. afurðastöðina á leigu um skeið. í
nóvember 1989. hálfu ári eftir gjald-
þrot Hreiðurs hf.. stofnuðu sömu
menn ísfugl hf.. í þeim tilgangi að
reka sláturhús. Markaðskjúkling-
ar/lsfugl leigja nú fasteignina af
Holtabúinu.
OFFRAMLEIÐSLA OG
UNDIRBOÐ HALDA ÁFRAM
Viðmælendur PRESSUNNAR
voru sammála um að vanda kjúkl-
ingaræktarinnar mætti rekja til of-
framleiðslu og verðlækkana á árun-
um 1985 til 1988. Tímabundin
neysluaukning framkallaði hálfgert
gullæði, þar sem allir ætluðu að
græða. „Þetta skapaði mjög mikla
erfiðleika sem menn eru enn að
kljást við. Fóðursalar lánuðu fóður
út í hið óendanlega og afurðastöðv-
arnar borguðu afurðir sem ekki
seldust. Smám saman sprakk blaðr-
an með reglulegum útsölum. Um
svipað leyti voru stórar matvöru-
verslanir að fara á hausinn, Víðir,
J.L. og fleiri. Þá kom upp umræða
um salmónellusýkingar sem bætti
ekki úr skák. Síðan hafa menn verið
að teygja þetta og toga og sumir
ekki náð að vinna sig út úr vandan-
um. Nú er verðlag og framleiðsla í
þokkalegu horfi, en það dugar vart
til gagnvart miklum skuldum og
fjármagnskostnaði," sagði einn við-
mælenda blaðsins um ástandið.
Inn í þetta ástand blandast hörð
samkeppni með útsölum. „Síðasta
útsala kom upp fyrir þremur mán-
uðum, þegar verð út úr búð lækkaði
úr nálægt 550 krónum kílóið í undir
400 krónur. Það var lýsandi dæmi;
Það var framleitt of mikið og það
greip um sig einhver taugaveiklun.
Einhver sprakk og snarlækkaði
verðið hjá sér. Um leið má segja að
stórmarkaðir hafi kjúklingabændur
undir hælnum og geti ráðið verðinu
oft og tíðum."
Nú er staðan þannig að kjúklinga-
búin mega helst ekki verða gjald-
þrota. ,,í þessum bransa fer enginn
á hausinn. Mönnum er annað hvort
hjálpað til að hætta eða að hrein-
gerning á sér stað. skuldir eru
hreinsaðar af og til með nauðar-
samningum. Gjaldþrot er það
versta. bankar og fóðursalar vilja
allt umfram það." sagði einn við-
mælenda blaðsins.
Friðrik Þór Guðmundsson
Bubbi+RÚHO
Jubba og Rúnarí
Ri sarokki
r - GCD
’ bttonian hreint
Ug*Y!LHjálmsson
fUM SAMLEIÐ
^ðsðapn's.
t°MAS R. einaksson
islandsför
lassgeggjarar oq abrír m ■ ■l
er íiíefnið. úfgóla 7. ’"nfnne"4er, kér
se.M4oÐvaidsdótti
«tMA GUÐMUNDSDd
Frumroun fnlJSJANTABILE
tum ekki okkar
'enskri gæda t..
SrJÓRHlH
-e'ntata sala
f/örið i
1 °9 gullplaia á
er rétt að byrjo.
8*grúH
‘lídseiátfi
1 Uv'-Vi r" ,

■k y .. ,:4
r LÉt
WÁ
B